ویژه نامه شهدای ادیان الهی خوزستان در روزنامه وحدت

ویژه نامه شهدای ادیان الهی خوزستان در روزنامه وحدت همراه با اطلاعات کامل از لیست شهدای از ادیان مسیحی(ارمنی..آشوری وکلدانی)صابیین مندایی زرتشتیان کلیمیان خوزستان که در خوزستان شهید یا جانبازشدند این ویژه نامه به مناسبت 31 شهریور سالروز آغاز هفته دفاع مقدس منتشر شد

دبیر ویژه نامه : مجتبی گهستونی

انتشار:اداره کل اداره فرهنگ و ارساد اسلامی خوزستان

ایکنا خوزستان گزارش می‌دهد؛

وقتی مجسمه‌‌ راوی کودکان جنگ می‌شود/ رویکرد جدید در خلق نمادها در عین حفظ ارزش‌ها

گروه فرهنگی ــ یک هنرمند نقاش در ارتباط با انتقال مفاهیم دفاع مقدس در آثار حجمی، اظهار کرد: نسل‌ها که عوض می‌شود نمادها کم‌رنگ و کم‌رنگ‌‎تر می‌شوند، باید نمادهای جدیدی به وجود آورد که نسل بعدی هم بتواند با آنها ارتباط برقرار کند تا این پیام‌ها و ارزش‌ها از بین نرود.

نزدیک به یک دهه جنگ تحمیلی، مفاهیم و واژگانی را در دل مردمان این سرزمین خلق کرد که بیش از هشت سال شب و روز با آنها از نزدیک زندگی کردند، برای فهمیدن آنها و بزرگ شدن‌شان اشک ریختند.

امروز نترسیدن، دفاع، ایثار، مقاومت، شهادت برای ما فقط یک کلمه نیستند، تاریخ ما هستند، تاریخی که با خون فرزندان این مرز و بوم نوشته شد. شهرهایی که مستقیم با دشمن درگیر بودند، این واژگان را خیلی خوب می‌فهمند و با تک تکشان خاطره دارند.

خوزستان و شهرهایش از آن روزها هنوز زخم دارند. دزفول؛ پایتخت مقاومت ایران در روزهای جنگ از ۱۷۶ موشک، ۲۵۰۰ گلوله توپ، و ۳۰۰ راکت زخمی شد. حکایت خانه‌ها و کوچه‌هایی که طی چند دقیقه، ویران شدند هنوز درد مردمان این شهر است؛ مردمی که با امید و صلابت‌شان دوباره بلند شدند و از نو ساختند.

باغ‌موزه دفاع مقدس دزفول، امروز گوشه‌هایی از این حماسه‌ و مقاومت‌ و امیدهای تمام‌نشدنی را با آثار حجمی برای تاریخ حفظ کرده است. یکی از آثار این موزه، از کودکان دزفول برای ما حکایت می‌کند؛ این مجسمه، نوجوانی است که جلوی دیوار مخروبه‌ای ایستاده است. حالت سر نوجوان که به سوی آسمان بلند شده است، مدادرنگی‌هایی که در دست دارد و دستی که به حالت مشت آن را فشرده، در کنار هم معانی بلندی چون امید، ایستادگی و از پای ننشستن را به بیننده انتقال می‌دهد. طراح این اثر زیبا، هنرمندی از کشور ما به نام احسان کیابخش است. متن زیر مصاحبه ایکنا با این مجسمه‌ساز و نقاش است.

رابطه کودک و جنگ

احسان کیابخش، فارغ‌التحصیل رشته نقاشی از دانشگاه تورنتو کانادا و صاحب اثر نوجوان جنگ در گفت‌وگو با ایکنا از خوزستان، گفت: اثر نوجوان، سفارشی بود که از سوی گروه طراحی موزه دفاع مقدس دزفول به من داده شد. مطالب موردنظر را در ارتباط با دفاع مقدس خواندم و این اثر در حقیقت عکس‌العمل هنری به این موضوع بود. آنچه از بین موضوعات ارائه شده برای من جذاب بود، رابطه کودک و جنگ است. چیزی که در هنر برای من جذاب است این است که زمان و مکان از آن گرفته شود و بتواند با مخاطبان بیشتری صحبت کند.

وی با بیان اینکه موضوع جنگ و کودک در همه جای دنیا هست و مخاطب می‌تواند با این موضوع ارتباط برقرار کند، افزود: اثری که خلق کردم یک کودک ۱۲ ساله است، سعی کردم از لحاظ تصویری شبیه به کودکان دوران جنگ در دزفول باشد. تصاویری از کودکان دزفول در آن سال‌ها در اختیار من گذاشته شد و از آنها طرح لباس‌ها و حالت صورت‌ را استفاده کردم.

کیابخش ادامه داد: فکر کردم این کودکی است که ممکن است پدر خود را قبلاً در جنگ از دست داده باشد. خانه‌شان ویران شده باشد یا به او حمله شده باشد و یا به کودکی او تجاوز شده باشد. از آن سمت یک دیواریست که خراب شده است. پشت آن دیوار یک سری مدادرنگی را به صورت معرق و خاتم‌کاری استفاده کردم. حدود ۲۲ هزار تکه روی این دیوار چسبانده شد و در دست کودک هم تعدادی مدادرنگی است که آنچه را از بین رفته با آنها پر کرده است.

رویکرد جدید در خلق نمادها

کیابخش گفت: مداد در دست این کودک می‌تواند به معنای رنگ، امید، دانش یا به معنای یک خاطره باشد. حدود هشت ماه برای این اثر وقت گذاشتم. اثر دومی که برای باغ‌موزه دفاع مقدس دزفول ساختم، روبروی این کودک قرار دارد که تصویر زندگی مردم دزفول در دوران موشک‌باران دفاع مقدس است. هزاران موشک در این دوره به دزفول اصابت شد. طوری بود که موشک‌باران جزو اتفاقات روزمره آنها بود. جنگ با زندگی مردم این شهر درآمیخته شده بود. شب خانه خراب می‌شد و فردا صبح دوباره برای ساختن آن بلند می‌شدند.

این هنرمند نقاش در پایان در ارتباط با انتقال مفاهیم دفاع مقدس در این آثار اظهار کرد: برخی از هنرمندان در اثر خود مستقیم حرف می‌زنند که این بستگی به هنرمند دارد. اما به اعتقاد من نسل‌ها که عوض می‌شود نمادها کم‌رنگ و کم‌رنگ‌‎تر می‌شوند. باید نمادهای جدیدی به وجود آورد که نسل بعدی هم بتواند با آنها ارتباط برقرار کند تا این پیام‌ها و ارزش‌ها از بین نرود. شاید نسل‌های بعد از ما این نمادها را دیگر نشناسند. رویکرد جدید در خلق نمادها در عین حفظ ارزش‌ها، نکته مهمی در خلق این آثار حجمی است.

دشت آزادگان، سرزمین آب و آفتاب

دشت آزادگان، از جمله شهرستان های استان خوزستان است که با وجود تالاب ها و جاذبه های گردشگری، برای گذران روزهای بهاری و تعطیلات نوروز بسیارمناسب و جذاب است.

دشت آزادگان با مرکزیت شهر دشت آزادگان (سوسنگرد) در غرب استان خوزستان واقع شده و از شمال به شهرستان شوش و استان ایلام، از جنوب غرب به کشور عراق و از شرق به شهرستان اهواز محدود می‌شود. ‏

شهر سوسنگرد مرکز شهرستان دشت آزادگان و مهم‌ترین شهر آن است، فاصله شهر سوسنگرد تا اهواز ۵۵ و تا بستان ۲۸ کیلومتر است، رودخانه کرخه از شمال آن می‌گذرد و شعبه‌ای از کرخه نیز از داخل شهر عبور کرده و در غرب و جنوب غربی شهر ۲ رود سابله و مالکیه از آن منشعب می‌شوند.

براساس تقسیمات کشوری، در شهرستان دشت آزادگان ۴ شهر وجود دارد که سوسنگرد مرکز شهرستان دشت آزادگان بوده و شهر‌های کوت سیدنعیم، ابوحمیظه و بستان در این شهرستان قرار دارند.

علی عبیاوی، مدیر اداره میراث فرهنگی دشت آزادگان در گفتگو با گروه استان های باشگاه خبرنگاران جوان از اهواز، گفت: در متون کهن عربی، فارسی، یونانی و سریانی از دشت آزادگان با نام‌های: «کرخ میسان»، «کرخ میشان»، «فرات میشان»، «ایالت میسن» یا «میسان» و «میشان» یاد شده است، این سرزمین در روزگار هخامنشیان آباد بوده، چنان که از رود کرخه به عنوان زندگی بخش این سرزمین یاد کرده اند.

وی افزود: این منطقه در قرون وسطی، «ولایت هویزه» و در دوره‌های قاجاریه و اوایل سلطنت رضاخان پهلوی «بنی طرف» و «خفاجیه» نام داشت. در سال ۱۳۱۴ شمسی هم بنا به تصویب هیأت وزیران، به واسطه وجود احشام و مراتع سرسبز در این ناحیه "دشت میشان" نام گرفت و بعد از جنگ تحمیلی، نام آن به دشت آزادگان تغییر یافت.

عبیاوی بیان داشت: دشت آزادگان از نخستین مناطق ایران بود که در جنگ تحمیلی به اشغال نیرو‌های بعث عراق در آمد و در زمان جنگ، ارتش عراق ۳ بار برای تصرف سوسنگرد تلاش کرد که با مقاومت شدید مردم مواجه گردید و در ۲۶ آبان ۱۳۵۹ از دست رژیم بعثی عراق آزاد شد.

از تاریخچه شهرستان دشت آزادگان که بگذریم، نوبت به جاذبه‌های گردشگری این شهرستان می‌رسد که در ادامه می‌خوانیم.

اهوازبیابانگردی خوزستان قابلیت‌های فراملی دارد

کانون تفریح‌های صحرایی و بیابانگردی در استان خوزستان دارای ظرفیت‌هایی با بُعد ملی و فراملی است که با استفاده از مردم مناطق و آموزش‌های لازم به دهیاران و روستاییان می‌توان آن را احیا کرد.

به گزارش خبرگزاری تسنیم از اهواز، بیابانگردی یا تفریحات صحرایی از جمله رشته‌‎های گردشگری است که علاقمندان خاص خود را دارد و آب و هوای گرم در تابستان و معتدل در زمستان ویژگی اصلی بیابان‌های منطقه است.

کشورهای حوزه خلیج فارس با سرمایه‌گذاری‌های خوبی که در این زمینه انجام داده‌اند و تبلیغات هدفمندی که برای معرفی این ظرفیت گردشگری بکار برده‌اند این نوع گردشگری را به یک ظرفیت تقریبا همیشگی و ثابت در سبد سفر گردشگران ورودی قرار داده‌اند.

هموطنان ایرانی در سفر به شهری همچون دبی به قصد تفریح بیابانگردی و سافاری را تجربه می‌کنند این در حالی است که در کشور ایران بیابان‌های وسیع با گونه‌های منحصر بفرد جانوری و گیاهی وجود دارد که علاقمندانی از سراسر دنیا را می‌توان جذب و میزبان باشد.

کانون تفریح‌های صحرایی در بُعد ملی و فراملی اما ناشناخته در حد منطقه‌ای

در همین راستا پیمان نبهانی در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم در اهواز اظهار داشت: در استان خوزستان ماسه‌زارهای ام الدبس، در دشت آزادگان بیابان‌های خزرج، در حمیدیه صحرای مسیر بروایه در اهواز و عشاره و رقابیه در شوش همگی ظرفیت‌هایی هستند.

معاون برنامه‎ریزی و سرمایه‎گذاری مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی خوزستان ادامه داد: در صورت معرفی و ایجاد زیرساخت‌های اولیه و ابتدایی امکان بهره‌برداری و ایجاد کانون تفریح‌های صحرایی در بعد ملی و فراملی را فراهم ‌آورد.

وی بیان کرد: ماسه‌های نرم با ارتفاع مناسب، وجود جنگل‌های دست کاشت، نزدیکی به منابع آبی و واقع شدن محوطه‌های باستانی در این بیابان‌ها که وسعت بالایی هم دارند، ادعای منحصربفرد بودن این بیابان‌ها را تایید می‌کنند.

نبهانی گفت: مطالعاتی درباره ایجاد زیرساخت‌های گردشگری صحرایی توسط استانداری خوزستان انجام شده که درصورت تأمین اعتبار از محل ملی سعی می‌کنیم این مربع بیابانی را در سطح منطقه‌ای به یک قطب گردشگری تبدیل کنیم.

ادامه گزارش در ادامه مطلب

گرامیداشت روز ملی شعر وادب پارسی در شوشتر

به مناسبت ۲۷ شهریور روز ملی شعر وادب پارسی و بزرگداشت استاد شهریار ،بزرگداشتی به مناسبت این روز و هم چنین بزرگداشت شاعر پیشکسوت استان خوزستان و شهرستان شوشتر استاد محمد باقر محب زاده با حضور جمعی از مسئولین شهرستان شوشتر شاعر پیشکسوت استاد محمد باقر محب زاده و جمعی از شاعران جوان استان خوزستان با همکاری اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان شوشتر،انجمن ادبی اندیشه ،گروه سرمایه گذاری سلمان در رستوران موزه مستوفی برگزار شد.
.
این مراسم با تجلیل از شاعر و استاد گرانقدر شوشتر، جناب محمد باقر محب زاده همراه بود و فرصتی فراهم شد تا شاعران پیشکسوت و جوان استان خوزستان بتوانند اشعار آیینی دفاع مقدس و عاشورایی خودرا بسرایند.
.
درپایان مراسم نیز با اهدا لوح سپاس از تلاشهای شاعران پیشکسوت و جوان قدردانی شد

عکس مهدی کریم پور

تصاویری زیبا برداشت خارک و رطب در آبادان

.نوع نخلستان‌های آبادان استعمران، هلاوی، خضراوی، برحی، گنتار، دگل‌ موسه و زاهدی هستند که بیشتر در حاشیه رودخانه بهمنشیر جنوبی، و شمالی و اروندکنار هستند

عکس:خبرگزاری تسنیم.

نخستین نشست برگزیدگان یازدهمین جشنواره ملی رسانه های دیجیتال با هدف تبادل نظر و احصاء نیازهای ایشان در راستای حمایت از محصولات و خدمات برگزیده روز جمعه مورخ ۲۲ شهریور ۱۳۹۸در مجموعه باغ زیبای تهران برگزار شد.
.

دکتر بهمنی رئیس مرکز فناوری اطلاعات و رسانه های دیجیتال به عنوان میزبان نشست و نخستین سخنران، ضمن خیر مقدم مطالبی را در تبیین برنامه های نشست مطرح نمود. وی گفت: پیگیری و ادامه فرایند جشنواره و شناخت بهتر از برگزیدگان و ویژگی های ایشان، شناخت و ارتباط متقابل برگزیدگان و شبکه سازی بر محور جشنواره، احصاء نیازهای فنی، محتوایی و کسب و کاری از مهمترین اهداف نشست است و امیدواریم خروجی نشست در طراحی برنامه ها و گام های عملیاتی برای حمایت از جریان تولید و نشر محتوا راه گشا باشد.

این نشست با حضور برگزیدگان، رییس و جمعی از مدیران مرکز فناوری اطلاعات و رسانه های دیجیتال، دبیران و داوران تخصصی جشنواره، دبیر ستاد توسعه فناوری های نرم و هویت ساز معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، رییس پارک علوم و فناوری های نرم و صنایع فرهنگی جهاد دانشگاهی، نماینده صندوق اعتباری هنر و مدیر عامل صندوق پژوهش و فناوری کریمه برگزار شد.

از دیگر برنامه های این نشست هفت ساعته پنل های نیاز سنجی،مشاوره و پنل پرسش و پاسخ بود که با استقبال مخاطبان مواجه شد.

در این نشست ۳۶ برگزیده از ۵۰ برگزیده سراسر کشور جشنواره ضمن معرفی اثر خود به ارائه دیدگاه ها و نظرات خود پرداختند.

در این نشست موارد تصویب گردید که مهمترین آنها عبارتند از:

ایجاد ارتباط مشاوره ای کسب و کار توسط مرکز ویژه برگزیدگان و موسسات فرهنگی دیجیتال

تولید کلیپ های یک دقیقه ای حرفه ای معرفی آثار برگزیدگان توسط مرکز فناوری اطلاعات و رسانه های دیجیتال

تشکیل مجامع مختلف در موضوعات هفت گانه جشنواره با مشارکت و محوریت برگزیدگان هر بخش

معرفی برگزیدگان به رایزنان فرهنگ ج.ا.ایران در اقصی نقاط جهان برای حضور محصولات و خدمات برگزیده در عرصه بین المللی

تعیین کارشناس ویژه جهت تسهیل صدور مجوز موسسه فرهنگی دیجیتال برای برگزیدگان

تبلیغ و معرفی برگزیدگان و محصولات ایشان از طریق کانال های و صفحات مرکز فناوری اطلاعات و رسانه های دیجیتال و سایر مراکز همکار در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مساعدت در پیگیری رفع موانع مالیاتی برگزیدگان از سازمان امور مالیاتی

\

پ.ن:

یازدهمین دوره جشنواره رسانه ‎های دیجیتال 98با حضور مهمان ویژه استاد الهی قمشه ای،محمود واعظی رئیس نهاد ریاست ‌جمهوری، سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، ابوالحسن فیروزآبادی دبیر شورای عالی فضای مجازی، جعفرپور رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی،جمعی از مدیران کشوری و منتخبان حوزه رسانه ای کشور سه ‎شنبه شب (۲۲ مرداد ۹۸) در تالار وحدت تهران برگزار شد.

رسانه گردشگری و فرهنگی استان خوزستان در بخش اقوام و فرهنگ ملی و محلی برگزیده و رتبه دوم در یازدهمین جشنواره ملی رسانه های دیجیتال 98 کسب کرد

ایوان کرخه: سازمان فضایی، فرم و عملکرد با استناد به دادههاي باستانشناسانه

اطلاعات بدست آمده از منابع مکتوب، حفریات و بررسیهاي سـطحی محـدود باستانشناسـانه و مطالعات محیطی در شهرهاي ساسانیان تا حدودي ویژگیهـاي فضـایی آنهـا را روشـن و در تعیـین هویت کالبدي و بصري این شهرها موثر گشته اند. با این همه، هنوز شهرها ي فراوانی از ایـن دوران وجود دارند که نام آنها در منابع مکتوب آمده، لیکن تا کنـون کشـف نگشـته انـد . هچنـین هسـتند شهرها یی که، علیرغم نقش منحصر به فردشان در تاریخ این سرزمین، جز صفحات و گاهأ سطوري چند، اطلاعات دیگري از آنها در دست نیست. یقینا شهر باستانی ایوان کرخه یکی از نمونه هاي دسته اخیر است که در نوشتار حاضر مورد معرفی قرار میگیرد. این شهر، که با مساحتی قریب سه برابر شوش باستان به امر پادشاه ساسانی در نیمه اول قرن چهارم میلادي احداث گردیده، یکی از معتبرترین مراکز حکومتی در جنوب غرب ایران بزرگ به شمار می آمد.

برای دانلود مقاله روی تصویر زیر کلیک کنید

آیین سوگواري در میان صابئیان (تلفیقی از اندیشهها و آیینها)

یکی از مسائل فرهنگی و اجتماعی در هر جامعه اي، آداب و رسوم سوگواري است. بررسـی آیـین هـاي سوگواري، ازآنجا که میتواند نشان دهندة فرهنگ و باورهاي افراد یک جامعه باشد، بسیار مهم مینمایـد. در ایران نیز از دیرباز، از دوران باستان تا ورود اسلام و تا کنون، آداب و مراسم مختلف سوگواري وجود داشته است؛ از جمله میتوان به سوگواري در میان اقلیتهاي مذهبی و از میان ایشان، صابئین اشاره کرد. این پژوهش بر آن است تا آداب سوگواري در میان صابئین، و در واقع افکار و اندیشه هاي ایشان دربـارة این مراسم را کانون توجه قرار دهد. این پژوهش به شیوة تحلیلی- تاریخی نگارش یافته است.

برای دانلود مقاله روی عکس زیر کلبک کنید

خوزستان؛ تيراژه اقوام

اهواز ـ ايرنا ـ استان خوزستان با گويش‌ها، آيين‌ها و خرده فرهنگ‌هاي گوناگون تيراژه‌ (رنگين‌كمان) اقوام است و وجود قوم هائي چون عرب،‌ بختياري، لر، شوشتري، دزفولي ،بهبهاني ، ترك قشقايي و ديگر اقوام از دير باز تا كنون مويد اين موضوع است.

به گزارش ايرنا خوزستان با داشتن تاريخي كهن از ديرباز سكونت‌گاه اقوام و طوايف زيادي بوده است به همين دليل تاريخ‌شناسان و تاريخ‌پژوهان اين مساله را دليلي بر تنوع قومي اين استان مي‌دانند.
البته بسياري ديگر نيز صنعتي شدن استان خوزستان و وجود صنايع نفت، پتروشيمي، فولاد و... را يكي از عوامل ورود اقوام جديد به استان برشمرده‌اند.
به هر روي عوامل زيادي دست به دست هم داده اند تا خوزستان از نظر خرده فرهنگ‌ها، يكي از استانها با بيشترين فرهنگهاي قومي شناخته شود.
براساس تحقيقات جامعه شناسان بوميان خوزستان، مردم بومي فارس زبان شوشتر، دزفول، بهبهان، ماهشهر، رامهرمز، هنديجان، رامشير (رام اردشير)، زيدون، سربندر (قنواتي) و شادگان (قنواتي) از بازماندگان مردم شهرنشين خوزستان باستان هستند و هر كدام گويش مخصوص به خود را دارند كه تا حدودي با هم متفاو‌ت‌اند.
در اين ميان دو قوم بختياري و عرب بيشترين جمعيت را در اين استان به خود اختصاص داده اند. بختياري‌ها از هزاره‌هاي دور در خوزستان و عراق (تا سده‌هاي اوليه اسلامي) حضور داشته‌اند. شهرهاي اهواز، آبادان، ايذه، مسجد‌سليمان، هفتكل، باغملك، انديكا، لالي، سالند (سردشت دزفول)، صفي‌آباد، قلعه‌خواجه، دهدز و... به صورت اصلي و ساير شهرهاي خوزستان نيز جمعيت قابل توجهي از آن‌ها را در خود جاي داده اند.
در مورد طوايف عرب خوزستان نيز وضع چنين است با اين تفاوت كه تا پيش از جنگ ايران و عراق عمده تمركز جمعيتي عرب‌هاي خوزستان در شهرهاي شادگان، سوسنگرد، هويزه ،خرمشهر ، آبادان و روستاهاي جنوب غربي خوزستان بود اما پس از شروع جنگ جنگ‌زدگان عرب بيشتر در شهرك‌هاي اطراف شهرهاي اميديه، ماهشهر و اهواز سكني يافتند.
اما نكته بسيار مهمي كه در پس تنوع قومي خوزستان خود را آشكار مي‌سازد و از ديرباز در بسياري از مقالات، كتاب‌ها، سايت‌ها و روزنامه‌ها درباره آن بحث و گفت‌وگو مي‌شود نگاه به اقوام از زاويه فرصت است.

گزارش کامل در ادامه مطلب

سیری در سینماهای نوستالوژیک یک شهر!

در آبادان عمر سينما تقريباً برابر عمر پالايشگاه عظيم نفت (1287) است.

به موازات گسترش تأسيسات صنعت نفت و همگام با آن گسترش شهر و افزايش جمعيت در كمتر از 65 سال آبادان با داشتن 13 سالن سينماي عمومي و بيش از شش سينما متعلق به شركت ملي نفت ايران داراي بيشترين سالن‌هاي سينما در استان خوزستان و به احتمال زياد بين شهرهاي ايران بعد از تهران شد كه البته با گذشت زمان از شمار اين سينماها كاسته شد.

همزمان با شروع پروژه ساختماني پالايشگاه نفت انگليسي‌ها محلي براي نمايش فيلم احداث كردند و با دستگاه آپاراتي كه از انگلستان آورده بودند تقريباً به طور منظم به نمايش فيلم‌هايي به زبان اصلي پرداختند. آبادان قلب تپندة صنعت نفت ايران از همان سال هاي آغازين پيدايش نفت به سبب حضور گروه هاي مختلف مهندسان، تكنسين‌ها و كارگران خارجي كه در صنايع نفتي به كار گمارده شده بودند از سال‌ها قبل از تأسيس و ايجاد سالن‌هاي رسمي سينما شاهد نمايش فيلم‌هاي صامتي بود كه در مكان‌هاي پراكنده مثل ایستگاه‌های اتومبيل و باغ‌ها با قيمت نازل براي مردم برگزار مي‌شد.

كارمندان انگليسي شركت نفت آن زمان گهگاه با خودروهاي سيار در گوشه و كنار شهر مستقر مي‌شدند و به نمايش فيلم‌هاي كوتاه بهداشتي و تبليغاتي مي‌پرداختند.

از اولين سالن نمايش نه فقط مردم شهر بلكه كارگران ايراني و هندي شركت نيز حق استفاده نداشتند. البته انگليسي‌ها گهگاه در مناطق مختلف شهر با آپارات سيار فيلم‌هاي خبري بهداشتي و تبليغاتي به زبان اصلي نمايش مي‌دادند كه اگرچه مردم چيزي از فيلم‌ها دستگيرشان نمي‌شد ولي به محل نمايش هجوم مي‌بردند. اين سينماي سيار معمولاً در محل قرنطينه (محل سابق اداره بهداشت در كنار اروند رود) و حياط دبيرستان رازي مستقر مي‌شد.

با پايان يافتن كارهاي ساختماني پالايشگاه و نزديك شدن زمان بهره‌برداري انگليسي‌ها در كنار ساير امكانات و تسهيلات رفاهي نظير خانه‌هاي مجلل و مشجر، بيمارستان‌ها، فروشگاه‌هاي بزرگ، باشگاه‌هاي قايق‌راني، اسب‌دواني، گلف و استخر در محل نزديك منازل سازماني رؤسا و كارمندان عالي رتبه شركت باشگاهي ورزشي و تفريحي به نام «جيم خانه» ساختند كه مدت‌ها در آن جا فيلم نمايش مي‌دادند.

تاریخچه سینماهای آبادان

پس از انقلاب شش سالن از مجموعه سالن‌های سینما در آبادان فعال بودند که با شروع جنگ تحمیلی همه سینماها تعطیل شده و همگی نیز در طول جنگ آسیب دیدند. سینماهایی که در سال‌های اخیر در آبادان بازگشایی شدند عبارتند از سینما نفت (تاج)، سینما ایران، سینما آبادان، سینما پیروز، سینمای تابستانی بریم، سینمای تابستانی باشگاه آبادان. اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی آبادان نیز در تالار مهر سالن سینمای مجهزی را آماده کرد که بهره‌برداری از آن شروع شده است.

سینما شیرین

در سال ۱۳۱۰ با ظرفیت ۷۰۰ نفر توسط یک تاجر هندی ساخته شد که در دوره پهلوی اول به عنوان تنها سینمای غیردولتی ایران به حساب می‌آمد. این سینما نخستین سینمای مجهز آبادان به شمار می‌رفت که در 2 طبقه سرپوشیده و یک سالن نمایش تابستانی احداث گردیده است و از این لحاظ نخستین سینمای سه طبقه در خاورمیانه به شمار می‌آید.

سینما شیرین با شروع جنگ تحمیلی در سال ۱۳۵۹ تعطیل و سپس هیچ گاه بازگشایی نشد و در اثر جنگ خسارت‌های بسیاری به آن وارد شد. این سینما در ۱۷ خرداد ۱۳۸۵ با شماره ۱۵۶۲۶ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده و به تملک سازمان میراث فرهنگی درآمد.

سینما شیرین در مرکز آبادان در خیابان شهید منتظری (شاپور سابق) قرار دارد و از جمله جاذبه‌های دیدنی این سینما وجود درخت نخلی در آن با ارتفاع بیش از ۲۰ متر می‌باشد.

سینما رکس

روز ۲۸ مرداد سالروز آتش‌سوزی در سینما رکس آبادان است. سال ۱۳۵۷ در چنین روزی و درست در فردای روزی که سینما آریای مشهد توسط عوامل رژیم شاه به آتش کشیده شد سینمای رکس آبادان با بیش از ۴۰۰ نفر از تماشاچیان آن در آتش سوخت و از آن جز تلی از خاکستر بر جای نماند.

سینما نفت

عمر این سینما تقریباً برابر با عمر پالایشگاه عظیم نفت آبادان (۱۲۸۷) است. با پایان یافتن کارهای ساختمانی پالایشگاه و نزدیک شدن زمان بهره‌برداری انگلیسی‌ها در کنار سایر امکانات و تسهیلات رفاهی نظیر خانه‌های مجلل و مشجر، بیمارستان‌ها، فروشگاه‌های بزرگ، باشگاه‌های قایق‌رانی، اسب‌دوانی، گلف، و استخر در نزدیکی محله بوارده جنوبی سینمای مجللی نیز با آجر نسوز قرمز رنگ موسوم به آجر لندنی ساختند که در سال ۱۳۲۳ با نام سینما تاج افتتاح شد و محل اجرای نمایش و کنسرت های بزرگ نیز بود.

سینما تاج با ۱۱۷۸ نفر گنجایش تا مدت‌های طولانی فقط در انحصار رؤسا و کارکنان شرکت نفت قرار داشت. با گسترش پالایشگاه برای کارمندان و کارگران ایرانی و هندی شرکت نیز چند سالن سینما تأسیس گردید. سینمای باشگاه نفت آبادان با دو سالن در منطقه بهمنشیر ساخته شد. سالن زمستانی آن ۷۰۰ نفر و محوطه تابستانی آن ۱۵۰۰ نفر گنجایش داشت و ویژه استفاده کارگران شرکت نفت و اعضای خانواده آنان بود.

سینما آبادان

این سینما واقع در خیابان امیری و این روزها تعطیل است.

«متروپل»، «نیاگارا»، «شهناز»، «ساحل»، «کیهان»، «سهیلا»، «شعله»، «پیروز»، «تابستانی بریم»، «تابستانی خورشید (شرین)» دیگر سینماهای آبادان بودند.

(توضیح: منبع-ایسنا، در تهیه این گزارش از پاره‌ای منابع اینترنتی استفاده شده و بمناسبت روز ملی سینما بازنشر شده است)

بزرگترین تعزیه میدانی کشور همزمان با عاشورای حسینی در شهرستان شوش برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی و امور بین‎ الملل اداره‎ کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خوزستان، شهر شوش به عنوان کانون عزاداران و عاشقان اباعبدالله الحسین(ع) در ایام تاسوعا و عاشورای حسینی، محل برگزاری بزرگترین تعزیه و شبیه خوانی کشور است. در این آیین واقعه کربلا به صورت تعزیه و شبیه خوانی با حضور هزاران نفر از عزاداران و سوگواران حسینی از نقاط مختلف استان خوزستان و دیگر استان‌های کشور به تصویر کشیده شد. این آیین که از سابقه 100 ساله برخوردار است و در میراث ملی کشور نیز ثبت شده در روز عاشورا اجرا می‌شود. در این آیین باشکوه، تعزیه خوانان در قالب اشعار فصیح فارسی و عربی به بیان وقایع عاشورای سال 61 هجری می‌پردارند. ریشه و تاریخ شبیه خوانی بیت چریم در شهر حر از توابع شهرستان شوش به بیش از دو قرن می‌رسد، تعزیه‌ ملی ﺑﺰﺭﮒ شهر ﺷﻮﺵ نیز که در نوع خود بزرگ‌ترین ﺗﻌﺰﯾﻪ ﻣﯿﺪﺍﻧﯽ ﺩﺭ ﺳﻄﺢ ﻛﺸﻮﺭ به شمار می‌رود، امسال 112 ساله شد. تعزیه‌خوانی در شهر شوش از سال 1285 (ه ش) با تعداد دو نفر در نقش‌های امام حسین (ع) و حضرت عباس (ع) به‌صورت صامت و بدون کلام شروع شد، دو نفر از اهالی شوش در بین عزاداران محرم با پوشیدن لباس رزم تعزیه در میان عزاداران حاضر می‌شدند و عزاداری با مداحی و سینه‌زنی برگزار می‌شد کم‌کم تعزیه از حالت صامت خارج شد و اشعاری در بین نقش‌ها ردوبدل شد. با آمدن باستان شناسان و گروهای حفاری آثار باستانی در کاخ آپادانا، بسیاری از کارگران همراه با مردم شوش در حرم دانیال نبی (ع) عزاداری می‌کردند و نسخه‌های(دیالوگ) تعزیه نیز نوشته شد البته انحرافات و خرافاتی هم در اشعار بود که بعد از انقلاب این موضوع مورد توجه قرار گرفت و با راهنمایی شهید حسن دانش امام‌جمعه وقت شوش اشعاری که در شأن امام حسین (ع) نبود حذف شد و اشعاری توسط حاج محمدعلی محول سروده شد که بعدها همان اشعار به همت علیرضا یا حسنتجدیدنظر شد و نسخه‌های امروزی تدوین شد. حدود 700 نفر در اجرای تعزیه همکاری دارند البته با توجه به متغیر بودن تعداد سیاهی‌لشکر، اسب‌سواران و برخی عوامل دیگر می‌توان گفت گاهی بیش از 700 نفر در زمینهٔ اجرای تعزیه فعالیت دارند.

گردشگر  اهل کشور نیوزلند که پس از اقامت در شوشتر(هتل طبیب)  و دیدن مراسم عزاداری در سالهای گذشته و  همچنین توضیحات مهران سعدی مدیر داخلی هتل طبیب شوشتر پیرامون مراسم وآیین های سنتی شوشتر  با حضور در هیات متوسلین به چهارده ‌معصوم شوشتر در مراسم زنجیر زنی روز عاشورا شرکت کرد.

روز عاشورا در شهرستان شادگان

تصاویر این گزارش عزاداری مردم شادگان در ظهر عاشورای حسینی را نشان می‌دهد.

 عکس:ایکنا

آیین تعزیه خوانی شوش

اینجا مردم از زیر پای ایفاگران نقش‌ها خاک برمی‌دارند، ما با این صحنه‌ها بزرگ شدیم. زندگیم را وقف نقش «شمری» امام حسین(ع) کرده‌ام، چندین سال است که مردم مرا به این نقش شناخته‌اند و دیگر می‌دانند من بازیگر هستم و به اخلاق و رفتار بنده آگاه هستند. اما هنوز هم وقتی تماشاگر از شهرستان می‌آید به ما بدو بیراه می‌گوید.

به گزارش ایکنا از خوزستان، تعزیه شوش، بزرگ‌ترین تعزیه میدانی کشور است که با شماره ۲۶ در بهمن سال ۷۸ به نام مردم استان خوزستان و شهرستان شوش به ثبت ملی رسید. همه ساله جمعیت زیادی از شهرهای مختلف استان، در روز عاشورا برای دیدن این تعزیه به شوش می‌آیند تا این شبیه خوانی را از نزدیک ببینند.

عبدالرضا یاحسن، شمرخوان و کارگردان تعزیه شوش، درباره این آیین سنتی به خبرنگار ایکنا خوزستان گفت: متولد سال ۱۳۳۱ هستم و از زمانی که کودک بودم، این تعزیه را درک کردم و بازیگرخردسال بودم. پدران ما هم در این تعزیه بودند. بیش از ۶۰ سال است که در این تعزیه هستم و از سال ۵۷ یعنی بیش از ۴۰ سال است که نقش شمر را ایفا می‌کنم. برادر بزرگترم هم شاعر بود و رجزخوانی‌ها را می‌نوشت و کارگردان بود.

چندین سال است که هم کارگردانی و هم نقش شمر این تعزیه را بر عهده دارم. تعزیه شوش خودجوش است. در اکثر استان‌ها کار را هنرمندی انجام می‌دهند؛ یعنی شغل آنها است. ولی در اینجا، این شغل رسمی ما نیست. هیچ کدام از اعضای تعزیه چیزی دریافت نمی‌کنند؛ حتی آب و چای و ... هم از نذورات مردمی است. تمام هزینه‌‌ تهیه لباس، شمشیر، کلاه خود و زره و اسب هم از خود بازیگران است.

در انتخاب اشخاص وجهه اجتماعی افراد مهم است. شخصی که می‌خواهد ایفاگر نقشی باشد، باید شخصیتی قابل قبول برای کوچک و بزرگ منطقه باشد. سعی شده است بیشتر از چهره های برجسته شهر به لحاظ اعتقاد و تدین استفاده شود. با این حال در میان بازیگران ما راننده تاکسی، بیکار، بنا، رئیس اداره، ساندویچ فروش و... هم داریم.

من چهارمین یا پنجمین نفری هستم که ایفاگر نقش شمر در این تعزیه هستم و پیش از من افرادی بودند که هر کدام سی، چهل سال، شمرخوان بودند.

او آغاز اجرای این تعزیه را سال ۱۲۸۵ خورشیدی می‌داند؛ بیش از صد سال است که این تعزیه در شوش اجرا می‌شود. حاج محمدعلی محول، مشهدی محمدعلی یاحسن(عموی بنده)، حاج سلطان علی تعبیرزاده و حاج سیدصدرالدین افسری از مؤسسان این تعزیه هستند. بچه خوان بودم و نقش‌های قبلی را هم دیده و صحبت‌هایشان را در این باره شنیده‌ام. گاهی سیاهی لشکر ما به سیصد، یا چهارصد نفر و تعداد سواران به ۲۰۰ نفر می‌رسد. در این کار، کسی از کسی دعوت نمی‌کند، همه به عشق امام حسین(ع) وارد میدان می‌شوند. اجرا ده سال طول می‌کشد و تمام وقایع مثل جلوگیری از کاروان امام توسط حر، ورود به کربلا، ورود عمر سعد، حبیب بن مظاهر و ... تا شهادت حضرت علی اصغر(ع) و شهادت حضرت اباعبدالله(ع) و به آتش کشیدن خیمه ها در این تعزیه یک روزه اجرا می‌شود.

یاحسن درباره مکان اجرای تعزیه نیز گفت: تعزیه در میدان امام حسین(ع) شوش که زمینی متعلق به اداره میراث فرهنگی است اجرا می‌شود. به همین دلیل اجازه ساخت و ساز در این زمین را نداریم و حتی نمی‌توانیم سکویی برای نشستن تماشاچیان بسازیم یا حتی درختی بکاریم. اندازه زمین قدری از یک استادیوم فوتبال بزرگتر است.

وی گفت: در روز تاسوعا، از ساعت ۵ تا ۸ عصر، تعزیه بازار شام به زبان عربی در شوش اجرا می‌شود که دکترحسین خنیفر رئیس دانشگاه فرهنگیان کشور هم در این تعزیه نقش ایفا می‌کند. در شهرهای اطراف شوش، تعزیه از همین نوع به زبان عربی و فارسی اجرا می‌شود.

تعزیه شوش، چندین شهید هم تقدیم انقلاب کرده است و در تمام طول هشت سال جنگ تحمیلی، این تعزیه قطع نشد. اکثر بازیگران اصلی تعزیه هم رزمنده یا جانباز هستند.

او درباره نقش شمر گفت: روز عاشورا، حس عجیبی است. حضور مردم مشتاق وقتی از زیر پای من که نقش منفی هستم؛ به عنوان خدمتگزار امام حسین(ع) خاک برمی‌دارند، برایم شگفت آور است. گاهی وسط نقش گریه می‌کنم، از هوش می‌روم.

اینجا مردم از زیر پای ایفاگران نقش‌ها خاک برمی‌دارند، ما با این صحنه‌ها بزرگ شدیم. زندگیم را وقف «شمری» امام حسین(ع) کرده‌ام. خیلی چیزها دیده‌ام که نمی‌شود گفت. همین که مردم در طول عمر به ما احترام می‌گذارند و اگر عزتی داریم از پرتو همین است.

مرا به اسم حاجی شمر صدا می‌کنند، قدیم‌ترها بچه‌هایم اذیت بودند وقتی به آنها می‌گفتند پدرتان شمر است. به مادرم می‌گفتند خجالت نمی‌کشی که پسرت شمر است؟ ولی با این وجود، مردم مشوق من بودند. امسال از نظر پا و زانو نمی‌توانم بازی کنم، وقتی گفتم کسی را جای من بگذارید، مرا تشویق کردند که امسال هم باشم.

برای ایفای این نقش، تسلط روی خواندن، جنگیدن و اسب سواری مهم است. همچنین باید تنفر مردم را در حین ایفای نقش برانگیزم. وقتی می‌بینم مردم فحش می‌دهند و سنگ پرت می‌کنند، می‌فهمم نقشم را خوب بازی کرده‌ام.

خوشبختانه چندین سال است که مردم مرا به این نقش شناخته‌اند و دیگر می‌دانند من بازیگر هستم و به اخلاق و رفتار بنده آگاه هستند. اما هنوز هم وقتی تماشاگر از شهرستان می‌آید به ما بدو بیراه می‌گوید.

گزارش کامل در ادامه مطلب

فرهنگ عاشورایی در سرزمین بختیاری

تاریخ همچنان ورق می‌خورد و نسل‌ها یکی پس از دیگری می‌آیند و می‌روند، اما عشق حسین(ع) و اولاد حسین همچنان بر تارک باورها و عمق جان ایل بزرگ بختیاری مستدام است .

هوشنگ فرجی/ مسجد سلیمان/یکی از سنت‌های کهن در بین عشایر آیین «کتَل بستن» است که برای چهره‌های سرشناس و تأثیرگذار انجام می‌گیرد. برپاکردن کتل عبارت است از یک اسب سفید که آن را با پارچه‌های رنگی آذین‌بندی می‌کنند و یک قبضه تفنگ و یک شمشیر هم به صورت «نگون فنگ» روی زین اسب می‌بندند و یک جوان افسار اسب را در دست می‌گیرد و به دور«مافه گه» (مکعبی ساخته شده از سنگ) طواف می‌دهد. یکی دیگر از آیین‌های محرم نتراشیدن سر و صورت تا چهل روز است که پس ازسپری شدن اربعین، عزاداران و شیفتگان امام حسین(ع) سرخود را می‌تراشند. ناگفته نماند که در این مدت پذیرایی باحلوا، شربت، نان محلی وطبخ آبگوشت انجام می‌گیرد..

نقش سنت‌ها در بین مردم

«محمدرسول احمدی» پیرمردی۹۰ساله در این باره می‌گوید: از پدربزرگم در جوانی شنیدم که کلاه نمدی بختیاری‌ها ازابتدا با نمد سفید توسط نمدمالان ساخته می‌شد، اما در واقعه کربلا چون خبر شهادت امام حسین(ع) به بختیاری‌ها رسید به نشانه عزاداری کلاه نمدی خود را سیاه کردند.
«حاج ملا جهانگیر داودی» یکی دیگر از دوستداران اهل بیت(ع) درحالی که 80 بهار از زندگیش را سپری کرده نیز می‌گوید: درآن زمان که نه خودرویی بود و نه جاده‌ای و نه پاسپورتی نیاز بود؛ ریش سفیدان بختیاری و حتی جوانان عشایری پیاده از راه‌های سخت برای زیارت قبر امام حسین(ع) خود را به کربلا می‌رساندند و گاه نیز اتفاق می‌افتاد که تعدادی همانجا در کنار حرم امام خود می ماندند و مجاور می شدند و در آن مکان نیز جان‌به‌جان آفرین تسلیم می‌کردند و درهمان حوالی به خاک سپرده می‌شدند. «ابراهیم فرجی» هم در مورد مرثیه خوانی در بین عشایر بختیاری و آیین سینه زنی در این دهه، می‌گوید: در بین عشایر خودزنی و زنجیرزنی چون به جسم آزارمی رساند مرسوم نیست و هیأت عزادار اقدام به سینه زنی می‌کنند.

ارادت قوم بختیاری به خاندان اهل بیت(ع)
حجت‌الاسلام محمدصادق امینی امام جمعه و رئیس شورای فرهنگ عمومی مسجد سلیمان در این مورد می‌گوید: قوم بختیاری از دیرباز ارادت زیادی به خاندان اهل بیت و عصمت و طهارت(ع) داشته‌اند و نام و ذکر اهل بیت(ع) در زندگی ساده و بی‌آلایش آنان همواره ساری و جاری است. مردم این منطقه با حضور در مزار اهل قبور عنوان مشهدی و کربلایی را روی سنگ قبر بسیاری از اجدادشان مشاهده می‌کنند که نشان دهنده این موضوع است که در آن روزگار و بدون وجود امکانات و تکنولوژی‌های نوین حمل و نقل با شتر و اسب و قاطر به زیارت اباعبدالله(ع) می‌رفتند و حتی برخی از آنان وصیت می‌کردند که بعد از مرگ در کربلا و نجف به خاک سپرده شوند لذا با برخورداری از چنین پیشینه مذهبی و ارادت قلبی به آقا اباعبدالله الحسین(ع) همه ساله در ماه محرم و صفر پا به پای اقوام دیگر و مردم عزیز به میدان آمده و با اجرای آیین‌های سنتی محلی و ملی به دلدادگی به اولاد پیغمبر می‌پردازند.

آیین‌ها و مناسک ماندگار

«حمید حیدری» رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی مسجدسلیمان نیز می‌گوید: آیین‌ها و مناسک یکی از ماندگارترین و مؤثرترین روش‌هایی است که می‌تواند ما را در مسیرشناسایی هویت با بهره‌گیری از اعتقادات و تجربیات گذشتگان وانتقال آن به نسل‌های جدید یاری کند. یکی از آیین‌های کهن، ارزشمند و مؤثر در فرهنگ غنی و پربار قوم بختیاری، آیین کتل است که درسوگ و تعزیت افراد شاخص و والا و بزرگان قوم درگذشته و البته به‌ندرت درحال حاضر به اجرا درمی‌آید. این آیین که ویژه بزرگداشت قهرمانان قومی و ملی درمیان قوم بختیاری اجرا می‌شده پس از طرح و تصویب در شورای فرهنگ عمومی و استقبال از سوی مردم و نیز اهل فن، بزودی در اربعین سرور و سالار شهیدان برگزار می‌شود. حیدری اضافه می کند: بنابر پیشنهاد امام جمعه و دیگر چهره‌های پژوهشگر و با کمک فرماندار مسجدسلیمان درصدد هستیم تا آیین کتل‌بندی را که قدمتی دیرینه در بین بختیاری‌ها دارد در سازمان یونسکو به ثبت جهانی برسانیم.
«مصطفی علیزاده گل سفیدی» مورخ و استاد دانشگاه‌های اصفهان نیز در مورد قدمت تعزیه خوانی در بین قوم بختیاری، می‌گوید: «سید عبدالباقی بختیاری» معروف به «سیدصولت»، یکی از معروف‌ترین تعزیه خوانان دوران ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه بود و به‌دلیل مهارت در اجرای زیبای تعزیه، معین البکاء چهارمحال و بختیاری، اصفهان و شیراز لقب گرفت. تمام تعزیه خوانان این مناطق خود را شاگرد و پیرو او می‌دانستند. سید عبدالباقی که استاد بنام و صاحب سبک تعزیه خوانی بود در سال 1319 به دیار باقی شتافت. آرامگاه او در گوشه‌ای از پارک ملت شهرکرد قرار دارد که هر ساله در دهه محرم بسیاری بر مزار وی حاضر شده و ضمن ادای احترام، برایش فاتحه می‌خوانند.

/یادداشت/

اهواز گنجینه ناشناخته گردشگری

اهواز را با شعله‎های نفتش میشناسیم؛ این کلان‎شهر محصور میان شرکت‎های بزرگ نفتی و مزارع نیشکر، بیش از دویست روستا دارد که در دو بخش از لحاظ طبیعت پیرامونی تفاوت‎های زیادی دارند.

به گزارش روابط عمومی و امور بین‎الملل اداره‎کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خوزستان، غیزانیه بخشی که بسیار مستعد انجام پروزه‎های گردشگری در بخش‎هایی مانند سافاری، رصدخانه، بوم‎گردی، و موارد دیگر است. از سویی نیز ماسه‎زارهای وسیع، جنگل‎های دست‎کاشت و امامزاده‎ای که همواره مملو از زائر به است از جمله جذبه‎های بخش غیزانیه هستند که فرصت مناسبی برای تفریح و فراغت عموم و مکان مناسبی برای رصد ستارگان در شب تاریک و آسمان صاف این بخش می‎باشد

غیزانیه دارای بیش از 80 روستا است و حدود 26 هزارنفر نیز جمعیت دارد که عمدتاً در بخش کشاورزی و دامپروری فعال هستند. علاوه بر واقع شدن شرکت‌های نفت و گاز کارون و مارون، شرکت ملی حفاری ایران و پتروشیمی مارون، غیزانیه در در مسیر ترانزیت بنادر ایران نیز قرار دارد.

همچنین خانه‎های روستایی که در بین درختان جنگلی این منطقه قرار دارند ظرفیتی برای تبدیل به اقامتگاه بومگردی هستند و ایجاد اقامت‎گاه‎هایی از مصالحی متناسب با درختان جنگلی‎ای که حدود 50 کیلومتر با اهواز فاصله دارند می‎تواند این منطقه را به محلی برای تفریحات سالم به ویژه در زمستان و اوایل بهار تبدیل کند.

اما در قسمت غرب رودخانه کارون، مسیر سرسبز ام‎طمیر قرار دارد که روستاهای آن مملوء از نخلستان و مزارع با کشت‎های مختلف است که با برنامه‎ریزی و اطلاع‎رسانی مناسب و آموزش و ترغیب جامعه روستایی می‎توان قطبی از گردشگری روستایی را در آن بخش ایجاد کرد.

باوجود این، متأسفانه به دلیل ظرفیت‎های صنعتی اهواز، کمتر به جاذبه‎های گردشگری اهواز پرداخته شده و این کلان‎شهر برای مسافران ورودی فقط در شهر و نفت و فولاد خلاصه شده است؛ در حالی‎که اگر نیم‎نگاهی کوتاه به اطراف شهر بیاندازیم، این گنجینه بی‎صدا را می‎بینیم که نادیده‎های بکر آن بسیار و زمینه‎های رشد گردشگری در آن فراوان است .

اهواز را در دو مسیر شرق و غرب باید متفاوت دید و با شاخص‎های متفاوت ارزیابی و متناسب تعریف کرد چراکه دو منظر کاملاً مجزا آن‎هم با فاصله بسیار کم از یکدیگر، برای گردشگران بسیار دلخواه خواهد بودِ. ناوگان حمل و نقل خوب، فرودگاه، زیرساخت‎های اقامتی و پذیرایی با استاندارد بالا، تنوع در وجود امکانات پشتیبان گردشگری، پرسنل ماهر و رودخانه پرآب کارون و تنوع اجتماعی اطراف آن از جمله دیگر پتانسیل‎های شهر اهواز است.

این در حالی است که تپه‎های ماسه‎ای بروایه و الهایی، بافت تاریخی اهواز قدیم و تک‎بناهای باارزش تاریخی و نیز صنایع دستی زیبا که آینه‎ای از آداب قدیمی جامعه سنتی اهواز است گوشه‎ای دیگر از جاذبه‎های این شهر است.

باوجود این ظرفیت‎های غنی باید گفت توسعه گردشگری شهر ممکن نیست مگر با توجه بیشتر به بهبودی زیرساخت‎های موجود، ایجاد امکانات خدماتی شهری، اختصاص بهتر و بیشتر سرویس‎های حمل و نقل عمومی، امکانات اقامتی ـ رفاهی مناسب، ایجاد تأسیسات رفاهی در کنار سایت‎های گردشگری، فرهنگ‎سازی درخصوص برگزاری تورهای ورودی و خروجی به ویژه گردشگری شبانه باتوجه به ظرفیت‎های فوق‎العاده شهر در شب و تجارب موفق این نوع فعالیت در چندین محله اهواز آن‎هم با پررنگ کردن یک جاذبه.

امید است درتعامل سازنده با متولیان بخش دولتی و خصوصی این حوزه بتوانیم رضایتمندی عمومی گردشگران را فرآهم آوریم تا به تبع آن نقش مهمی در تدوام و توسعه پایدار این صنعت در شهر ایجاد کرده باشیم چراکه گردشگران راضی، تمایل به انتقال تجربه مثبت خود به دیگران و تکرار مسافرت به محل را خواهند داشت.

یادداشت از پیمان نبهانی ـ معاون برنامه‎ریزی و سرمایه‎گذاری اداره‎کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خوزستان

98/06/17

#گردشگری #اهواز #غیزانیه #ام_الطمیر #میراث_فرهنگی

سینی‌گردانی؛ آیینی حزن‌انگیز به یاد نوجوان کربلا

سینی‌گردانی حضرت قاسم(ع) در ماهشهر متفاوت است؛ ظهر هشتم محرم مردم شهر سینی‌های نذری خود را به یاد حضرت قاسم(ع) بر سر و دست می‌گیرند و با نظم خاصی در صحنه‌ای زیبا و حزن‌انگیز «یا حسین»گویان به طرف میدان شهر حرکت می‌کنند.

یکی از جلوه‌های عشق و ارادت مردم خوزستان به صاحب این روزها، حضرت اباعبدالله‌الحسین(ع)، آیینی است که به سینی‌گردانی حضرت قاسم(ع) شهرت دارد. این آیین در نقاط بسیاری از استان خوزستان برگزار می‌شود و به سبب قدمتی که میان مردم بندر ماهشهر دارد، به نام مردم این شهر به ثبت ملی رسیده است. این آیین به شماره ۱۴۴۵ در تاریخ ۱ مهر ۱۳۹۶ در فهرست ملی میراث فرهنگی ناملموس ثبت شد.

سارا عبادی، مسئول اداره میراث فرهنگی بندر ماهشهر، در گفت‌وگو با ایکنا از خوزستان، در توضیح این آیین سنتی گفت: مراسم عروسی قاسم در اکثر شهرهای خوزستان در روز هشتم ماه محرم برگزار می‌شود. به این مراسم در زبان محلی «عرس القاسم» می‌گویند. مراسم عروسی حضرت قاسم مردانه و زنانه برگزار می‌شود. مجلس زنانه معمولاً در یکی از خانه‌های محل یا حسینیه اجرا می‌شود؛ به این صورت که یک حجله نصب می‌شود و هنگام اجرای مراسم، بانوان سینی‌های خود را در تاریکی که فقط شمع‌های سینی روشن هستند به دور حجله می‌چرخانند و سایر بانوان با سینه‌زنی و کل زدن آن‌ها را همراهی می‌کنند.

وی اظهار کرد: این مراسم در شهرستان بندر ماهشهر با همه شهرهای دیگر به صورتی متفاوت اجرا می‌شود. ساکنان قدیمی و بومی بندر ماهشهر این آیین را مردانه و بسیار باشکوه در مساجد، خانه‌های قدیمی و میدان شهر برگزار می‌کنند. روز هشتم محرم، حوالی ظهر از تمام نقاط شهر بندر ماهشهر، سینی‌هایی که با پارچه سبز پوشیده شده است بر روی دست هر زن و مردی می‌توان دید که به طرف خانه قدیمی مرحوم درویش طاهری از قدیمیان برگزار‌کننده روضه امام حسین(ع) و مراسم سینی‌گردانی در بندر ماهشهر در حرکت‌اند.

به گفته امیر طاهری، قبل از مرحوم پدربزرگش، پدر و پدربزرگ ایشان در همین خانه و در این محله این مراسم را برگزار می‌کردند و کرامت‌های زیادی را از زمان کودکی تاکنون از آیین سینی‌گردانی شاهد بوده است

عبادی درباره بانی این مراسم در بندرماهشهر گفت: مرحوم حاج علی ابوالحسن طاهری متولد ۱۲۸۲ خورشیدی در بندر ماهشهر و مرحوم حاج درویش طاهری و امیر طاهری فرزند حاج درویش طاهری، خانواده‌ای هستند که نسل به نسل برگزار‌کننده این مراسم بوده و هستند. به گفته امیر طاهری، قبل از مرحوم پدربزرگش، پدر و پدربزرگ ایشان در همین خانه و در این محله این مراسم را برگزار می‌کردند و کرامت‌های زیادی را از زمان کودکی تاکنون از آیین سینی‌گردانی شاهد بوده است.

مسئول اداره میراث فرهنگی بندرماهشهر در توضیح نحوه برگزاری مراسم سینی‌گردانی اظهار کرد: از ساعت ۱۳ هشتم محرم، تقربیاً همه سینی‌ها تحویل خانواده طاهری داده شد و اکنون مادر خانواده با کمک مردان محل، جهت تزئین سینی‌ها آماده می‌شوند. سینی‌ها از جنس مختلف هستند؛ مسی، حصیری و چوبی. محتویات سینی‌ها هم مختلف است؛ به گفته سینی‌گردان‌ها حضرت قاسم بن حسن(ع) نوجوان بود و تنقلات را به این خاطر در سینی می‌گذارند.

عبادی ادامه داد: محتویات این سینی‌ها عبارت بود از پارچه سبز که نماد پاکی و قداست است و همچنین لباس رزم اهل بیت(ع) در روز عاشورا که به رشادت یاران امام حسین(ع) اشاره دارد. حنا، نماد زینت و آراستگی برای عروس در زمان قدیم و اشاره به دامادی حضرت قاسم در واقعه عاشورا دارد. شمع نمادی از روشنایی و پاکی و جاودانگی است و به مظلومیت یاران امام اشاره دارد.

وی ادامه داد: گلاب نیز نماد تازگی و طراوت و نماد باروری و تداوم زندگی است و به ازدواج حضرت قاسم(ع) در واقعه عاشورا اشاره دارد. برگ‌های گل یاس یا به نام محلی «موم»، نماد راستی، صداقت، عشق، دوستی و معصومیت است که به عشق پاک و معصومیت حضرت قاسم(ع) اشاره دارد. اسپند(اسفند) نیز برای جلوگیری از چشم زخم در این سینی‌ها گذاشته می‌شود. محتویات دیگر سینی‌ها شامل تنقلاتی همچون کیک و کلوچه، بیسکوییت، شیرینی، میوه و... است که بین کودکان تقسیم می‌کنند.

مسئول اداره میراث فرهنگی ماهشهر اظهار کرد: بعد از تزیئن سینی‎ها، آن‌ها را به ردیف قرار داده و با پارچه سبز روی سینی‌ها را می‌پوشانند. صحنه زیبا و حزن‌انگیزی است. بعد از چیدن سینی‌ها سید‌کریم طباطبایی دعایی بر روی سینی‌ها می‌خواند. بعد از او، نوبت روضه‌خوانی سید‌حبیب طباطبایی می‌رسد:

مبارک باد بر جوانان قبیله حنابندان قاسم

سراسر جان جانان قبیله فدای جان قاسم

بعد از پایان مراسم روضه، نوبت به اجرای مراسم سینی‌گردانی می‌رسد. جمعیتی در جلوی درب منزل و در مسیر اجرای مراسم منتظر هستند. مردان پیر و جوان سینی‌ها را با دعا و صلوات بر روی سر قرار داده و یک به یک از در منزل با بدرقه مادر خانواده خارج می‌شوند.

وی گفت: در جلوی جمعیت، علم‌هایی بلند که با پارچه‌های رنگارنگ و زیبایی تزئین شده است، قرار دارد. گهواره‌ای هم که یادآور شش ماهه اباعبدالله‌الحسین(ع) است در جلو خودنمایی می‌کند. گویی اتفاق خاصی در شرف وقوع است. حالا دیگر زمان موعود فرا رسیده است. ساعت ۲۲ جمعیت سیاه‌پوش و عزادار سراسر خیابان را در بر می‌گیرد. مداحان که در جلوی جمعیت مستقر می‌شوند شروع به مرثیه‌سرایی سالار شهیدان و یاران با وفایش می‌کنند.

عبادی اظهار کرد: با شروع مراسم، مردان در هر سن و سالی با سینی‌هایی که بر سر و روی دست گرفته‌اند، به نوحه‌های مداحان گوش می‌دهند و نوحه‌‌سرایی می‌کنند. بانوان به آرامی سینه می‌زنند و گریه می‌کنند. تمامی جمعیت حاضر «یا حسین» گویان، سینی‌ها را برداشته و در حالی که گلاب به سر و صورت حاضران می‌پاشند به سمت میدان امام‌(ره) روانه می‌شوند. بیش از ۸۰ سینی بر روی سر و دست عزاداران به آرامی به طرف میدان حرکت می‌کنند. این مراسم با نظم و به آرامی و به تبعیت از مداح انجام می‌شود.

جمعیت دور میدان می‌ایستند گویی به یاد واقعه عاشورا، میدان قتلگاه را یافته و بدین گونه تسلایی بر دل‌های بی‌قرار خود می‌گذارند

مسئول اداره میراث فرهنگی بندرماهشهر گفت: جمعیت دور میدان می‌ایستند گویی به یاد واقعه عاشورا، میدان قتلگاه را یافته و بدین گونه تسلایی بر دل‌های بیقرار خود می‌گذارند. پس از سینه‌زنی در اطراف میدان امام(ره) به سمت خیابان آمده و به همان شکل به طرف منزل حاج درویش طاهری برمی‌گردند. سینی‌گردانان یکی‌یکی به داخل منزل رفته و جمعیت در محل درب ورودی منزل به مراسم عزاداری ادامه می‌دهند. پس از دقایقی مردان با پای برهنه و چشمانی گریان محتویات سینی‌ها را بین حاضران پخش می‌کنند و بدین گونه مراسم به پایان می‌رسد.

سیر تاریخی عزاداری محرم در ایران از آل بویه تا امروز

در سرزمین های اسلامی و به خصوص ایران اولین باری که عزاداری برای امام سوم شیعیان مرسوم شد در سالگشت حادثه عاشورا در زمان حکومت خاندان آل بویه بود.

«ای فرزندم به شیعیانم سلام مرا برسان و به آنان بگو، پدرم غریب و دور از وطن و در راه خدا شهید شد او را ندبه کنید و بر او گریه و عزاداری نمایید» این جمله ای است که بزرگ شهید دشت کربلا در آخرین لحظات، قبل از شهادت خطاب به فرزندش امام زین العابدین (ع) گفت.
دستور امام بر زمین نماند و از عصر روز عاشورا تا همین امروز، شیعیان شیفته امام حسین(ع) در سالروز شهادت او چون عزادارانی که تازه عزیزی از دست داده باشند گریه و زاری می کنند. حضرت زینب در کربلا و کوفه و شام، ام السلمه همسر پیامبر در مدینه، جابر بن عبد الله انصاری در کربلا و آل بویه در ری اولین کسانی بودند که سنت عزاداری برای امام را در نقاط مختلف مرسوم کردند، پس از آنها عزای حسین هر روز و هر سال پر رونق تر، فراگیرتر و حزن انگیزتر شده و انگار نه انگار که از آن تاریخ 1332 سال خورشیدی گذشته است.

در سرزمین های اسلامی و به خصوص ایران اولین باری که عزاداری برای امام سوم شیعیان مرسوم شد در سالگشت حادثه عاشورا در زمان حکومت خاندان آل بویه بود، آل بویه از خاندان اصیل ایرانی و شیعی مذهب ساکن منطقه دیلمان ایران بودند که جد آنها ابوشجاعِ بویه پسر فنا خسرو دیلمی است و نسب آنها به بهرام­گور ساسانی می‌رسد. تا پیش از آن عصر شیعه قدرت سیاسی را در دست نداشت و با به قدرت رسیدن آل بویه، شیعیان توانستند عزاداری علنی داشته باشد و معزالدوله دیلمی که پایه‌گذار آل بویۀ عراق، خوزستان و کرمان بود دستور داد در روز عاشورا همه بازارها تعطیل شود و مردم در بیرون از منازل عزاداری کنند.

از همین روز تاریخ نگاران معتقدند اولین دسته‌های عزاداری که به طور رسمی در خیابان‌ها با مرثیه خوانی و مقتل خوانی عزاداری کردند در این دوره اتفاق افتد. این نوع عزاداری تا پایان حکومت آل‌بویه مرسوم بود و با برآمدن سلجوقیان از تخت حکومت تقریباً ضعیف می‌شود.
پس از آن عزاداری در سالروز حادثه عاشورا از حالت رسمی و عمومی به خانه ها و قلوب شیعیان عقب نشینی کرد، تا اینکه حکومت قدر قدرت صفویان ظهور کرد. در منطقه شرق آناتولی و آذربایجان و قسمت‌هایی از قفقاز محل زندگی ترکهایی؛ معروف به قزلباش بوده است، قزلباش‌ها چند قبیله بودند که ائتلاف ایشان را قزلباش می‌گویند؛ زمانی که شاه اسماعیل به کمک قزلباش‌ها در ایران به حکومت می‌رسد و دولت صفویه را تاسیس می‌کند برای اولین بار در تبریز مذهب شیعه را مذهب رسمی دولتش اعلام می‌کند و عزاداری امام حسین علیه‌السلام از همان تاریخ و دوباره به عنوان یک رسم رونق خاصی می گیرد، همین قزلباش‌ها که نیروی نظامی دولت صفویه را تشکل می‌دهند و همراه با اسب و شمشیر و کتل و سنج و طبل بودند در ایام عاشورا همراه مردم عزاداری می‌کنند ولی چون نظامی هستند زمانی که عزاداری می‌کنند دسته‌های عزاداری ایشان بیشتر حالت حماسی و نظامی دارد. نمونه‌های این عزاداری در اطراف آذربایجان هنوز مرسوم است که به آن شاخ سین(شاه حسین)می‌گویند، شاخ سین یک گونه عزاداری است که نظم خاصی دارد و افراد در کنار هم قرار می‌گیرند و با نظم خاصی همراه با بدست گرفتن شمشیر و با آهنگی که با نواخته شدن طبل‌ها ساخته می‌شود و با سرودن اشعار حماسی و آهنگین در «بحر رجز» مراسم را ادامه می‌دهند.

بعدها که صفویه بر کل ایران مسلط می‌شود و مذهب رسمی ایران شیعه می‌شود کم کم گونه‌های دیگری به عزاداری اضافه می‌شود مانند گونه‌های شاخ سین(شاه حسین) که عزاداری حماسی است و پس از آن زنجیر زنی نیز اضافه شد، البته برخی منشا آن را از هند و پاکستان می‌دانند و برخی از عرب‌ها اما سینه زنی با نظم خاص و دسته‌های خاص در دوره صفویه رواج پیدا می‌کند و همه گیر می‌شود و دسته‌ها و هیئت‌های عزاداری براه می‌افتد و اشعار خاصی برای عزاداری در این دوره اضافه می‌شود. تا قبل از این دوره، اشعار ما بیشتر عربی بودند ولی از قرن نهم به بعد اشعار فارسی و ترکی هم اضافه می‌شود و گونه‌های عزاداری، تنوع بیشتری پیدا می‌کند یعنی مرثیه خوانی؛ مقتل خوانی، روضه خوانی؛ زنجیر زنی؛ شاخ سین(شاه حسین) و برخی دیگر از انواع دیگر نیز افزوده می‌شود و تقریباً یک سنت ثابت بر جای می ماند.
پس از صفویان در دوره های زندیه و قاجار نیز برپایی مراسم دهه محرم و عاشورا همچنان پر رونق باقی می ماند، به عنوان نمونه در دوره زندیه چون شخص کریم خان مقید به آداب و مراسم مذهبی بود و به تقلید از شاهان صفوی در ماه محرم دسته جات عزاداری را برپا می‌کرد در دوره قاجار نیز که علمای بزرگ نفوذ فراوان داشتند و قاجاریه به تقلید از شاهان گذشته این مراسم گسترده شد، خصوصاً در عهد ناصری دهه اول محرم عزاداری و حرکت دسته‌ها در مساجد و تکایا و برگزاری مراسم دیگر به اوج خود رسید که عامل اصلی این امور علمای بزرگ شیعه بودند که در تهران و شهرستانها این آیین را همراه با اطعام و پذیرایی از عزاداران سیدالشهداء رواج دادند.
دوران قاجار اما سرآغاز برآمدن سبک و شیوه های نوینی در مراسم عزاداری محرم و عاشورا بود، چر ا که از این تاریخ نوع جدیدی از عزاداری به نام " شبیه خوانی " به مراسم اضافه می‌شود، بر این اساس در عزاداری به بر پایی مراسمی جهت بازسازی حادثه عاشورا می‌پرداختند و عده‌ای مانند تئاترهای امروزی نقش‌ افراد را بازی می‌کردند البته این نوع عزاداری شعرهای خاص خود را داشت و این گونه عزاداری در دوره قاجاریه و فتحعلی شاه بیش از هر زمان دیگری رواج پیدا می‌کند.
شبیه خوانی به خصوص در دوره فتحعلی شاه و ناصر الدین شاه با برپایی تکیه و ساختمان‌هایی که جهت برقراری تعزیه خوانی تاسیس شده بودند رسم و رسوم و شیوه خاص خودش را پیدا کرد. در سال 1248 شمسی به دستور ناصرالدین شاه قاجار تکیه دولت با گنجایش 20 هزار تماشاگر ساخته شد.

بسیاری بر این باورند که دوره قاجار بیشترین تنوع در گونه های عزاداری را مرسوم کرد، چرا که علاوه بر شبیه خوانی و تعزیه، بر پایی سقا خانه؛ تیغ زنی، سخنوری، مراسم دفن شهدای کربلا، مراسم تشت گذاری و.. . نیز در این دوره مرسوم شد.

پس از قاجاریان و با به تخت نشستن رضا شاه، دوره رکود دسته جات و هیئت های عزاداری شروع شد، در این دوره تکیه‌ها بسته و عزاداری ممنوع شد و این رویکرد منجر به آن شد که گونه دیگری از عزاداری در قالب هیئت‌های عزاداری خانگی رشد بیشتری ‌کنند و این جلسات به صورت هفتگی یا ماهانه برقرار شود. در دوره پهلوی دوم اما محمدرضا شاه هر چه کرد نتوانست با قدرت و تاثیر گذاری هیئت های مذهبی و دهه محرم مقابله کند. به گونه ای که به باور بسیاری کلید انقلاب اسلامی از دهه ” 1340و به ویژه محرم ” 1342در ایران زده شد. علاوه بر این راهپیمایی میلیونی در تهران و سراسر ایران در روزهای تاسوعا و عاشورای حسینی در سال 57 به مثابه تیر خلاصی بود به حکومت شاهنشاهی که پایان آن را حتمی کرد.
پیروز شدن انقلاب همچون دمیدن خون تازه ای در رگ های شیعیان و سنت های عاشورایی بود، از ان تاریخ تا کنون همه شیوه های مقبول و مرسوم عزاداری در نقاط مختلف ایران پیاده و اجرا می شود.
منبع: خبرگزاری میراث فرهنگی

«سه سنگ»؛ نماد عزاداری مردم بهبهان در سوگ حضرت اباعبدالله(ع)

سه سنگ اولین و مهمترین نماد خاص عزاداری در بهبهان است که مبتکر آن «میرزا شوقی بهبهانی» در عصر قاجار و زمان سلطنت ناصرالدین شاه بود. یکی از نوحه‌های میرزا شوقی برای این سبک خاص «عباس علمدار» است که يكی از شاهكارهای ميرزا شوقی و در نوع خود از آثار جاودان و بی بديل زبان فارسی است.

یکی از آیین‌های سنتی استان خوزستان در ایام سوگواری حضرت اباعبدالله(ع)، آیین «سه سنگ» است که عزاداری سنتی مردم شهرستان بهبهان است.

این آیین مذهبی در سال ۱۳۹۱ به همت خیرالله محمدیان، پژوهشگر فرهنگ عامیانه مردم بهبهان با شماره ۶۴۱ در فهرست میراث معنوی کشور ثبت ملی شد. مبدع این سبک شاعر آیینی این شهرستان؛ میرزا شوقی است که در عصر قاجار می‌زیست.

خیرالله محمدیان، پژوهشگر فرهنگ عامیانه مردم بهبهان و نویسنده کتاب‌ «آیین‌ها و سوگواری‌های مذهبی در دارالمؤمنین بهبهان» در گفت‌وگو با ایکنا از خوزستان در این‌باره گفت: «سه سنگ» به عنوان نماد خاصّ عزاداری مردم بهبهان محسوب می‌شود. سينه زنان در حالت سه سنگ معمولاً به شكل ثابت (بخشی نشسته و بخشی ايستاده) عزاداری می‌کنند.

وی اظهار کرد: سه سنگ اولین و مهمترین نماد خاص عزاداری در بهبهان است که مبتکر آن «میرزا شوقی بهبهانی» در عصر قاجار و زمان سلطنت ناصرالدین شاه بوده است. میرزا شوقی دو نوحه برای این سبک خاص ساخت که یکی از آن­ها «عباس علمدار» است و دیگری «صد حیف ز اکبر/ حیف از علی­ اکبر». نوحه‌ «عباس علمدار» كه در قالب مستزاد سروده شده يكی از شاهكارهای ميرزا شوقی و در نوع خود از آثار جاودان و بی‌بديل زبان فارسی است.

به گفته محمدیان، شكل و شیوه‌ اجرای آن، انتخاب موضوع، عنصر معرفتی نوحه، هارمونی و هماهنگی وزن و محتوا، شور حماسی نوحه، وزن رجزی و شور و شتاب موجود در ضرب آهنگ نوحه و حرارت و هيجانی كه در اجرای آن احساس می‌شود، سينه زن و نوحه خوان و بيننده را شديداً با هم همراه و هماهنگ می‌کند و هر سه را در يک جريان شور انگيز و سيال روان می‌سازد و اين مسئله يكی از عوامل مهم محبوبيت اين نوحه است. آهنگ نوحه در دستگاه سه گاه اجرا می‌شود و وزن آن «مفعول مفاعيل مفاعيل فعولن» است كه تند و پرشتاب و فوق العاده هيجان آفرين است.

این پژوهشگر با بیان اینکه میرزاشوقی در زمینه نوحه‌پردازی صاحب ابتکار بود و سبک سینه‌زنی سه سنگ را خود ایشان ابداع کرد، افزود: شیوه‌های سینه‌زنی مختلف است؛ واحد یا تک ضرب، دوضرب و سه‌ضرب. این سبک‌ها در شهرهای سنتی زیاد است. سنگ در این ترکیب به معنی ضربه است؛ یعنی سه ضربه پیاپی به سینه کوبیده شود.

وی ادامه داد: میرزا شوقی سبکی ابداع کرد که در کل عزاداری‌های آن زمان در کشور ایران منحصر به فرد است؛ این عزاداری تقریباً سه مرحله است. توضیح کامل این سبک در کتاب آیین‌های مردم بهبهان آمده است. در سال ۱۳۹۰ مستندسازی‌هایی انجام دادیم و سال ۱۳۸۴مستند تلویزیونی آن ساخته شد. میرزا شوقی هم شاعر و سراینده این سبک و هم نوحه‌خوان این سبک بوده است.

نویسنده کتاب‌ «آیین‌ها و سوگواری‌های مذهبی در دارالمؤمنین بهبهان» گفت: شعر «سه سنگ» در قالب قصیده مستضادگونه است. موضوع آن نیز حماسه شجاعت حضرت ابوالفضل(ع) است:

«نوبت چو به جنگ : دش عباس علمدار»

و موضوع دوم آن حضرت علی‌اکبر(ع) است. این دو نوحه از قدیم در بین هیئت‌های عزاداری بهبهان باشکوه و عظمت خاصی خوانده می‌شود و مردم بهبهان خیلی به آن علاقه‌مند هستند. هر کسی نمی‌تواند این نوحه را اجرا کند.

محمدیان عنوان کرد: عزاداری سه‌سنگ شعر ثابتی دارد. البته برخی از شاعران معاصر مثل مرحوم حبیب‌الله معلمی، استاد حاج بشیرعلی، مرحوم استاد عبدالحسین عتیق، شعرهایی را بر وزن و استقبال میرزا شوقی سرودند اما هیچ کدام جای سه‌سنگ میرزا شوقی را نمی‌گیرد و از قدیم شش یا هفت هیئت هستند که این عزاداری را به زیبایی اجرا می‌کنند. اوج عزاداری‌های بهبهان، سه‌سنگ میرزا شوقی است که با حضور خیل عظیم جمعیت همراه است. ایشان نوحه‌های دیگری هم داشتند.

این شاعر آیینی توضیح داد: زنده یاد حاج سیّدمحمّد سیّد (تولد ۱۳۱۹ وفات ۱۳۸۷ ه. ش.) از قول گذشتگان می‌گفت که میرزا شوقی نوحه‌ سه سنگ عبّاس علمدار را ابتدا برای محلّه‌ پهلوانان ساخته است و چون اهل محل کاروانسرا به او مراجعه می‌کنند و از او می‌خواهند تا برایشان نوحه‌ جدیدی بسازد، میرزا شوقی قسمت دوم سه سنگ یعنی رباعیاتی که پاسخ «حسین یا حسین» را دارند، برای محل کاروانسرا ساخت و به آن اضافه نمود و برایشان اجرا ‌کرد.

محمدیان اظهار کرد: اين سبک خاص را سينه­ زنان در سه مرحله و به مدت حدود نیم ساعت اجرا می‌کنند. دو مرحله اول در حالت نشسته و مرحله سوم در حالت ایستاده اجرا می‌شود. محلاّت پهلوانان، كاروانسرا(گچپزان)، امامزاده شاه فضل(ع)، گودچهك، محلّ پر و امامزاده شاه مير عالی حسين(ع) از گذشته‌های دور تاكنون اين سبك را به خوبی اجرا می‌کنند تا پايان بخش خوبی برای عزاداری باشد. شیوه­ سه سنگ در ۲۱ آذرماه ۱۳۹۱ به همراه دو آیین «کولکی/ چاربه چار» و «مشعل گردانی» ثبت ملّی شد.

منبع:isna.ir

نوحه‌های پامنبری صدساله در موسیقی دزفول

نوحه‌های پامنبری، مجموعه نوحه‌های عاشورایی است که در طول سالیان گذشته از سوی شعرای بزرگ دزفول سروده شده و با آهنگ خاصی در ایام سوگواری حضرت اباعبدالله الحسین(ع) خوانده می‌شدند، اما امروزه افراد محدودی از ذاکران و مداحان با این میراث معنوی آشنا هستند.

یکی از میراث‌های معنوی ثبت شده خوزستان، «نوحه‌های پامنبری» در موسیقی دزفول است؛ این میراث معنوی به شماره ۷۱۰ در شهریور ۹۱ در فهرست میراث ناملموس به ثبت رسیده است.

نوحه‌های پامنبری حکایت شور و ارادتی است که از سال‌های دور دست به دست شد و امروز سهم ما شد تا سوز سینه پدران و مادرانمان را در دل واژه‌ها و نواهایی که پای منبرها خواندند تازه کنیم و قلب‌هایمان را مهمان سلوک عاشقانه‌شان کنیم.

نوحه‌های پامنبری، مجموعه نوحه‌های عاشورایی است که در طول سالیان گذشته توسط شعرای بزرگ دزفول سروده شده و با آهنگ خاصی در ایام سوگواری حضرت اباعبدالله الحسین(ع) خوانده می‌شدند، اما امروزه متأسفانه افراد محدودی از ذاکران و مداحان با این میراث معنوی آشنا هستند.

علی جهانی‌فر، مدیر مرکز حفظ و اشاعه موسیقی آیینی و مقامی دزفول، در این باره به ایکنای خوزستان گفت: نوحه‌های پامنبری به روایتی ۹۶ نوحه و به روایتی ۱۱۰ نوحه هستند که در دستگاه های مختلف خوانده می‌شوند. خیلی از این نوحه‌ها توسط معاظم و بزرگان دزفول؛ افرادی مثل ملاحسین خلیفه(متخلص به حقیر)، سلطان الذاکرین، ملا ولی ذاکر یا مرحوم ناهیدی که همه شاعر و تعزیه‌گردان و آهنگساز بودند، سروده شده‌اند. اینها در حقیقت آهنگ ساخته‌اند؛ مثلاً ملاحسین خلیفه نوحه‌ای به نام «زیب آغوش» ساخته است که در درآمد دستگاه ماهور شروع می‌شود و دنبال آن در گوشه راک هندی خوانده می‌شود و پس از آن بازگشت به در آمد می‌کند:

«زیب آغوش پیامبر ای وای، نونهال باغ حیدر

نونهال باغ حیدر ای وای، زیب آغوش پیامبر

دست عباس دلاور ای وای قطع شد از تیغ اعدا

قطع شد از تیغ اعدا ای وای دست عباس دلاور

از جفای شمر کافر(۲)

شد جدا رأسش ز پیکر ای وای(۲)

از جفای شمر کافر

قامت دلجوی اکبر ای وا اوفتاده پا به میدان(۲)

اوفتاده پا به میدان ای وای قامت دلجوی اکبر

قاسم محزون شناور ای وای همچه ماهی در یم خون

همچه ماهی در یم خون ای وای قاسم محزون شناور

تیر کین بر حلق اصغر ای وای از گلو تا پر نشسته

از گلو تا پر نشسته ای وای تیر کین بر حلق اصغر

زینب و کلثوم مضطر ای وای چون اسیران تتاری

چون اسیران تتاری ای وای زینب و کلثوم مضطر

ای «حقیر» از دیده تر، ای وا کن روان خون بصر را

ای وا کن روان خون بصر را، ای «حقیر» از دیده تر»

این موسیقی‌دان بیان کرد: این نوحه‌ها نشان می‌دهد، وی کاملاً به موسیقی آشنا بوده است. این نوحه‌ها توسط چند نفر خوانده می‌شوند؛ یعنی پای منبر می‌نشینند و به حالت نشسته، سه نفر می‌خوانند، سه نفر دم می‌گیرند و مجلس را با این نوحه‌ها گرم می‌کنند.

نوحه‌هایی با یک قرن پیشینه

وی اظهار کرد: تقریباً ۹۶ نوحه به این شکل داریم که از نظر موسیقی از قدیم روی آنها کار شده است؛ این نوحه‌ها مربوط به ۸۰ یا ۱۰۰ سال پیش‌تر هستند. متأسفانه این نوحه‌ها تاکنون گردآوری نشده‌اند. با همکاری حوزه هنری شهرستان دزفول در حال حاضر مشغول بازخوانی این نوحه‌ها هستیم. تاکنون ۵ نوحه خوانده و ضبط شده‌اند که بعد از تأیید به تولید برسند.

ضعف سواد موسیقایی مداحان جدید

جهانی‌فر با تصریح به اینکه مداحان و ذاکران جدید در حال حاضر از این نوحه‌ها استفاده نمی‌کنند و این یک معضل است، گفت: تنها کسی که تقریباً با این نوحه‌ها آشنایی دارد من هستم. تنها دو یا سه نفر از نوحه‌خوانان قدیمی این نوحه‌ها را می‌شناسند. متأسفانه مداحان کنونی به این نوحه‌ها بی‌توجهی می‌کنند و به سبک‌های جدید گرایش دارند. یکی از دلایل این مسئله این است که در زمینه موسیقایی ضعف دارند و باید خود را تقویت کنند.

مداحان و ذاکران جدید در حال حاضر از نوحه‌های قدیمی استفاده نمی‌کنند و این یک معضل است. تنها دو یا سه نفر از نوحه‌خوانان قدیمی این نوحه‌ها را می‌شناسند. متأسفانه مداحان کنونی به این نوحه‌ها بی‌توجهی می‌کنند و به سبک‌های جدید گرایش دارند. یکی از دلایل این مسأله این است که در زمینه موسیقایی ضعف دارند و باید خود را تقویت کنند

این مدرس موسیقی آیینی گفت: این نوحه‌ها مورد علاقه مردم هستند و قدیمی نمی‌شوند. یادم است یکی از افراد پیشکسوت می‌گفت که قدیم‌ها وقتی می‌خواستند نوحه بسازند، صبح جمعه به خانه ملاهای سابق می‌رفتند و از صبح تا ظهر نماز ۱۴ معصوم را می‌خواندند و بعد ناهار می‌خورد و پس از آن حالی به آنها دست می‌داد و همان زمان نوحه‌ای می‌سرودند. برخی از این نوحه‌ها به این شکل سروده شده‌اند. این نوحه‌ها باید احیا‌ شوند اما این کار نیازمند زمان و هزینه است. فکر می‌کنم وظیفه‌ام است که این نوحه‌ها احیا شوند. تلاش می‌کنم که این کار انجام شود.

علیرضا مهدویان‌پور، مسئول حوزه هنری دزفول، نیز در گفت‌وگو با ایکنا از خوزستان، گفت: نوحه‌های پامنبری، مجموعه ۹۰ روضه پامنبری هستند که فعلاً از میان آنها پنج روضه را برای نمونه ضبط کرده‌ایم و در صورتی که تأیید نهایی از اداره‌کل امور استان‌های حوزه هنری اخذ شود، مابقی روضه‌ها را در سال‌های آینده ضبط می‌کنیم. اینها پس از اخذ مجوز در تیراژ بالا تولید خواهد شد.

تلاش برای ماندگاری نوحه‌های پامنبری

وی تصریح کرد: یک مشکل در ضبط این نوحه‌ها این است که تنها افراد پیشکسوت می‌توانند این نوحه‌ها را بخوانند. در حوزه هنری به دنبال این هستیم که تدبیری اتخاذ شود تا از جوانانی که در عرصه موسیقی و خوانندگی فعالیت می‌کنند، بهره بگیریم. به عبارتی این جوانان توسط پیشکسوتان آموزش ببینند تا آنها بتوانند این نوحه‌ها را بخوانند. ان شاءالله تا سال آینده بخش عمده این نوحه‌ها را ضبط می‌کنیم.

کامله بوعذار؛ خبرنگار ایکنا خوزستان

روایت حال خوبِ مردم شوشتر زیر «نخل مقام حسین»

«نخل مقام حسین» یا «نخل مُقوم حسین» یکی از آیین‌های دیرینه عزاداری مردم شوشتر در ایام سوگواری حضرت اباعبدالله الحسین(ع) است؛ نخل به روایتی در اصل «شیدونه» است؛ شیدونه به معنی جایی است که شهید را در آنجا می‌گذارند.

«نخل مقام حسین» یا «نخل مُقوم حسین» یکی از آیین‌های دیرینه عزاداری مردم شوشتر در ایام سوگواری حضرت اباعبدالله الحسین(ع) است که در سال ۹۱ به شماره ۶۴۴ به ثبت ملی رسیده است.

به استناد منابع تاریخی شوشتر و همچنین برگزارکنندگان این مراسم، پیشینه این نخل‌گردانی به دوره صفویه بازمی‌گردد. در این مراسم که در روزهای تاسوعا و عاشورای حسینی برگزار می‌شود، سازه‌ای چوبی که آن را «نخل» می‌نامند و با پارچه سیاهِ منقش به شمایل و نوشته‌های عاشورایی تزیین شده، به نشانه تابوت سیدالشهدا(ع) و شهدای کربلا بر دوش مردانی که به آنها «نخل‌کش» می‌گویند در مسیر مشخصی حرکت داده می‌شود.

عزاداران عصر تاسوعا، نخل را از مقام حسین در محله موگهی شوشتر تا بقعه براء بن مالک حمل می‌کنند و صبح عاشورا نیز نخل را از آنجا به بقعه امامزاده عبدالله(ع)، که نوه امام زین العابدین(ع) است، انتقال می‌دهند.

نخل‌کش‌ها هر ساله مشتاقانه و با اعتقاد خاصی به زیر نخل می‌روند و با سر دادن شعار «یا محمدا» سوگوارانه در عزای حضرت سیدالشهدا(ع) و یارانشان این مسیر را، که مسافتی در حدود ۲ کیلومتر است، طی می‌کنند.

علی‌محمد چارمحالی، رئیس اداره میراث فرهنگی شهرستان شوشتر و عضو هیئت امنای بقعه مقام حسین، در گفت‌وگو با ایکنا از خوزستان، در این باره گفت: این افتخار را دارم که یکی از نخل‌کش‌های حضرت سیدالشهدا(ع) در این مراسم هستم. در بقعه مقام حسین، نخلی وجود دارد که سالیان سال است که آنجا نگهداری می‌شود. این نخل در ایام تاسوعا و عاشورا برای برگزاری مراسم عزاداری بیرون آورده می‌شود.

وی در توضیح این آیین سنتی گفت: کلمه «نخل» برگرفته از «نَقل» عزای سیدالشهدا(ع) است که در گویش شوشتری و در گذر زمان به «نخل» تبدیل می‌شود. در سراسر کشور به این مراسم نخل‌گردانی گفته می‌شود. آن‌طور که استاد محمدباقر نیرومند نوه علامه حاج شیخ جعفر شوشتری در کتاب «واژه‌نامه در گویش شوشتری» می‌نویسد: اصل کلمه نقل عزاست که بعدها به نخل تبدیل شده است.

چارمحالی ادامه داد: مرحوم جزایری(نوه سید نعمت‌الله جزایری) در کتاب «تذکره شوشتر» می‌نویسد: هنوز جماعتی از قزلباش هستند که ذکر حضرت سیدالشهدا(ع) را در بقعه مقام حسین و مراسم عزاداری برپا می‌کنند. «نخل مُقوم حسین» نماد حضرت سیدالشهدا(ع) و خانواده ایشان است و می‌توان گفت این مراسم نماد تشییع پیکر امام است. در اکثر نقاط کشور، به ویژه شهرهای تاریخی، این مراسم به یک نحوی برگزار می‌شود.

رئیس اداره میراث فرهنگی شهرستان شوشتر گفت: شوشتر در گذشته، تعداد زیادی نخل داشت؛ یعنی هر محله‌ای برای خود یک نخل داشت؛ در حال حاضر فقط نخل مقام حسین باقی مانده که مراسم آن به همان سنت قدیمی برگزار می‌شود. محله کوره شوشتر هم دو حجره دارد که حجره‌ها از درخت نخل و نیشکر هستند و در ایام تاسوعا و عاشورا آنها را بیرون می‌آورند و مراسم نخل‌گردانی برگزار می‌کنند.

وی افزود: کسانی که به زیر نخل می‌روند، لباس ویژه نمدی می‌پوشند که به آن «کُردین» می‌گویند. نمدمال‌های شوشتر اینها را درست می‌کردند. الان هم خوشبختانه استادکارهای نمدمال شوشتر هنوز این کار را انجام می‌دهند. «کُردین» لباس ویژه‌ای است که نخل‌کش‌ها را متمایز می‌کند. ریشه این موضوع این است که پهلوانان قدیم وقتی می‌خواستند برای رزم بروند، معمولاً در زیر زره خود، نمد یا کُردین می‌پوشیدند، با توجه به اینکه هر کسی نمی‌تواند زیر نخل برود و نخل از نظر وزنی سنگین است، افراد پهلوان صفت باید زیر آن بروند، از این رو این افراد لباس مخصوص می‌پوشند و نخل‌گردانی می‌کنند.

چارمحالی گفت: نخل‌کش‌ها و عزاداران وقتی به بقعه براء بن مالک(صحابی پیامبر(ص)) می‌رسند، نخل را چند دور، دور میدان می‌گردانند، سپس نخل را وسط می‌گذارند و مراسم سینه‌زنی دور آن برگزار می‌شود. پس از آن نخل را دوباره جابه‌جا می‌کنند. در این مسیر شعارهای عاشورایی سر می‌دهند و سینه می‌زنند.

رئیس اداره میراث فرهنگی شهرستان شوشتر با اشاره به اعتقاد مردم شوشتر به «نخل مقام حسین» اظهار کرد: زمانی که بلایی، مشکل و یا اتفاق خاصی برای شهر و مردم می‌افتاد، نخل را بیرون می‌آوردند. مثلاً در زمان رضاشاه که سرباز بگیری باب شده بود، مردم شهر، نخل را آرایش کردند و به نماد اعتراض به آن سیاستی که اعمال شده بود، بیرون آوردند. پنج شش سال پیش هم که با مسئله کم‌بارانی مواجه بودیم، مردم شوشتر، نخل را بیرون آوردند و به حضرت سیدالشهدا(ع) توسل کردند. آنها نخل را در بقعه امامزاده عبدالله(ع)، که نوه امام زین العابدین(ع) است، قرار می‌دهند تا زمانی که باران بزند؛ این باور و سنت تاکنون موجود است.

احمد خدادوست، از پیشکسوتان و نخل‌کشان آیین «نخل مقام حسین»، نیز در این باره به ایکنا گفت: عصر تاسوعا نخل‌کش‌ها جمع می‌شوند و نخل را از مقام حسین به سمت بقعه براء بن مالک می‌برند و صبح عاشورا از آنجا به بقعه امامزاده عبدالله(ع)، که محل تجمع مردم شوشتر در روز عاشوراست، منتقل می‌کنند. خیلی‌ها از این مراسم کرامت دیده‌اند. عقیده مردم شوشتر به این نخل زیاد است و خیلی‌ها برای تبرک فرزندان خود را از زیر آن رد می‌کنند.

وی که حدود ۴۰ سال در این مراسم به عنوان نخل‌کش حضور دارد درباره قدمت این مراسم گفت: حدود سه یا چهار نسل است که این مراسم در شوشتر برگزار می‌شود. پدر خودم نخل‌کش بود و بزرگان محله ما هم از این مراسم خاطره دارند.

خدادوست درباره فلسفه این مراسم گفت: نخل به روایتی در اصل «شیدونه» است. عقیده داشتند که در میدان کربلا وقتی یاران امام حسین(ع) شهید می‌شدند، امام آنها را در جایی جمع می‌کردند. شیدونه به معنی جایی است که شهید را در آنجا می‌گذارند. گویی نخل نماد این شیدونه است. روایت دیگری نیز وجود دارد که نخل را جایگاهی برای افراد بزرگ تعبیر می‌کنند.

این نخل‎کش با بیان اینکه در این سال‌ها هیچ اتفاقی جلودار برگزاری نخل‌گردانی نبوده است، گفت: یادم است در زمان جنگ هم زن‌های محل جمع می‌شدند و به نیت اینکه جنگ تمام شود به امام حسین(ع) توسل می‌کردند و چیزی نگذشت که الحمدالله نتیجه گرفتیم. چند سال پیش هم به نیت باران، نخل‌کش‌ها جمع شدند و نخل را بیرون آوردند و به امام حسین(ع) توسل کردند.

خدادوست درباره نحوه تزیین نخل گفت: این نخل با یک پارچه مشکی تزیین می‌شود که با شمایل آقا رسول‌الله(ص)، مولا امیرالمؤمنین(ع) و حضرت اباعبدالله(ع) مزین شده است. دو تا سر علم هم دارد. چهار پایه هم دارد که وقتی نخل‌کش‌ها بخواهند نخل را روی زمین بگذارند، چند نوجوان این چهارپایه را زیر آن می‌گذارند. آنچه مهم است عمق عقیده مردم است. ورودی میدان امامزاده عبدالله(ع) تپه‌ای قرار دارد که صعب‌العبور است و کشیدن نخل از آن سخت است. اما ما که به صورت نمادین زیر این نخل هستیم، حال خوبی داریم.

وی گفت: زیر نخل رفتن یک حال خاصی دارد و وقتی زیر این نخل بروی گویی اختیاری از خود نداری. نخل سنگین است و شرط رفتن زیر آن، پاک بودن است. در طول مسیر نخل‌کش‌ها با فریاد «یا محمدا» عزاداری می‌کنند. مسافت طی شده حدود دو کیلومتر است. اخیراً نوحه‌ای کوتاه تنظیم شده است که کسی در جایگاه آن را می‌خواند و کودکان حول نخل می‌گردند و آن را می‌خوانند و به این شکل محبت خود را به حضرت اباعبدالله(ع) ابراز می‌کنند.

ثبت سازه‌ های آبی شوشتر در کمیسیون بین‌المللی آبیاری

اهواز - ایرنا - سازه های آبی تاریخی شوشتر به عنوان یکی از چهار سازه تاریخی آبی کشور برای ثبت در بخش سازه‌های آبی تاریخی آبیاری کمیسیون بین المللی آبیاری و زهکشی انتخاب شد.

به گزارش ایرنا از پایگاه اطلاع‌رسانی وزارت نیرو(پاون)، چهار سازه تاریخی آبی ایران شامل مجموعه «سازه‌های تاریخی شوشتر»، «قنات بلده»، «سد تاریخی کریت» و «مجموعه آبی عباس‌آباد» به‌عنوان سازه‌های تاریخی آبی ایران برای ثبت در بخش سازه‌های آبی تاریخی آبیاری کمیسیون بین المللی آبیاری و زهکشی انتخاب شدند.

رییس شورای جهانی آب در مراسم افتتاحیه هفتادمین اجلاس سالانه آبیاری و زهکشی و سومین اجلاس جهانی آبیاری با اشاره به تاثیرات تغییر اقلیم، بلایای طبیعی، تخریب منابع آبی و محیط زیستی و در نهایت برخوردها و رفتارهای غیرحرفه‌ای و غیر اخلاقی در ارتباط با مقوله آب، بر اهمیت حکمرانی آب در موضوع مدیریت بهم پیوسته منابع آب تاکید کرد.

«فیلیکس ریندرز» همچنین به زنجیره آب، غذا، انرژی و محیط زیست اشاره و توضیحاتی درخصوص امنیت آب و غذا با تاکید بر حفاظت از محیط زیست از طریق مدیریت پایدار منابع ارائه کرد.

رییس شورای جهانی آب احداث مخازن ذخیره آب برای حفاظت از منابع آب و ذخیره آب برای آینده بشریت را ضروری دانست و با اشاره به حق دسترسی همگان به آب سالم از جمله کودکان و زنان، درخصوص همکاری شورای جهانی آب با کمیسیون بین المللی آبیاری و زهکشی در زمینه‌های کاری مشترک اعلام آمادگی کرد.

وزیر آب و آبیاری کشور اندونزی به موضوع چالش‌های آبی در قرن ۲۱ اشاره و بر نیاز به تولید افکار جدید برای مقابله با چالش‌های پیش‌رو و استفاده از تکنولوژی برتر تاکید کرد.

در این اجلاس، با حضور مقامات بلندپایه شامل وزرا، معاونان وزرا و روسای سازمان‌های بین المللی عضو کمیسیون بین المللی آبیاری و زهکشی چالش‌های حکمرانی آب، مدیریت بحران و تصمیمات سیاستی برای بهبود وضعیت فعلی مورد طرح و بررسی قرار گرفت و نماینده بانک اسلامی نیاز به سرمایه گذاری بیشتر برای ارتقا و بهبود وضعیت مدیریت منابع آب در سطح کشورهای عضو را یادآور شد.

سیستم آبی تاریخی شوشتر (Shushtar Historical Hydraulic System) که به نام سازه‌های آبی تاریخی شوشتر نیز نامیده می شود، مجموعه‌ای به هم پیوسته از پل ها، بندها، آسیاب‌ها، آبشارها، کانال‌ها و تونل‌های عظیم هدایت آب هستند که در ارتباط با یکدیگر کار می‌کنند و در دوران هخامنشیان تا ساسانیان، برای بهره‌گیری بیشتر از آب ساخته شده‌اند.

این اثر با نام مجموعه تاریخی آبشارهای شوشتر در سال ۱۳۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران و در سال ۲۰۰۹ در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است.

مستندی زیبای درخت کنار

درخت کنار که به درخت سدر هم مشهور است با داشتن ریشه های تونمند و شاخه ساران پر برگ مشهور است.

این درخت دارای فواید زیادی از جمله غذایی ، بهداشتی و درمانی است که با قدمتی بیش از سه هزار سال در مناطقی از کشور از جمله شوشتر رشد می یابد.

درخت«کُنار» از جمله درختان بسیار زیبا و مقاوم استان خوزستان است؛ این درخت مهربان با ویژگی های منحصر به فرد در بین ساکنان شوشتر از قداست و احترام خاصی برخوردار است و کمتر کسی را سراغ داریم که عمداً درخت کُناری را قطع نماید و مردم،معمولاٌ دیگران را نیز از آسیب رساندن به این درخت تنومند و خوش قد و قامت منع می کنند.

کُنار تنها درخت منطقه است که در چهار فصل سال سبز است و دوره ی برگ ریزی ندارد و در تمام طول پائیز و زمستان که معمولا اکثر درختان در خواب عمیق زمستانی فرو می روند؛کُنار همچنان بیدار و سرسبز است، تا سایه سار مردمان خسته ای شود که برای استراحت و استفاده از طبیعت و دوری از زندگی شهری و ماشینی به آغوش مهربان کُنارپناه می برند.

از دیر باز تاکنون باغات کُنار شوشتر در استان خوزستان مشهور و معروف بوده است.

مستندی زیبای درخت کنار به کارگردانی رضاسبحانی در سال 1367 تولید و در این مستند به فرهنگ بومی و محلی شوشتر نیز اشاره شده است.

برای دانلود مستند روی تصویر زیر کلیک کنید.

تبلور فرهنگ غنی خوزستان در برپایی آیین‌های سنتی عزای حسینی

خوزستان، استانی با رنگین‌کمان اقوام است که در ایام پرحزن و اندوه محرم و صفر، در هر گوشه آن به شیوه و سبک خود به سوگواری و عزاداری سیدالشهدا امام‌حسین(ع) و یاران باوفایش می‌پردازند.

به گزارش ایرنا از خوزستان به عنوان دروازه تشیع نام برده می شود، استانی که در هر شهر آن مردمانی با فرهنگ غنی، به شیوه خود آیین عزاداری محرم و صفر را برگزار می کنند، برخی از این آیین ها با گذشت چند صدسال همچنان در میان مردم شهرستان های خوزستان رواج دارد و روی برخی دیگر از آیین ها خاک فراموشی پاشیده شده است.

نصب بیرق اول ماه محرم در شوشتر

کارشناس مردم ­شناس و ثبت آثار ناملموس اداره ­کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خوزستان درخصوص آیین های سنتی عزاداری شوشتر گفت: نصب بیرق، آیینی سنتی و مذهبی در اول محرم، مبنی بر اعلام عزای سرور سالار شهیدان امام حسین (ع) و در واقع پیشوازی است که هر ساله در شب اول ماه محرم در شوشتر برگزار می شود. گفته شده در دوره پهلوی اول به خاطر سخت‌گیری‌هایی که در برپایی آیین های مذهبی می‌شد، مردم شوشتر پرچم عزای امام حسین را آماده و به صورت مخفیانه در روستاهای اطراف و یا در صحرا به اهتزاز درآورده و دور آن به عزاداری مشغول می‌شدند.

منصوره رضوی افزود: این رسم با این شیوه و نحوه‌ی اجرا با گذشت زمان به فراموشی سپرده شد تا این که در سال ۱۳۸۵ هیات مذهبی طفلان مسلم شوشتر آن را دوباره احیا کرد. این پرچم که به ارتفاع حدود ۳۰ متر است هر ساله در حرمین شریفین متبرک شده و با فرارسیدن ماه محرم به نشانه‌ی آغاز در آیینی بر بلندایی نصب می‌شود.

وی یادآور شد: در اولین شب محرم پیرغلامان شوشتر به اعضای هیأت مذهبی طفلان مسلم پیراهن مشکی اهدا می‌کنند؛ هیأت به صورت سیاه‌پوش با شست و شوی گلاب و عطرآگین کردن پرچم به گلاب ناب، پرچم را روی شانه‌ها قرار داده و از مسجد ابریشم‌کار شوشتر همراه با دیگر هیأت‌های مذهبی با نوای موسیقی(سنج و دمام) به همراه سینه‌زنی و زنجیرزنی، با اسب های آذین‌بسته تا مقام امام‌زاده عبدا... این شهر حمل می‌کنند. در راه زنان و مردان با نوحه و مرثیه خوانی پرچم را تا محل نصب همراهی می‌کنند و پس از پایان ماه صفر پرچم را با آیین ویژه‌ایی پایین می‌آورند.

نصب بیرق اول محرم شوشتر در پنجم تیر ۹۵ به شماره ۱۹۹۵ در فهرست آثار ملی ناملموس کشور به ثبت رسید.

نمایش آیینی عَلَم‌داری

رضوی توضیح داد: عَلَم‌بازی«عَلَم‌داری» یا «علم‌گردانی» از جمله نمایش‌های آیینی و مذهبی است که در استان خوزستان در دهه‌ی اول محرم اجرا می شود، علم‌بازی، آیینی مردانه است و جزو مهم‌ترین بخش‌های مراسم محرم به شمار می‌َرود. علم ­هایی که به وسیله ­ی پارچه آذین­ بندی شده و در مراسم همراه با موسیقی محرم با سنج و دمام به حرکت در می­ آید.

وی افزود: تعداد زیادی از پارچه ­ها را که نذورات مردمی است بر روی علم ­های چوبی می ­نشانند و بنا به سلیقه علم‌آرایی انجام می‌شود. در برخی مناطق خوزستان برای هر علم پارچه‌ای به رنگ مخصوص و برای نیت خاصی در نظر گرفته می‌شود که تعیین کننده‌ی نام علم می‌باشد.

این کارشناس مردم شناس گفت: در شوشتر علم‌ها با توجه به رنگ پارچه‌ها سبز، سفید، سیاه، علم رنگی هر کدام منتسب به امامان تقسیم بندی می ­شوند. برخی از مردم که کار خیری مانند نامزدی در پیش دارند، برای تَبرک پارچه‌های لباس خود را به عنوان رخت عَلَم پیشکش می‌کنند. پس از اتمام دهه محرم عَلَم واچِنی کرده و پارچه را به شخصی که نذر داشته تحویل می‌دادند. افراد مختلفی در این آیین شرکت می کنند که هر کدام با عوان های خاص وظایفی را ایفا می­ کنند.

وی افزود: از جمله علم‌باز(حمل‌کننده عَلَم)، علم‌دار(در طی مسیر و برای رفع خستگی به نوبت به عَلَم‌باز کمک می‌کنند)، دولک‌گیر(دولک چوبی دو شاخه است حدود ۲ تا ۴ متر، دولک‌گیر وظیفه این را دارد که از افتادن علم بر زمین جلوگیری کند).

نمایش آیینی علم ­بازی(علم­ گردانی) در پنجم تیر ۹۸ به شماره ۱۹۹۳ در فهرست آثار ملی ناملموس کشور به ثبت رسید.

گزارش کامل در ادامه مطلب:

آیین نصب پرچم شب اول محرم در امامزاده عبدالله(ع) شوشتر

آیین نصب پرچم شب اول محرم در امامزاده عبدالله(ع) شوشتر شامگاه ۹ شهریورماه مصادف با شب یکم ماه محرم با حضور حجت‌الاسلام‌والمسلمین سیدعبدالنبی موسوی‌فرد نماینده ولی فقیه در خوزستان، غلامرضا شریعتی استاندار خوزستان،سید حکمت الله موسوی مدیر کل میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری استان خوزستان و جمعی از مسولین استان خوزستان و شهرستان شوشتر و عموم مردم برگزار شد؛ این آیین مذهبی ۵ تیرماه سال جاری، با شماره ۱۹۹۵ به ثبت ملی رسید.

عکس ها : ایکنا خبرگزاری بین المللی قران