خوزتوریسم

نخستین همایش ملی گردشگری سبز در خوزستان برگزار می‌شود

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان گفت: همزمان با روز ملی پرنده‌نگری، نخستین همایش گردشگری سبز استان خوزستان و نشست تخصصی کارشناسان طبیعت‌گردی سراسر کشور به میزبانی منطقه‌آزاد اروند و شادگان برگزار می‌شود.

به‌گزارش میراث‌آریا به نقل از روابط‌عمومی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان، محمدحسین ارسطوزاده با اعلام این خبر اظهار کرد: خوزستان به بهشت باستان‌شناسان جهان شهره است و آثار باستانی بی‌بدیل و ویژگی‌های تاریخی و فرهنگی این سرزمین به مدد سفرنامه‌ها، منابع مکتوب و آثار مکشوف تاریخی تا حدودی شناخته شده هستند.

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان ادامه داد: در کنار آثار ارزشمند تاریخی و فرهنگی، خوزستان موقعیت جغرافیایی ویژه‌ و طبیعتی شگفت و گوناگون دارد.

او با بیان این‌که از راهکارهای گسترش اکوتوریسم، شناسایی کارآمد مناطق مستعد طبیعت‌گردی و به دنبال آن برنامه‌ریزی دقیق برای رونق گردشگری کم‌شتاب و پایدار است، افزود: در راستای توسعه‌ پایدار صنعت گردشگری و باتوجه به چالش‌های محیط‌زیستی کنونی و نیاز به حفظ منابع طبیعی، سازمان جهانی گردشگری (UNWTO) تلاش می‌کند تا اصول و رویکردهای سبز و پایدار را در صنعت گردشگری ترویج دهد.

ارسطوزاده تصریح کرد: این مفهوم با هدف ترویج سفرهای پایدار، سرمایه‌گذاری در زمینه‌های سبز و پایدار در صنعت گردشگری بیان می‌شود. هم‌چنین سرمایه‌گذاری سبز در صنعت گردشگری شامل سرمایه‌گذاری در تأسیسات مسافرتی پایدار، انرژی تجدیدپذیر، حفظ منابع طبیعی و فرهنگی، حمایت از جوامع محلی و ایجاد اشتغال محلی است.

او افزود: از این‌رو، باتوجه به شعار سال ۲۰۲۳ سازمان جهانی گردشگری با موضوع «گردشگری و سرمایه‌گذاری سبز» و هم‌زمان با روز ملی پرنده‌نگری و باتوجه به ظرفیت‌های ویژه‌ طبیعت‌گردی و اکوتوریسمی استان خوزستان و دارا بودن رتبه‌ اول پرندگان خاورمیانه، نخستین همایش ملی گردشگری سبز و نشست تخصصی راهنمایان طبیعت‌گردی کشور در بازه‌ی زمانی ۳۰ آبان‌ماه تا ۲ آذرماه ۱۴۰۲ در شهرستان‌های آبادان، خرمشهر و شادگان برگزار خواهد شد.

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان با بیان این‌که همایش باحضور کارشناسان طبیعت‌گردی کشور، اعضای کمیته‎‌ ملی طبیعت‌گردی و اعضای میزملی پرنده‌نگری برگزار می‌شود، تصریح کرد: محورهای این همایش، روستاهای جهانی گردشگری، تالاب و گردشگری، پاسداشت روز ملی پرنده‌نگری، نشست کمیته‌ ملی طبیعت‌گردی با محوریت بررسی طرح اجرایی توسعه‌ پایدار گردشگری تالاب شادگان و گردشگری نجوم(آسمان تاریک) خواهد بود.

او با اشاره به اهداف کوتاه‌مدت این همایش عنوان کرد: معرفی پهنه‌های زیستی و فرهنگی کهن استان، آشنایی با فرهنگ و آداب و رسوم منطقه، آشنایی با ظرفیت‌های طبیعی منطقه، معرفی نگاه نو و مسیرهای تازه‌ گردشگری در استان، جذب گردشگران داخلی و خارجی، جذب سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی، فرهنگ‌سازی برای حفظ میراث طبیعی و فرهنگی و گام برداشتن در مسیر توانمندسازی جوامع محلی در راستای توسعه‌ گردشگری پایدار در تعامل با جامعه‌ میزبان و انتفاع اقتصادی و فرهنگی متقابل موضوعاتی هستند که به دنبال عملی شدن آن‌ها در آینده‌ای نزدیک هستیم؛ ضمن این‌که معرفی روستای صراخیه به عنوان روستای جهانی گردشگری و معرفی استان خوزستان به عنوان قطب پرنده‌نگری خاورمیانه در جهان نیز اهداف بلندمدت ما در این راستا هستند.

بازدید از روستای معاف خرمشهر، تالاب شادگان، روستای صراخیه و برپایی کارگاه‌های آموزشی از جمله سایر بخش‌های این همایش خواهد بود.

نخستین همایش گردشگری سبز استان خوزستان و همچنین نشست تخصصی کارشناسان طبیعت‌گردی سراسر کشور توسط اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری وصنایع‌دستی خوزستان و با همکاری دفتر توسعه‌ گردشگری داخلی، دبیرخانه کمیته‌ ملی طبیعت‌گردی، سازمان منطقه‌آزاد اروند، فرمانداری شهرستان‌های خرمشهر، آبادان و شادگان و اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست استان خوزستان برگزار می‌شود.

شکرستان به ایستگاه سوم رسید*

هم‌زمان با ۳۳ امین سالگرد توسعه نیشکر جشنواره ملی برداشت نیشکر، شکرستان به ایستگاه سوم رسید*

سومین جشنواره ملی برداشت نیشکر «شکرستان ۱۴۰۲» از چهارشنبه ۱ آذرماه لغایت جمعه ۳ آذرماه در کشت و صنعت نیشکر دهخدا برگزار خواهد شد.*

به گزارش روابط‌عمومی کشت و صنعت نیشکر دهخدا، این دوره از جشنواره طی ۳ روز از ساعت ۹ صبح تا ۱۵:۳۰ بعدازظهر در بخش های نمایشگاهی، رقابتی و جانبی در سالن ورزشی صنعت و فضای باز شرکت کشت و صنعت نیشکر دهخدا برگزار خواهد شد.*

بخش نمایشگاهی جشنواره ملی شکرستان شامل بیش از ۴۰ غرفه در حوزه صنایع‌دستی، شیرینی و غذاهای محلی خواهد بود همچنین در بخش رقابتی جشنواره‌های شهد رسانه قابِ سبز، بوم سبز و کنگره ادبی شکرستان و در بخش جانبی گشت دوچرخه‌سواری، مسابقات ورزشی و تفریحی، نمایشگاه نقاشی و عکاسی، قصه‌گویی و ایستگاه فرهنگی و عرضه محصولات صنایع‌دستی جوامع پیرامونی، غرفه شیرینی محلی، اجرای نمایش و قصّه‌خوانی حضور خواهند داشت.*

بازدید از این رویداد ملی برای عموم آزاد است

مدیر پایگاه جهانی شوشتر عنوان کرد:

سازه‌های آبی شوشتر در حال مرمت است/ دیواره غربی موقت است و پس از پایان مرمت با محیط اطراف همرنگ می‌شود/ مرمت به صورت کاملاً کارشناسی دنبال می‌شود

مدیر پایگاه میراث‌جهانی شوشتر با تأکید براین‌که همه اقدامات اجرایی طرح تثبیت و استحکام‌بخشی دیواره غربی میراث‌جهانی سازه‌های آبی‌تاریخی شوشتر، به صورت تخصصی، کارشناسی و با نظارت کامل و زیرنظر مشاور انجام می‌شود، گفت: به لحاظ حفظ منظر، این جداره موقت است و پس از اتمام استحکام‌بخشی، یک لایه نانو، همگون با جداره‌های سنگی پیرامون، روی سطح دیواره بتنی تثبیت‌شده پاشیده می‌شود تا جداره هم‌رنگ با محیط اطراف مستتر شود.

به‌گزارش میراث آریا و به نقل از روابط‌عمومی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشکری و صنایع‌دستی خوزستان، امین مهدوی‌کیا با اشاره به تأکید کنوانسیون‌های بین‌المللی بر امنیت و سلامت جانی انسان‌ها و گردشگران در هنگام بازدید از مجموعه‌های تاریخی، گفت: این موضوع محرز شده بود که دیواره غربی این محوطه به ارتفاع حدود ۲۵ و طول حدود ۶۰۰ متر براساس پایش‌های دوره‌ای و به استناد بیش از ۱۰۰ شاهد مدرج و گچی (وسیله اندازه‌گیری رانش) به اندازه حدود ۱/۵ سانتیمتر به حرکت درآمده و در حال رانش و ریزش بود که هر لحظه امکان ریزش لحظه‌ای در آن وجود داشت.

مدیر پایگاه میراث‌جهانی سازه‌های آبی-تاریخی شوشتر افزود: باتوجه به این‌که دیواره یادشده به محوطه آسیاب‌ها مشرف است و در بخش فرادیواره، بناهای مسکونی بافت شهری وجود دارند، به اغلب مالکان این بناها در خصوص خطرات رانش و احتمال تهدید ریزش اطلاع‌رسانی شد و موضوع به شکل جدی در دستورکار قرار گرفت.

او تصریح کرد: نکته حائز اهمیت این است که در صورت ریزش ناگهانی این دیواره، بخش عمده‌ای از ساختمان آسیاب‌ها تخریب و برای همیشه از دست می‌رفت؛ اضافه بر آن، نهر گرگر نیز که یک نهر دست‌کند مربوط به دوره هخامنشی است، درصورت مسدود شدن جریان آب‌رسانی این نهر به پایین دست، به لحاظ تبعات اجتماعی و تلفات جانی ممکن بود خسارت‌های جبران‌ناپذیری به‌دنبال داشته باشد.

مهدوی‌کیا یادآور شد: از سال ۱۳۸۸ و نزدیک به ۱۲ سال، این محدوده از سازه‌ها نیازمند تهیه طرح تثبیت توسط مشاور ذیصلاح و شروع اقدامات اجرایی بود، به همین دلیل تا انجام این مهم، مسیر بازدید بخش غربی مجموعه مسدود و حضور بازدیدکنندگان در بخش میانی محوطه امکان‌پذیر نبود و بارها موضوع بسته شدن این بخش به روی گردشگران توسط خبرگزاری‌های توضیح داده شد؛ مسیری که تا پایان عملیات کارگاهی کماکان مسدود خواهد بود.

او ادامه داد: برهمین اساس و پس از ترتیب سلسله‌جلساتی با عنوان تثبیت و استحکام‌بخشی این دیواره در شورای فنی پایگاه و اداره‌کل پایگاه‌های ملی و جهانی، با هدف ارائه و تشریح دقیق مطالعات اولیه، مشخصات فنی و همچنین تبادل نظر با اعضای شورای تخصصی پایگاه‌ها باتوجه به بررسی روش‌های مختلف مهار با ملاحظات حفظ اصالت اثر توسط مشاور، قراردادی با اعتباری بالغ بر ۴۷۰ میلیارد ریال بین اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان و شرکت عروج راه خوزستان از محل اعتبارات شرکت ملی نفت ایران در قالب مشارکت‌های اجتماعی منعقد شد.

مدیر پایگاه میراث‌جهانی سازه‌های آبی_تاریخی شوشتر افزود: مدت زمان اجرای این طرح براساس برنامه زمان‌بندی مشاور طرح و عوامل شرکت پیمانکار، حدود ۱۴ ماه و ابعاد طرح در فاز اول به طول ۶۰ متر و تا ارتفاع کل جداره است.

او افزود: اقدامات اجرایی در این طرح به صورتی است که در فاز نخست پس از تملک چهار پلاک در قسمت فرادیواره، تخریب آن‌ها به منظور سبک‌سازی و سپس لقه‌گیری و پاکسازی بخش‌های هوازده این دیواره انجام، سپس براساس طرح مصوب با کاشت میل‌مهار، اجرای شبکه مش و شاتکریت (فرآیند پاشش مخلوط سیمان، سنگدانه، آب و مواد افزودنی با سرعت بالا) تثبیت می‌شود.

مهدوی‌کیا خاطرنشان کرد: دیواره غربی محوطه آسیاب‌های شوشتر در شاخه گرگر از رودخانه کارون قرار دارد. این مجموعه ثبت‌جهانی شده به همراه بخشی از نهر گرگر، از آثار سیزده‌گانه نظام آبی‌تاریخی شوشتر هستند که طی چند سال گذشته خطر رانش و ریزش بناهای مسکونی مشرف بر این جداره باعث نگرانی‌هایی شده بود.

لازم به ذکر است، طی روزهای گذشته خبری در فضای مجازی مبنی بر مرمت غیراصولی دیواره غربی سازه‌های جهانی آبی‌تاریخی شوشتر منتشر شده بود.

گزارس سید جواد خراسانی/ روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی خوزستان

مهر از خوزستان گزارش می‌دهد؛

غفلت از درآمد میراث فرهنگی/ مردم آثار جهانی را اخلالگر می‌دانند!

ثبت آثار جهانی نتوانسته مسئولان میراث فرهنگی خوزستان و دیگر متولیان استان را نسبت به ارزش و تاثیرات میراث فرهنگی بر توسعه‌ پایدار گردشگری آگاه و همراه کند.

خبرگزاری مهر؛ گروه استان‌ها - قاسم آل کثیر: خوزستان با دارا بودنِ چهار ثبت جهانی در فهرست آثار جهانی به عنوان یکی از استان‌های مهم در زمینه میراث فرهنگی شناخته می‌شود تا جایی که برخی از خوزستان به عنوان بهشت باستان شناسی یاد می‌کنند.

ثبت جهانیِ آثار و محوطه‌ها پیامدهای بسیاری برای هر منطقه دارد که از مراقبت‌های دوره‌ای گرفته تا تخصیص بودجه در شرایط اضطراری برای ترمیم و بازسازی و معرفی این آثار به جهانیان شامل آن می‌شود.

اثری که در فهرست جهانی ثبت شود به ویترینی جهانی با تماشاگرانی از سراسر دنیا تبدیل می‌شود. بنابراین یکی از مهم‌ترین اتفاقات ممکن در مورد چنین اثری این است که به همه جهان معرفی می‌شود و تأثیر مهمی در جذب گردشگر برای کشور صاحب اثر دارد.

بررسی‌ها نشان می‌دهد در سال ۲۰۱۳ در سایت یونسکو حدود یک میلیون نفر روی نام «تخت‌جمشید» که یکی از آثار جهانی به شمار می‌رود، کلیک کرده بودند. طبق برآوردهای آماری ۱۰ تا ۲۰ درصد از این افراد ممکن است تخت جمشید را به عنوان مقصد نهایی سفر خود انتخاب کنند و ۲۰۰ هزار نفر برای دیدن تخت جمشید به ایران بیایند. این کلیک‌ها در حافظه جهانی یونسکو ثبت و دلیلی می‌شود برای تشویق سایر افرادی که به دنبال اثری تاریخی برای بازدید هستند.

ایتالیا، فرانسه، آمریکا، آلمان، ایتالیا، چین و مکزیک رکوردار ثبت آثار جهانی هستند و این نشان می‌دهد که کشورهای توسعه یافته با همه داشته‌های صنعتی و اقتصادی اما از ثبت آثار و میراث فرهنگی غافل نمانده‌اند و از آن به عنوان یکی از ظرفیت‌های ویژه در زمینه‌ی اقتصاد گردشگری بهره می‌برند.

اما سوالی که برای اغلب فعالان میراث فرهنگی پیش می‌آید، این است که بهره ثبت جهانی برای شهرهای ایران چه بوده است؟ مثلاً ترکیه با اینکه آثار جهانی کمتری دارد اما در برابر با ایران در زمینه گردشگری قابل قیاس نیست.

همچنین دیگر کشورهای همسایه همچون عربستان سعودی که بر اساس اطلاعاتی که از سوی سازمان جهانی گردشگری منتشر شده است، این کشور اکنون بیشترین سرعت رشد گردشگری را در جهان دارد. هدف عربستان جذب سالانه ۱۰۰ میلیون گردشگر بر اساس چشم‌انداز ۲۰۲۳ این کشور است.

موافقان ثبت جهانی می‌گویند یکی از پیامدهای مثبت ثبت اثر در یونسکو در زمان وقوع زلزله بم خود را نشان داد، با توجه به ثبت جهانی ارگ بم در فهرست یونسکو، پس از وقوع زلزله مبالغ چند میلیون دلاری از طرف سازمان یونسکو برای بازسازی ارگ بم تخصیص یافت.

اما بسیاری می‌گویند نهاد و سازمان‌های دیگر از این فرصت چه استفاده‌ای کردند؟ مثلاً در خوزستان هنوز بسیاری از شهروندان شوشی، میراث فرهنگی و ثبت جهانی را مانعی برای توسعه شهر قلمداد می‌کنند. از آنجایی که شهرداری شوش هیچ الگوی عملی و مشخصی برای جذب سرمایه‌گذاری بخش خصوصی، خارجی و مدل‌های مشارکتی ندارد به همین منظور سعی می‌کند تا کم‌کاری‌های خود را بر گردنِ میراث فرهنگی بیاندازد.

گزارش کامل در ادامه نوشته:

فرماندار: شهرستان شوشتر نیاز به تدوین اطلس گردشگری دارد

فرماندار شهرستان شوشتر با اشاره به ۱۴ اثر جهانی و ۲۵۰ اثر تاریخی ثبت ملی در این شهرستان گفت: بهره برداری مناسب از ظرفیت تاریخی و گردشگری این شهرستان مستلزم تنظیم یک سند چشم انداز و اطلس گردشگری است.

محسن سید موسوی روز پنجشنبه در گفت و گو با خبرنگار ایرنا با اشاره بهره‌وری نامناسب از ظرفیت گردشگری و تاریخی این شهرستان بیان کرد: یکی از راه‌های جذب گردشگر و رونق و توسعه گردشگری در شهرستان تاریخی شوشتر برگزاری جشنواره‌های فرهنگی در هر فصل است.

وی افزود: جای خالی برگزاری این جشنواره‌های فرهنگی و آیینی در این شهرستان بسیار احساس می‌شود، برگزاری این جشنواره‌ها در آگاهی بخشی به نسل کودک و نوجوان نیز بسیار اثر گذار است.

سید موسوی از فعالان اجتماعی، فرهنگی و گردشگری خواستار همکاری هرچه بیشتر به منظور توسعه و رونق گردشگری در شهرستان تاریخی شوشتر شد.

وی افزود: با وجود آثار متعدد گردشگری و تاریخی در شوشتر، اما بهره کافی از آن‌ها برای توسعه اقتصاد و ایجاد درآمد در این شهرستان انجام نشده و برای تحقق این مهم نیاز به هم افزایی بین مردم و دستگاه‌های دولتی متولی است.

فرماندار شوشتر از مردم و نخبگان علاقه‌مند به حوزه گردشگری دعوت کرد تا در اجرای طرح‌ها و تدوین اطلس گردشگری این شهرستان همکاری لازم را داشته باشند.

وی افزود: مقرر شده آذرماه امسال جشنواره شکرانه برداشت برنج شوشتر برگزار شود که در معرفی و اعتباربخشی به این محصول بسیار اثر گذار است.

سید موسوی با اشاره به اهمیت تاثیر درآمد حاصل از حوزه گردشگری بر اقتصاد این شهرستان گفت: بخشی در ظرفیت فرمانداری صرفا برای پیگیری مسائل گردشگری این شهرستان اختصاص یافته است.

وی با تاکید بر اینکه باید بسیار قوی‌تر از گذشته برای معرفی آثار و مکان‌های تاریخی و گردشگری این شهرستان کار شود، افزود: اطلاع رسانی نامناسب از ظرفیت‌های تاریخی و گردشگری و نبود یک برنامه منسجم و هدفدار از ضعف‌های حوزه گرشگری شوشتر است.

به گزارش ایرنا، توجه به اقتصاد حوزه گردشگری حلقه مفقوده این بخش در استان است که کمتر مورد توجه مدیران و مسئولان این بخش قرار گرفته است.

پیش از این رییس اتاق بازرگانی اهواز اعلام کرده بود که خوزستان با داشتن ظرفیت‌های متنوع میزبان بسیار خوبی برای جذب گردشگران داخلی و خارجی است.

با تصویب ایجاد قبرستان جدید،

قبرستان تاریخی شهسوار ایذه سایت‌موزه می‌شود

سرپرست معاونت میراث‌فرهنگی خوزستان از طرح تبدیل قبرستان شهسوار ایذه به سایت‌موزه در حاشیه تالاب بندان این شهر خبر داد.

به‌گزارش روابط‌عمومی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان، سیدمحسن حسینی با اشاره به پیگیری‌های صورت‌گرفته و لزوم مراقبت‌های بیشتر درخصوص قبرستان تاریخی شهسوار ایذه گفت: باتوجه ارزش‌های فرهنگی و جایگاه قبرستان تاریخی ـ باستانی شهسوار در میان مردم فرهنگ‌دوست شهرستان ایذه، با نشست‌ها و بررسی‌های انجام‌شده، موضوع منع تدفین در این قبرستان با اهالی، دهیاری و شورای روستا مطرح و خوشبختانه با تعاملات جمعی، با این موضوع موافقت شد.

سرپرست معاونت میراث‌فرهنگی خوزستان افزود: از آنجایی که این محوطه در فهرست آثار ملی کشور قرار دارد و از طرفی عرصه و حریم آن مصوب است، با تفاهم‌های به عمل آمده، از این پس در این قبرستان تدفین تازه‌ای صورت نخواهد گرفت و به‌زودی با تعیین و تأیید زمین موردنظر، قبرستان جدیدی در این حوزه ایجاد خواهد شد.

او یادآور شد: طرح تبدیل قبرستان شهسوار به سایت‌موزه هم‌اکنون در دست اقدام است و به‌زودی با ایجاد برخی اصلاحات، شاهد مرمت، مراقبت و پایش‌های تازه‌تری در این بستر فرهنگی خواهیم بود.

گورستان و زیارتگاه شهسوار از منابع مهم میراث‌فرهنگی کشور است که در تاریخ ۲۷ بهمن ۱۳۷۸ با شمارهٔ ۲۵۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید. این گورستان یکی از غنی‌ترین منابع وجود شیرهای سنگی بختیاری در استان خوزستان است.

از دیگر قبرستان‌های شناخته‌شده خوزستان، می‌توان به قبرستان تاریخی ایوه طایفه ململی و بخش سوسن در ایذه و باجول در دزپارت اشاره کرد.

یکی از سنن کهن در فرهنگ عشایر بختیاری، برپا داشتن شیر سنگی «برد شیر» بر قبور و در گذشتگان ایلی است. بختیاری‌ها بردشیر را که گواهی بر شجاعت، دلاوری، هنرمندی در شکار و تیراندازی در جنگ و مهارت در سوارکاری است، بر آرامگاه بزرگان و درگذشتگان نام‌آور خود قرار می‌دادند.

هیبت و شکوه این تندیس‌های سنگی، یادآور مردانی است که تاریخ پرفراز و نشیب قومشان را در قالبی اسطوره‌ای با نام خود زینت داده و روی در دل خاک نهفته‌اند. بردشیر‌ها از پهلو، مزین به نقش شمشیر، اسب، تفنگ و تسبیح هستند و بر گُرده آن‌ها، مشخصات متوفی نقش می‌‌شود. خوزستان را می‌توان بخشی از موزه روباز شیر‌های سنگی تاریخ ایران نامید.

همزمان با روز ملی کتاب و کتاب خوانی۱۴۰۲در کتابخانه دیجیتال تاریخ نفت؛
گردآوری پانصد منبع برای خوزستان شناسی و تاریخ نفت

بیست و چهارم آبان ماه هر سال، روز ملی کتاب، کتاب خوانی و کتابدار نام دارد.مناسبت، سالروز و بهانه ای برای یادآوری اهمیت کتاب و ترویج کتاب خوانی در سرزمینی که بنا به آمارهای رسمی منتشر شده، سرانه ی مطالعه در آن بسیار پایین تر از نُرم های جهانی است.
سازمان ها و بخش های مختلف دولتی و غیردولتی در این زمینه مشغول فعالیت هستند و همزمان با ترویج تدریجی کتاب ها، بولتن ها و نشریات دیجیتال، موضوع ایجاد کتابخانه های دیجیتال نیز چند سالی است که مرسوم گردیده و برخی از این کتابخانه های دیجیتال و الکترونیک در بستر "نت" و شبکه های اجتماعی مشغول به فعالیت هستند.
از جمله کتابخانه هایی که با این رویکرد و ابزار و بصورت تخصصی پیرامون یک موضوع خاص در حال فعالیت هستند، کتابخانه تاریخ نفت است که از اسفند ماه سال۱۴۰۱ و پس از شش ماه فعالیت آزمایشی، همزمان با سالروز ملی شدن صنعت نفت در ایران بصورت رسمی گشایش یافت و امروز و همزمان با سالروز کتاب و کتابخانی سال۱۴۰۲، پانصدمین عنوان کتاب مرتبط با تاریخ‌ نفت را در خزانه دیجیتال خود بارگذاری و در معرض استفاده رایگان دانشجویان، پژوهشگران و علاقه مندان به حوزه تاریخ نفت از سراسر جهان قرار داده است.
کتابخانه دیجیتال تاریخ نفت ایران هم اکنون بیش از پانصد عضو و دنبال کننده دارد و تخصصی بودن موضوع جمع آوری کتاب در کتابخانه و همچنین پرهیز از تبلیغات غیر مرتبط و مزاحم برای اعضا، از مشخصه های بارز و متفاوت کننده آن محسوب می شود.
گردآوری پانصد عنوان کتاب، نشریه، بولتن و سندنامه با کلیدواِژه نفت oil و petroleum به زبان های فارسی و انگلیسی از ویژگی های منحصر بفرد این کتابخانه تخصصی است.
فرشید خدادادیان، موسس و مدیر کتابخانه تاریخ نفت، ضمن اعلام بارگذاری پانصدمین عنوان کتاب مرتبط با تاریخ نفت در خزانه کتابخانه مذکور و تبریک و گرامیداشت روز ملی کتاب و کتابخوانی۱۴۰۲ خاطرنشان کرد؛ باید بپذیریم در هنگامه ی تحول دیجیتال، شکل پژوهش و روش تحقیق نیز متحول شده و در این عرصه لاجرم باید با بروز رسانی رویکرد خود به مفهوم کتابخانه و آرشیو، منابع و ابزار مورد نیاز دانشجویان و پژوهشگران برای تحقیق را نیز بروزرسانی کنیم و کتابخانه دیجیتال تاریخ نفت نیز با چنین رویکردی ایجاد شده است.

گزارش کامل در ادامه مطلب:

در گفت‌وگو با ایلنا مطرح شد؛

جهانی شدن چگاسفلی همچنان در انتظار جابه‌جایی روستا و طرح پژوهشی/ نصب دوربین‌های مداربسته تا پایان سال

مدیر پایگاه میراث فرهنگی ارجان و چگاسفلی از لزوم توجه به طرح پژوهشی درخصوص جابه‌جایی روستای چگاسفلی خبر داد چراکه در جای جای منطقه زیدون محوطه‌های باستانی قرار دارد.

به گزارش خبرنگار ایلنا، چگاسفلی یا تل باستانی چگاسفلی از آثار ملی ایران است که در دشت زهره در جنوب شرقی خوزستان و به فاصله اندکی از خلیج‌فارس قرار دارد. این محوطه باستانی در دهه ۱۹۷۰ میلادی توسط هیاتی به سرپرستی «هانس نیسن» از مؤسسه‌ی شرق‌شناسی دانشگاه شیکاگو شناسایی شد و درسال ۱۳۸۸ به شماره ۲۸۸۲۲ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده‌است. این تل یک مکان آیینی بسیار مهم است که تاریخ آن به هزاره‌های کهن پیش از میلاد مسیح بازمی‌گردد نقوش سفال‌های بدست آمده از گورها از سنتی حکایت دارد که ریشه در فرهنگ‌های کهن ساکن در دشت‌های جنوب و جنوب غربی ایران دارد.

در حال حاضر، محوطه تل چگا سفلی به شدت در معرض خطرات طبیعی و انسانی است. روستایی به همین نام از زمان تقسیمات اراضی در دهه ۱۳۴۰ روی ویرانه‌های باستانی تل چگاسفلی شکل گرفته‌است و با وجود آنکه مسئولان سالهاست که بر لزوم جابه جایی این روستا تاکید دارند اما تاکنون کار پیش نرفته است

کبری ابوعلی (مدیر پایگاه میراث فرهنگی ارجان و چگاسفلی) با اشاره به آنکه کارهای جابه‌جایی روستا درحال انجام است، گفت: دو هفته پیش جلسه‌ای با بنیاد مسکن و فرمانداری داشتیم و پیگیر جابه‌جایی روستا به نقطه‌ای دیگر هستیم اما در این میان مسائل متعددی وجود دارد که باید لحاظ شود. اولویت ما جابه‌جایی روستاست اما طرح پژوهشی این جابه‌جایی با پژوهشگاه سوانح است و در قانون ۶ مورد لحاظ شده که پژوهشگاه سوانح باید آنرا در نظر بگیرد. ما نیز پیگیر عملیاتی شدن پروژه هستیم و رصد می‌کنیم که بیناد مسکن استان تا چه مرحله‌ای پیش رفته است

او درخصوص موانع احتمالی جابه‌جایی روستای چگاسفلی به نقطه‌ای دیگر گفت: مانع خاصی وجود ندارد اما نیاز است که کار پژوهشی دقیقی در این خصوص انجام گیرد. جانمایی روستا نیز اهمیت بالایی برخوردار است چراکه در این محدوده و در جای جای منطقه زیدون محوطه‌های تاریخی و باستانی وجود دارد و هرجا ممکن است آثار باستانی بدست آید. از این رو در انتخاب جانمایی جدید باید دقت شود که در مرحله نخست میراث‌فرهنگی معارض نباشد و در مرحله دوم تبعات اجتماعی آن سنجیده شود. احصا همین موارد هم زمان بر است.

به گفته مدیر پایگاه میراث فرهنگی ارجان و چگاسفلی، درحال حاضر حدود ۵۳ خانوار در روستای چگاسفلی سکنا دارند که تعدادی از آن‌ها سند دارند. در این میان خط لوله گاز کشیده شده و سایر بخش‌های بهسازی متوقف شده تا تصمیمات نهایی اخذ شود.

او از عدم انجام کارهای پژوهشی جدید در محوطه باستانی خبر داد چراکه درحال حاضر بودجه‌ای برای این مهم اختصاص نیافته و در نظر گرفته نشده است

ابوعلی همچنین از نصب دوربین‌های مداربسته طی ماه‌هایی پایانی سال جاری خبر داد و گفت: قرارداد نصب دوربین‌های مداربسته برای ماه‌های بهمن و اسفند منعقد شده و در انتظار رسیدن نوبت به پایگاه هستیم.

چگاسفلی یکی از محوطه‌های تاریخی نامزد ثبت جهانی است. برنامه تعیین عرصه محوطه چگاسفلی در دو مرحله پیش میدانی و میدانی انجام شده و در حین این عملیات گورهای ۷هزارساله هشت‌گانه کشف شد که نشان دهنده سنت منحصر به فرد تدفین در این منطقه است و نظیر آن در هیچ مکان دیگری پیدا نشده‌است. کاوش‌های چگاسفلی تعلق خلیج فارس به ایرانی‌ها را به ۶ هزار سال پیش برد. این کاوش‌ها سرنخ‌هایی به باستان‌شناسان داد که نشان می‌دهد ایرانی‌ها در ۲۰ کیلومتری خلیج‌فارس چگونه در هزاره‌های بعد روی تمدن‌های منطقه در بین‌النهرین تأثیر گذاشته‌اند.

ابوعلی در خصوص ادامه کاوش‌های باستان‌شناسی در چگاسفلی نیز گفت: کاوش‌های باستان‌شناسی را در زمره پروژه‌هایمان قرار داده‌ایم و عملیاتی شدن آن به اعتبارات تخصیص یافته بستگی دارد. کرونا پروژه‌های زیادی را لغو کرد که از آن جمله کاوش در چگاسفلی بود.

او همچنین از لزوم جابه‌جایی روستا برای تبدیل شدن چگاسفلی به سایت موزه خبر داد و گفت: تا جابه‌جایی روستا انجام نشود، بسیاری از پروژه‌ها ابتر می‌ماند. مطمئنا برای ثبت جهانی چگاسفلی نیز اولویت جابه‌جایی است. درحال حاضر نیز آثاری که در کاوش‌های گذشته بدست آمد در موزه ملی ایران، مخزن اداره شهرستان و موزه‌های سطح استان نگهداری می‌شود. پیگیر راه‌اندازی موزه در چگاسفلی نیز هستیم.

ابوعلی خاطرنشان کرد: درحال حاضر ۷۰۰ میلیون تومان اعتبار مرمتی برای ارجان، ۱۰۰ میلیون برای مطالعات و ۱۰۰ میلیون مطالعاتی و دیون گذشته ارجان تخصیص یافته و برای نصب دوربین‌های حفاظتی نیز اعتباراتی تخصیص یافته است

منبع:ایلنا

دانشکده نفت آبادان

سال ۱۳۱۸ نخستین دانشکده نفت ایران در آبادان افتتاح شد. ساختمان این دانشکده به سبکی انگلیسی – هندی و با استاندارد‌های آن روزگار ساخته شده بود. در این ساختمان می‌شد یافته‌های تکنولوژی روز، مهندسی و ساخت، طراحی و وسایل منحصر بفرد را مشاهده نمود. اهرم‌های جک مانند برای باز و بسته کردن درها، تابلو‌های سیگار کشیدن ممنوع، نصب نام صاحب اتاق بر تابلویی کوچک در میانه درب ورودی هر اتاق، ساعت‌هایی که همگی با ساعت برج به صورت شبکه وصل بودند و برج ساعت که از نقاط دور آبادان قایل رویت بود، از جمله ویژگی‌های منحصر به فرد این ساختمان در آن زمان بود.

این دانشکده از سال افتتاح تا سال ۱۳۴۱ به نام آموزشکده تکنولوژی آبادان (AIT) نامیده شده است و از سال ۱۳۴۱ به دانشکده نفت آبادان تغییر نام داده است. از سال ۱۳۶۸ نیز دانشکده نفت آبادان به دانشگاه نفت ملحق گردید.

دانشکده نفت آبادان با تقدیم بیش از سی شهید در ایام دفاع مقدس بالاترین تعداد شهدا را در بین مراکز آموزشی به خود اختصاص داده است که بارزترین شهدا، شهید مهندس تندگویان وزیر نفت دولت شهید رجایی است.

عکاس : مرضیه بهبهانی

مهندس برقی که باعث مهاجرت معکوس به روستا شد | بازگشت روستاییان بعد از 30 سال

از کوچ آخرین گروه عشایری که در مسیر خود از روستای «آب‌زلی» دشت سوسن خوزستان می‌گذشتند و مدتی در این روستا ماندگار بودند، 30 سال می‌گذرد.

به گزارش همشهری آنلاین، مهاجرت روستاییان اسم روستا را هم به خاطره‌ها سپرد. حالا مدتی است یکی از همین عشایر که شهرنشینی و سکونت در ایذه را 3 دهه پیش انتخاب کرده ‌بود، کاری کرده کارستان و اسم روستا را با راه‌اندازی بومگردی، احیای مشاغل بومی و مهاجرت معکوس بر سر زبان‌ها انداخته‌است. «ذوالفقار مهدی‌پور» دانش‌آموخته رشته مهندسی برق است که مدتی هم در ایذه تجربه چرخاندن آتلیه عکاسی در ایذه را داشته. او با راه‌اندازی بومگردی عشایر توانسته است 40 خانوار را که همگی از فرزندان یا نوادگان همان عشایر دشت سوسن هستند به روستا بازگرداند و هر یک به کاری مشغول باشند. مهدی‌پور این روزها پیگیر مراحل اداری برای تشکیل دهیاری روستا و افزایش جمعیت روستاست.

تجربه زندگی عشایری

روستای آب زلی دشت سوسن خوزستان بعد از 3 دهه سکوت حالا رونق گرفته است و 40 خانوار به روستا بازگشتند؛ روستایی که رونق گرفتنش به راه‌اندازی بومگری عشایر پاپیلا وابسته است. ذوالفقار مهدی‌پور 60 سال را رد کرده است و روزگاری را به یاد دارد که همراه با خانواده‌ عشایری خود به دشت سوسن می‌آمدند. او هم با خالی شدن روستا راهی ایذه شد و سال‌ها در رشته مهندسی برق کار کرد و با هنر عکاسی و فیلمبرداری هم روزگار گذراند، اما همیشه فکر روستا با او بود.
مهدی‌پور به همشهری می‌گوید: «تصمیم گرفتم به روستا برگردم و کاری انجام بدهم. من زندگی عشایری را تجربه کرده‌بودم و دوست داشتم دوباره آن شور و زندگی در روستا را زنده کنم. یادم هست آن زمان عشایر تولید کننده بود و به غیر از کبریت و قند و چای هیچ چیز دیگری از شهر نمی‌خریدیم. تصمیم گرفتم دوباره همان رونق را به روستا بازگردانم.»
مهدی‌پور برای تحقق این تحول تصمیم می‌گیرد چراغ بومگردی عشایر در روستا را روشن کند. او ادامه می‌دهد: «بومگردی عشایر نه فقط به این معنی است این مسیر کوچ عشایر بوده، بلکه تمام تولیدات عشایر از دامپروری و کشاورزی تا صنایع دستی و تولید سیاه چادر توسط روستاییان انجام می‌شود و مسافران بومگردی با نوعی زندگی عشایر هم آشنا می‌شوند.»

ظرفیت‌های روستا

«پاپیلا» به معنای پایه‌های پل و یک اسم محلی است. بومگردی پاپیلا ظرفیت پذیرایی از هفتاد مسافر را دارد، علاوه بر داشتن امکانات رفاهی، دارای برنامه‌های تفریحی گوناگون مانند اسب‌سواری، قایق‌سواری، دوچرخه‌سواری هم هست. مهدی‌پور می‌گوید: «وقتی آوازه این بومگردی در اطراف پیچید، افرادی داوطلب شدند به روستا بازگردند و کار را شروع کنند که پدر یا پدربزرگشان از عشایر همین محل بودند و در واقع به نوعی علاقه قلبی به احیای روستا داشتند.»
تاکید روستاییان بر احیای جنبه‌های گوناگون فرهنگی و سنتی محلی است و از مهمانان با غذاهای سنتی پذیرایی می‌شود. پرورش دام و طیور در روستا رونق گرفته و تولید لبنیات محلی را برخی از اهالی بر عهده دارند. بعضی دیگر هم به پخت نان محلی و غذاهای محلی مثل خورش ریواس، آبگوشت بختیاری، نان بلوط و ... مشغول‌ هستند.
مهدی‌پور درباره نام روستا می‌گوید: «زلی به معنای زالو است و زالو درمانی در این روستا سابقه دیرین دارد. قصد داریم با این ظرفیت هم اشتغالزایی کنیم ولی هنوز به نتیجه نرسیده‌ایم.»
او درباره تولید گیاهاان دارویی روستا هم توضیح می‌دهد: «کشت گیاهان دارویی هم به خوبی در روستا انجام می‌شود. برخی خوراک‌ها هم خاصیت درمانی دارند، مثل نان بلوط که برای درمان معده بسیار مفید است. این موضوع نیز ظرفیت خوبی برای اشتغالزایی در روستا و حضور تعداد خانوارهای بیشتر در روستاست.»
مهدی‌پور این روزها بیشتر به دنبال کاری اداری برای دریافت تسهیلات است تا کارهای بزرگتری برای رونق انجام دهد. می‌گوید: «نخست اینکه رونق روستا به زیرساخت وابسته است. مثلا یک مسیر 12 کیلومتری راگر آسفالت شود از اصفهان تا دشت سوسن به اندازه 2 ساعت و نیم کوتاه‌تر می‌شود و دسترسی مسافران راحت‌تر می‌شود. بعد از اینکه دهیاری روستا تشکیل شد به فکر طرح هادی روستا هستیم. راه‌اندازی جشنواره‌ها در روستا را هم در دست داریم.»
او معتقد است در روستا تا بخواهی کار هست اما در شهر بیکاری. می‌گوید: «روزی 8 اتوبوس افراد را برای کار از ایذه به سمت عسلویه می‌برد. اگر در شهر کار نیست در روستا پر از کار است و احیای روستا باعث قوت قلب می‌شود.»

اشتغال‌زایی با گردشگری آبی

بخش سوسن در ۴۵ کیلومتری شمال شرقی ایذه قرار دارد. دشت سوسن، دارای طبیعتی زیبا و بکر است و رودخانه کارون ۶۰ کیلومتر در امتداد آن جریان دارد و دشت را به دو بخش غربی و شرقی تقسیم کرده است. ویژگی‌های طبیعی و تاریخی این منطقه که سالانه هزاران نفر به آن سفر می‌کنند، زمینه مناسبی برای گسترش گردشگری در آن است. ولی کمبود امکانات و زیر ساخت ها سبب شده است که پیشرفت چندانی در این زمینه حاصل نشود.
مهدی‌پور می‌گوید: «بخش سوسن شرقی 60 روستای عشایری دارد. رودخانه کارون در نزدیکی بومگردی است و می‌توانیم گردشگری آبی را هم داشته‌باشیم تا هم گردشگران بیشتری به این روستا بیایند و هم اشتغال‌زایی انجام شود.»

اقامتگاه بوم گردی پاپیلا به عنوان نخستین کمپ عشایری در استان خوزستان با ظرفیت پذیرش 100 نفر مسافر در زمینی به مساحت ۲۰۰۰ متر مربع می پذیرد. این اقامتگاه دارای ۱۰ عدد اتاق سنتی کاه گل و چوبی کف خواب با سرویس بهداشتی و حمام اختصاصی در هر اتاق آماده پذیرایی از گردشگران گرامی می باشد. در کنار این اتاق ها امکان اقامت در سیاه چادر نیز در حیاط و پشت بام این مجموعه برای گردشگران فراهم آمده است ولی سرویس و حمام این سیاه چادر به صورت مشترک می باشد.فضای اقامتگاه کاملا سنتی و سیستم گرمایشی بخاری نفتی است. تمامی مسافران این مجموعه می توانند از صبحانه ارگانیک و محلی اقامتگاه پاپیلا (رایگان) و نهار و شام محلی از طول مدت اقامت خود حداکثر لذت رو ببرند.خدمات دیگر این اقامتگاه می توان به فراهم آوردن تفریحاتی همچون اسب سواری٬‌ طبیعت گردی در دشت سوسن اشاره کرد

«منقل گِلی» یک صنعت فرهنگی که اشتغالزایی می‌کند

منقل گِلی صنعت فرهنگی که از گذشته‌های دور تاکنون نزد روستاییان مورد استفاده قرار می‌گرفت و به تدریج از اجاق ثابت در کنار حیاط به منقل تزئینی در مضیف‌های عربی تغییر کرد.

به گزارش خبرگزاری فارس از اهواز، منقل گِلی، صنعت فرهنگی که از دیر باز پای ثابت آشپزخانه‌ها و خانه‌های روستایی بود، البته در گذشته روستاییان از آن به عنوان اجاق استفاده می‌کردند اما به تدریج و کم کم از اجاق بزرگ در آشپزخانه به منقل‌های کوچک با طرح‌ها و نماهای متنوع در اتاق‌ها و مضیف‌های عربی جهت دم کردن چایی و قهوه تغییر کرد و به عنوان یک محصول سنتی و فرهنگی تولید و وارد بازار شد.

اگر چه اقتصاد منقل گِلی زمان زیادی نیست که جای خود را میان تولیدات سنتی پیدا کرده است اما افزایش روز افزون تقاضا برای تولید و خرید منقل در داخل و خارج از استان خوزستان و همچین از کشور عراق رفته رفته به سودآوری نیز منجر شده است.

ساخت منقل گِلی را از مادر بزرگم یاد گرفتم

زهرا فاضلی به عنوان هنرمندی که بیش از 10 سال وارد این صنعت هنری شده و مشتریان زیادی را برای خود دست و پا کرده است، در این رابطه در گفت‌وگو با خبرنگار فارس در اهواز، اظهار کرد: هر آنچه اکنون از این هنر دارم و یاد گرفته‌ام را مدیون مادر بزرگم هستم، هر چند بعدها در دوره‌هایی در زمینه آموزش سفالگری شرکت کردم اما در واقع از همان کودکی با این هنر و با بوی نان تنور گِلی و چای منقل گِلی بزرگ شدم.

فاضلی می‌گوید: در خانه‌‌ی روستایی که داشتیم مادربزرگم با دست‌های هنرمندش با گِل انواع سازه‌ها را می‌ساخت.

مادر بزرگ اجاق گلِی(موگد عربی) تنور گِلی با کاه گل درست می‌کرد، در آن زمان بنده با وجود اینکه کم سن و سال بودم اما در طول مدتی که مادر بزرگ مشغول ساخت سازه‌ای(منقل، اجاق،...) بود.

کنارش می‌نشستم و به دقت به حرکات دستش نگاه می‌کردم، لباس‌هایم همیشه گِلی بود، بارها با گِل‌های اضافه‌‌ی مادر بزرگ به تقلید از وی شروع به ساخت سازه کوچکی می‌کردم و آن را در آفتاب نگه می‌داشتم تا خشک شود.

او ادامه می‌دهد: اجاق گِلی معمولاً با سایز بزرگ و کنار حیاط در خانه‌های روستایی ساخته می‌شد اما این صنعت به تدریج از حالت ثابت و کنار حیاط به سیار و کنار اتاق‌ها و مضیف‌ها استفاده شد.

زهرا فاضلی گفت: منقل یادآور فرهنگ قدیمی عرب‌ها است هر چند در سالهای اخیر زیبایی و تنوع محصولات فرهنگی سبب شده است حتی جوانان به تزئین خانه‌های خود با اشیا سنتی رغبت پیدا کنند.

او ادامه می‌دهد: منقل گِلی از ساز‌ه‌هایی است که هم به عنوان تزئینی و دکور و هم برای درست کردن چای آتشی که دله قهوه و قوری را کنار آتش می‌گذارند از آن استفاده می‌کنند.

این بانوی هنرمند اهل شهرستان کارون در رابطه با تقاضا برای خرید منقل گِلی می‌گوید: از طریق آگهی که در نرم افزارهای مجازی مشتری‌های زیادی پیدا کردم، برخی مغازه‌داران هم به اندازه فروشی که دارند به من سفارش می‌دهند همچنین از عراق هم سفارش موردی دارم.

اشتغالزایی با منقل گِلی

احمد یوسفی نهاد رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان کارون در این رابطه در گفت‌وگو با خبرنگار فارس در اهواز، اظهار کرد: منقل گِلی یک صنعت فرهنگی است که در بین نسل‌ها از نظر کاربردی و فرهنگی جایگاه ویژه و تاریخچه‌ای بسیار قدیمی دارد و معمولاً به عنوان میراث معنوی و ارزشمند در جوامع محلی بهره‌برداری می‌شود.

وی افزود: منقل گلی به عنوان یک عنصر فرهنگی مرتبط با میراث معنوی توانسته است بین نسل‌ها به عنوان یک نماد فرهنگی جایی را برای خود باز کند.

رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با بیان اینکه این صنعت فرهنگی نسل به نسل به جوانان رسیده است و باعث تقویت ارتباط جوانان با ارزش‌ها و سنت‌های فرهنگی خود می‌شود، گفت: این ارتباط نه تنها به حفظ و حراست از ارث فرهنگی کمک می‌کند، بلکه به انتقال آن به نسل‌های آینده نیز کمک می‌کند.

یوسفی نهاد بیان کرد: با توجه به نقش اصلی منقل گِلی در ارتباط بین نسل‌ها و حفظ فرهنگ، می‌توان نقش مهمی را برای این صنعت فرهنگی در اشتغالزایی از قبیل تولید و فروش مواد خام منقل، طراحی مرتبط با منقل و... را تصور کرد.

وی با اشاره به نقش مهم تولید منقل گِلی در اشتغال و توسعه اقتصادی روستاهای شهرستان کارون، عنوان کرد: با توجه به اینکه منقل گلی به عنوان یک عنصر فرهنگی محلی معرفی شده است، می‌تواند گردشگران زیادی را به این منطقه جذب کند و در نتیجه فعالیت‌های گردشگری و خدمات مرتبط با آن نیز رشد و توسعه داشته و به بهبود شرایط اقتصادی جوامع محلی منجر شود.

یوسفی نهاد افزود: در زمان های دور منقل‌های گِلی برای استفاده های روز مره مانند پخت و پز و ... کاربرد داشت اما امروزه فقط برای چای، قهوه و گاهاً برای تزئین در مضیف ها و رستورانها سنتی و مدرن و قهوه خانه استفاده می شود.

وی با اشاره به نام‌هایی که برای منقل گِلی استفاده می‌شود، گفت: این صنعت در شهرهای مختلف با نام‌هایی مانند دَووا ، موگد و منقل و... شناخته شده است.

به گزارش خبرگزاری فارس، منقل گِلی در استان‌هایی مانند ایلام، سیستان و بلوچستان، بوشهر، خوزستان و... کاربرد دارد.

این صنعت فرهنگی از خاک رس ساخته می شود و تنوع مدل در آنها بسیار زیاد است و اغلب به صورت خانگی یا کارگاهی تولید و دارای سایز کوچک و متوسط است و بیشتر در خانه ها مورد استفاده قرار می‌گیرد

برگزیده جایزه «مهرگان ادب»؛

«گنطره» نمایشی از زیست تاریخی اعراب اهواز است

هادی هیالی که به تازگی جایزه بخش «زبان مادری» مهرگان ادب را از آن خود کرده، گفت: رمان «گنطره» نمایشی از زیست تاریخی اعراب اهواز است و به فراز و فرودهای زندگی اعراب خوزستان اشاره دارد.

سرویس ادبیات خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، رمان «گنطره» نوشته هادی هیالی، به تازگی در جایزه مهرگان ادب و در بخش زبان مادری، مورد تقدیر قرار گرفت؛ رمانی که به حوادث تاریخی خوزستان، فرهنگ و زندگی هم‌وطنان عرب‌ خوزستانی‌مان پرداخته است. هیالی، نویسنده آثاری همچون «محا»، «راز مینا»، «بنویس حاتم، بخوان حته»، «سمپاتها زود می‌میرند» و «رقص با کوسه‌ها» می‌گوید در این رمان، بخشی از زیست و مصائب تاریخی زندگی اعراب اهواز را به نمایش درآورده و «گنطره» توصیفی نمادین از ارتباطات اجتماعی و سیاسی گروه‌های مختلف با یکدیگر است. این گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانید.

«گنطره» نام نوعی پلی چوبی و پرکاربرد در خوزستان است. ابتدا درباره عنوان این کتاب و وجه تمثیلی آن در این اثر توضیح دهید.

در ابتدا اجازه بدهید تعریف دقیق‌تری از گنطره برایتان بگویم. گنطره گذرگاه کوچکی است که بیشتر در نخلستان‌ها کاربرد دارد که معمولاً از تنه خشک نخل ساخته می‌شود، معبری تک نفره و بسیار لرزان. اما در مورد پرسش شما، «ثامر» قهرمان رمان گنطره جوانی کارگرزاده، تلاش‌گر و آرمان‌گرا. او برای تحقق آرمان‌هایش که همانا حقوق اولیه انسانی‌اش از جمله «آموزش به زبان مادری» بود. ثامر کمتر به کار گروهی و جمعی تن می‌سپارد و بیشتر به کارهای فردی علاقه نشان می‌دهد. برای همین دچار فراز و فرودهای فراوانی می‌شود که این خصوصیت فردی‌اش تشابه فراوانی به گنطره دارد. با وجود محکم بودن اما همچنان لرزان است.

پیشتر شما از به تصویر کشیدن مشکلات، مصائب و اعتراضات جمعیت قابل توجهی از جامعه عرب خوزستان در حکومت پهلوی دوم به عنوان یکی از عوامل نگارش رمان «گنطره» یاد کرده بودید. در این باره و بازه زمانی که در این اثر با آن مواجه‌ایم، توضیح دهید.

گنطره در حقیقت یک روایت تاریخی است که نگاهی به بر سیر تحولات اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی دو دهه نور افکنده و بیشتر به دو نسل مبارزات جامعه عرب اهواز، یعنی نسل اول که سمت‌وسویی روستایی و دهقانی داشت و نسل دوم که شهری با گرایش‌های کارگری خصیصه بارزش بود، می‌پردازد. در این میان باز این گنطره است که تلاش می‌کرد ارتباطی ارگانیک هرچند ضعیف بین آن دو نسل برقرار کند، اما به دلیل تفاوت نوع نگرش به پدیده‌های اجتماعی، این اتفاق رخ نمی‌دهد و نهایت به شکست منتهی می‌شود.

به تازگی این اثر عنوان رمان تقدیر شده مهرگان ادب در بخش زبان مادری را به دست آورده است. در وهله نخست، به نظر شما جوایز ادبی تا چه نقشی بر رشد و شکوفایی استعدادهای ادبی داشته و دارد؟

لازم است یادآوری کنم که جایزه بخش «زبان‌های مادری» به تازگی و آن هم به همت مدیران شایسته و سزاوار تقدیر «مهرگان ادب» پا به عرصه گذاشته است؛ بنابراین به تصور من قضاوت درباره تاثیرگذاری آن بر نویسندگان شاید کمی زود باشد. اما در مورد جوایز به‌طور کلی می‌گویم؛ به باور من کتابی که جایزه‌ای می‌گیرد، لزوماً بهترین نیست و همچنین کتابی که جایزه نمی‌گیرد، الزاماً کتاب ضعیفی نیست. اگر بگویم جوایز ادبی در رشد و شکوفایی استعدادهای ادبی نقشی بازی نمی‌کنند، قطعاً به بیراهه رفته‌ام اما این پشت‌کار و عشق به نوشتن است که حرف اول و آخر را می‌زند.

برخی از مخاطبان از لیست جوایز ادبی به عنوان یکی از فاکتورهای اصلی در انتخاب آثار برای مطالعه استفاده می‌کنند. از این حیث، تاثیر جوایز ادبی بر معرفی آثار ادبی را چطور ارزیابی می‌کنید؟

من همچنان به این گفته قدیمی بزرگان ادب، باورمندم که «کتاب اگر خوب باشد، خودش راه خودش را پیدا می‌کند»؛ هرچند نمی‌توانم نقش جایزه، رسانه‌ها و به‌خصوص شبکه‌های اجتماعی را کم‌اهمیت جلوه بدهم.

ارائه رنج‌های مردم شریف خوزستان همواره به عنوان یکی از دغدغه‌های اصلی در آثارتان مطرح است. چگونه سوژه‌هایتان را انتخاب می‌کنید؟

شاید این گفته من برای شما تازگی نداشته باشد؛ اما این سوژه‌ها هستنند که خودشان را بر من تحمیل می‌کنند؛ نه اینکه من به دنبال سوژه‌ها باشم. جالب اینجاست کار اصلی من شده انتخاب سوژه مهم و سوژه مهمتر. هرکدام از این سوژه‌ها به تنهایی گوشه‌ای از رنج‌ها، مصایب و مشقات مردم عرب اهواز را به نمایش می‌گذارد

منبع:خبرگزاری کتاب ایران

آرمگاه یعقوب لیث صفاری

آرامگاه یعقوب لیث صفاری یکی از اماکن تاریخی و گردشگری شهر دزفول است. شهرستان دزفول از جمله مناطقی است که بناهای آرامگاهی زیادی را در خود جای داده است. بناهای آرامگاهی دزفول به سبک­ های مختلفی ساخته شده­اند؛ از جمله این آرامگاه­ها بنایی است که مردم محلی آن را مقبره­ شاهزاده ابوالقاسم و محققین آرامگاه یعقوب لیث صفاری می‌خوانند. در معماری اسلامی ایران آرامگاه­ها از لحاظ تعداد پس از مساجد در رتبه­ دوم قرار دارند و علاوه بر ویژگی اصلی و کاربردی آن­ها به ­عنوان مکانی برای دفن افراد شاخص، منزلت و جایگاهی ویژه در اعتقادات مذهبی عامه مردم دارند. استان خوزستان به­عنوان یکی از دروازه­های ورود اسلام به ایران در شکل­گیری بناهای آرامگاهی اسلامی جایگاه منحصر­به­فردی دارد و تعداد فراوانی از این قبیل بناها در استان خوزستان و به­خصوص در شهرستان دزفول ساخته شده است.

قدیمی­ترین بخش آرامگاه یعقوب لیث در دوره­ صفویه شکل گرفته است و از دوره­ قاجار تا دوره­ معاصر الحاقاتی به ­بنا و تزئینات آن افزوده و یا بخش‌هایی از بنا حذف شده است تا شکل امروز­ی آن را بسازد. این اثر در خارج از محوطه­ مسکونی روستای شاه­آباد و در میان یک گورستان قدیمی واقع شده و پوشش گیاهی اطراف آن شامل درختان کنار(سدر) و بوته­زار است. باتوجه به محوطه­سازی در اطراف بنا کف مجموعه بنا پایین­تر از سطح محوطه قرار دارد. کارکرد اصلی بنا آرامگاهی و یادمانی است. پلان بنا شامل سه بخش ورودی یا کفش‌کن، شبستان فرعی و شبستان اصلی است که ضریح در آن قرار دارد. عمده­ مصالح بنا آجر و سنگ و تزیینات آن شامل کاشی­کاری و آجر­کاری است. این بنا در سال ۱۳۸۷ خورشیدی با قدمت سلجوقی-قاجار به ­ثبت آثار ملی ایران رسیده است.

گنبد آرامگاه یعقوب لیث ویژگی بارز و زیبای این بنا است؛ این گنبدها در دیدگاه اهل فن مضرس یا اورچین خوانده می­شود. این نوع گنبدها از ویژگی­های غالب بناهای آرامگاهی جنوب و جنوب ­غربی ایران است که علاوه بر این آرامگاه، در آرامگاه امامزاده رودبند دزفول نیز به‌کار رفته است. گنبدهای اورچین به دو دسته گنبد با قاعده ستاره­ای یا کوکبی و گنبد با قاعده­ کثیر­الاضلاع منتظم تقسیم می‌شود و گنبد این بنا از نوع گنبد با قاعده کثیرالاضلاع منتظم است. مصالح اصلی در ساخت این گنبد آجر است و از گچ برای تزیین و پوشش آن استفاده شده است. ضریح آرامگاه در زیر گنبد اورچین قرار گرفته است؛ این ضریح از چوب با پنجره­های مشبک فلزی ساخته شده، فاقد صندوقچه و یا سنگ قبر است و محل سنگ قبر با چیدن آجر مشخص شده است. همچنین، ضریح دارای کتیبه ­ای فلزی از جنس برنج با مضمون آیات قرآن است.

هویت شخص مدفون در آرامگاه در هاله­ای از ابهام است. برخی از محققان آرامگاه را مدفن شیخ ابوالقاسم بن رمضان می­دانند. اما در دیدگاه عموم اینجا مقبره یعقوب لیث، بنیان­گذار حکومت صفاریان، است. راجع به ­اصل و نسب یعقوب لیث در کتب تاریخی روایات مختلفی نقل شده است که برخی از آنها مبتنی بر حقیقت نیست. یعقوب لیث بزرگ­مردی است که در راه احیا و استقلال ایران سال‌ها با دشمنان این سرزمین به ­جنگ و ستیز مشغول بود.

آرامگاه یعقوب لیث صفاری حدوداً در فاصله­ ۱۰ کیلومتری دزفول و در روستایی به ­نام شاه­آباد قرار دارد. برای دسترسی به این جاذبه­ تاریخی باید جاده­ دزفول به شوشتر را با وسیله­ نقلیه طی کرد. در انتهای جاده و سمت راست آن بعد از عبور از منطقه سیاه منصور جاده­ای وجود دارد که به این روستا و آرامگاه منتهی می­شود

یعقوب لیث سرسلسله حکومت صفاریان، در سال ۲۴۷ هجری قمری اولین حکومت ایرانی بعد از اسلام را تشکیل داد. او نخستین کسی بود که زبان پارسی را ۲۰۰ سال پس از ورود اسلام به ایران، به عنوان زبان رسمی ایران اعلام کرد.

.

محمدمهدی عاملی

چهارمین جشنواره چای ترش در علوه خوزستان

چهارمین جشنواره برداشت چای ترش با همکاری اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی،اداره میراث فرهنگی و گردشگری و جهاد کشاورزی شهرستان کارون در روستای علوه برگزار گردید.

چای ترش از فواید بسیار فوق العاده ای برای سلامتی برخوردار است و همچنین مصرف چای ترش برای جلوگیری از فشارخون، کاهش کلسترول و کاهش قند خون و حفظ سلامتی کبد مفید است. در سال ۱۳۷۷ زمانی که ابوهاشم در سن ۶۵ سالگی دار فانی را وداع گفت، تولید چای در این روستا نیز بعد از چند دهه متوقف شد. چند سالی از مرگ ابوهاشم گذشت که ابوعلی قصد کرد مجددا کشت چای ترش را در این روستا احیا کند اما تلاش های او برای یافتن بذر این چای بی نتیجه ماند، او به ذهنش خطور کرد که از همسر ابوهاشم که از بستگانش هست کمک بگیرد و از ایشان خواست تا اجازه دهد صندوق های وسایل مرحوم ابوهاشم را نگاه کند. با زیر و رو کردن وسایل داخل صندوق های چوبی مرحوم ابوهاشم، چشم ابوعلی به پلاستیک کوچک گره خورده ای افتاد که سه دانه بذر از این چای داخل آن بود و آنها را در زمینی کنار رودخانه کارون بدون اینکه کسی اطلاع داشته باشد کشت کرد.

امروز حتی در حیاط منازل اهالی روستای علوه هم چای ترش کشت می شود. در فصل پاییز گردشگران و علاقمندان گردشگری خوراکی به روستای علوه می روند و از طبیعت زیبا و میهمان نوازی مردم این روستا لذت می برند.

این روستا مسیر جاده اهواز به آبادان و در حوالی شهرستان کارون خودنمایی می‎کند. این روستا که تا همین دو سال پیش نام آن را هم کمتر کسی در خوزستان شنیده بود، اینک با دارا بودن قدیمی‎ترین مضیف گلی شهرستان با قدمت بیش از صد سال، صنایع دستی ساخت حصیر و مهمتر از آن مزرعه‎ای وسیع که در آن چای ترش قرمز کشت می‎شود به مقصدی جذاب برای گردشگران تبدیل شده است که البته در این میان همت اهالی روستا و بهره‎برداری از این فرصت‎های پیش ‎آمده، نقش بسزایی را در توسعه گردشگری این روستا ایفا کرده است.علوه روستای آرامی است. مهمان‌هایی که به اینجا می‌آیند دوست دارند در نخلستان‌ها گردش کنند. با تواضع و خوشرویی کشاورزان، سکوت نخلستان میزبان گردشگران است. شما احساس غریبی نمی‌کنید. راه‌باریکه‌ها از میان طاق‌های نخل‌ها می‌گذرند و اطراف‌ سرسبز به رودخانه کارون می‌رسند.بین نخل‌های یکی از نخلستان‌های علوه، نخلی هست که نخل مقاومت نام گذاری شده است که جای یک گلوله دوران جنگ در تنه این درخت سوراخ است، ولی نخل هنوز زنده و سرپاست.

محسن مقدم از کاوش های باستان شناسی در شوش تا طراحی لوگو دانشگاه تهران

به مناسبت ۱۹ آبان سالرورز درگذشت محسن مقدم از برجسته‌ترین اساتید دانشگاه تهران، طراح لوگو این دانشگاه و خالق موزه مقدم

معرفی خاندان مقدم:
خاندان مقدم یکی از خاندان‌های معروف ایرانی در دوره صفوی، افشار، زندیه و قاجار بود که از نسل روسای ایل مقدم بودند. شاخه‌های این خانواده درمراغه، هشترود، تهران و منطقه چرگر در نزدیکی زنجان زندگی می‌کردندو عنوان ایل مقدم به این خاطر بوده که در لشکرکشی ها، مقدم و جلودار سپاه بودند

محسن مقدم فرزند محمدتقی خان احتساب الملک، در اواخر دوران قاجار در سال ۱۲۷۹ ه.ش در تهران به دنیا آمد. او در سال ۱۲۹۱ ه.ش در سنین کودکی برای تحصیل به اروپا فرستاده شد. در میانه جنگ جهانی اول به ایران بازگشت و در مدرسه صنایع مستظرفه در محضر استادانی چون کمال الملک ادامه تحصیل داد. او پس از چند سالی مجدداً به اروپا بازگشت. محسن مقدم مدتی در بخش باستان‌شناسی موزۀ لوور در پاریس در کلاس‌های ژرژ کنتنو، باستان‌شناس معروف، آموزش دید و با درجۀ عالی، تحصیل در آنجا را به پایان رساند. او علاوه بر باستان‌شناسی، در پاریس به آموزش نقاشی هم پرداخت. محسن مقدم در سال‌های پایانی حضور خود در اروپا به عنوان نماینده فرهنگی ایران در نشست‌ها و نمایشگاه‌های متعددی حضور یافت.

محسن مقدم در سال ۱۳۱۵ ه.ش با سُلما کویومجیان ازدواج نمود. سلما نیز مدتی در رشته باستان‌شناسی و هنر تحصیل کرده بود. محسن و سلما در همان سال به ایران بازگشتند و در سال ۱۳۱۶ ه.ش در مرکز باستان‌شناسی به عنوان بازرس فنی هیأت باستان‌شناسی فرانسوی شوش به سرپرستی رولان دومکنم فعالیت تخصصی خود را آغاز کردند.

آنها مدتی را نیز زیر نظر آندره گدار در موزه ایران‌باستان مشغول بودند. محسن مقدم مأموریت‌های باستان‌شناسی و هنری متعددی را به انجام رسانید که یکی از آنها سرپرستی هیأتی به منظور تهیه نقشه باستان‌شناسی گیلان در سال ۱۳۴۰ ه.ش بوده است که بعدها این مأموریت توسط دکتر عزت ا.. نگهبان یکی از شاگردان استاد مقدم ادامه داده شد. محسن مقدم علاوه بر فعالیت‌های میدانی خود، فعالیت‌های علمی گوناگونی را در دانشگاه تهران به عهده داشته است و به عنوان یکی از اولین استادان آکادمیک باستان‌شناسی ایران به شمار می‌آیند. ایشان یکی از بنیانگذاران اصلی دانشکده هنرهای زیبا بوده‌اند. افزون بر این، مقدم سرپرستی و نمایندگی ایران در نمایشگاه‌ها و کنگره‌های مختلفی را نیز به عهده داشته‌اند و نشان‌های افتخار آمیز زیادی را نیز در شناسنامه کاری خود دارند.

این خانه موزه در آغاز، عمارتی بزرگ و مجلل و محل سکونت خاندان محمدتقی خان احتساب‌الملک از صاحب‌منصبان مشهور دربار قاجاریان و رئیس اداره احتسابیه (شهرداری) تهران و وزیر مختار ایران در برن سوئیس،بوده که بعدها در اختیار فرزندش، محسن مقدم، استاد باستان‌شناسی دانشگاه تهران قرار می‌گیرد. او به همراه همسرش، سلما کویومجیان در خانه پدری خود در تهران ساکن شد. محسن مقدم و سلما که زاده بلغارستان و رئیس کتابخانه موزه ملی ایران بود، در کنار فعالیت‌های علمی، آثار و اشیاء فراوانی را با هدف حفظ میراث فرهنگی و تاریخی ایران گردآوری کردند.

محسن مقدم بسیاری از آثار ارزشمند جمع‌آوری شده مانند کاشی، قطعات سنگی تراشیده شده و غیره را با الهام از فضاهای سنتی ـ تاریخی به نحو چشمگیری در جای جای این عمارت قدیمی نصب کرد و برخی دیگر مانند کلکسیون پارچه، چپق و وافور و قلیان، سفالینه، شیشه، تابلو نقاشی، مسکوکات، مُهرها و اسناد تاریخی و غیره را با نظم و ترتیب خاصی در خانه پدری نگهداری نموده‌است. خانه احتساب‌الملک یکی از یادگارهای تهران قدیم است که اکنون به موزه تبدیل شده‌است. این خانه در سال ۱۳۵۱ از سوی محسن مقدم پسر احتساب‌الملک به دانشگاه تهران اهدا شد. محسن مقدم در سال ۱۳۶۶ ه‍.ش درگذشت و پس از مرگِ همسرش سلما، در سال ۱۳۶۹ ه‍. ش، تولیت موزه مقدم در اختیار مستقیم دانشگاه تهران قرار گرفت

یکی از کارهایی که محسن مقدم بعد از تاسیس دانشکده ی هنرهای زیبای دانشگاه تهران انجام دادند طراحی نشان و لوگوی دانشگاه تهران بود.

احتمالا این لوگو سال ۱۳۲۰ طراحی شده است.

آشنایی ۱۶۰ دانشجوی غیربومی و بومی با جاذبه‌های گردشگری دزفول

با همکاری اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی دزفول با دانشگاه فرهنگیان، بیش از ۱۶۰ دانشجوی غیربومی و بومی طی یک گشت از جاذبه‌های گردشگری شهرستان دیدن کردند.

به‌ رسانه تخصصی گردشگری و فرهنگی خوزستان حمیدرضا خادم گفت: در راستای گسترش و ترویج فرهنگ گردشگری و معرفی جاذبه‌های شهرستان، گشت بازدید یک روزه دانشجویان جدیدالورود دانشگاه فرهنگیان از جاذبه‌های گردشگری و تاریخی دزفول برگزار شد.

سرپرست میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی دزفول با اشاره به این‌که گشت یادشده با همکاری اداره میراث‌فرهنگی و دانشگاه فرهنگیان برگزار شد گفت: در این گشت یک روزه ۱۶۰ دانشجوی بومی و غیربومی از جاذبه‌های تاریخی و گردشگری شهرستان دزفول بازدید کردند.

او در ادامه افزود: طی این گشت، از پل باستانی، موزه مردم‌شناسی کرناسیون، قمش چوقابفون، خانه تاریخی سیدصدر و باغ‌موزه دفاع‌مقدس بازدید شد و دانشجویان با جذابیت‌های تاریخی و گردشگری شهرستان دزفول بیشتر آشنا شدند.

خادم یادآور شد: در سال‌های اخیر برای دانش‌آموزان و دانشجویان رشته‌های مختلف، به برگزاری گشت‌های متنوع و مشابهی اقدام کردیم و آن‌ها با جاذبه‌های متنوع گردشگری و تاریخی این شهرستان آشنا شدند.

او در پایان اظهار امیدواری کرد: با این اقدامات، بخشی از سهم این اداره برای توسعه و ترویج فرهنگ ایرانگردی و گردشگری و معرفی جاذبه‌های طبیعی، تاریخی و مذهبی شهرستان دزفول ادا شود

.

«مال‌کَنون» آیین دیرینه در میان عشایر بختیاری

مال‌کَنون از جمله آیین تاریخی و دیرین عشایر بختیاری در لحظه آغاز کوچ پاییزه عشایر است و در آن از 2 واژه «مال» به معنی آبادی و مجموع سیاه چادرها و «کَنون» به معنای از جا کندن استفاده شده است.

زندگی عشایری و ییلاق و قشلاق، به حرف ساده است اما در عمل با زحمتی عجین شده که نتیجه‌اش رشد مردمانی سخت‌کوش، معتقد و مهربان است، کوچ عشایر زیبا‌ترین تصویری است که هر لنز و دوربینی می‌تواند آن را ثبت کند.

با آغاز فصل بهار و سبز شدن مراتع و چمن‌زارها، خانوارهای عشایری مستقر در مناطق گرمسیر قشلاقی، بار و بنه خود را می‌بندند و به مناطق خوش آب و هوا و سردسیر ییلاقی در نقاط مختلف کشور، کوچ می‌کنند.
کوچ یعنی حرکت بین قلمرو ییلاق و قشلاق در مسیری به نام ایل‌راه برای دستیابی به علوفه تازه برای دام و حفاظت از احشام در برابر سرما و گرمای شدید، در این اتفاق، نه تنها خانواده که همه احشام و اسباب زندگی هم جا‌به‌جا می‌شود.

مال‌کَنون عشایر بختیاری

اصطلاح دیگر کوچ عشایر بختیاری با عنوان مال کَنون است که از جمله آیین تاریخی و دیرین عشایر بختیاری به لحظه آغاز کوچ پاییزه عشایر گفته می‌شود و در آن از ۲ واژه «مال» به معنی آبادی و مجموع سیاه چادرها و «کَنون» به معنای از جا کندن استفاده شده است.

عشایر کوچنده نیمی از سال را در منطقه سردسیر ییلاق و نیمی دیگر را در منطقه گرمسیری قشلاق می‌گذرانند یعنی با سردی هوا آن‌ها در جنوب و با گرمی هوا در شمال هستند.

کوچ ییلاق تقریبا اواسط فروردین‌ماه و کوچ قشلاق اوایل مهرماه انجام می‌شود، مسیر ییلاق و قشلاق حدود ۴۰۰ کیلومتر است که با ماشین و پیاده طی می‌شود، گوسفندان را با کامیون‌های بزرگ و اسباب خانه را با نیسان و خاور جابه‌جا می‌کنند، همچنین پیاده‌ها بین دو‌ هفته تا یک ماه مسیر را طی می‌کنند.

سرزمین‌های که ایل عشایر به آن‌ها کوچ می‌کنند به مناطق ییلاق و قشلاق تقسیم می‌شوند. ییلاق ایل چهار لنگ در ۲ منطقه قرار دارد، یک منطقه ییلاقی در محدوده شهرستان فریدن تا شهرستان دورود و دیگری از شهرستان سمیرم تا لردگان است، بخش قشلاقی آن‌ها نیز در محدوده شهرستان دزفول، شهرستان ایذه و شهرستان رامهرمز قرار دارد.

ییلاق ایل هفت لنگ در محدوده شورآب، تنگه گزی و دامنه‌های زردکوه تا اردل به مرکزیت شهرستان‌های کوهرنگ و چلگرد قرار دارد و برای قشلاق نیز به شهرستان اندیکا و شهرستان مسجد سلیمان می‌روند.

از ایل عشایر بختیاری و فرهنگ و آداب و رسوم خاصشان هرچه بگوییم، کم گفته‌ایم. این مردمان سخت‌کوش، ساکنان سرزمین بختیاری، از اصیل‌ترین وقدیمی‌ترین اقوام ایرانی و همچنین یکی از بزرگترین ایلات ایران محسوب می‌شوند و مهمترین جامعه عشایری ایران را تشکیل می‌دهند.

سرزمین بختیاری بخش‌هایی از ۶ استان چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد، اصفهان، فارس، لرستان و خوزستان را در برمی‌گیرد.

استان چهارمحال و بختیاری و کهگیلویه و بویراحمد، محل سکونت عمده عشایر بختیاری و سرزمین اصلی بختیاری است، هنوز بخش مهمی از ایل‌های بختیاری کوچ‌نشین هستند و قشلاق آنها معمولا بخشی خوزستان و ییلاق آن‌ها معمولا استان چهارمحال و بختیاری است.

گویش ایل بختیاری

زبان ایل بختیاری در زیرمجموعه زبان لُری قرار می‌گیرد. گویش مردم بختیاری تفاوت چندان با زبان مردم لرستان و چهارمحال و بختیاری ندارد با این حال به علت تفاوت‌های جزیی با عنوان گویش لری بختیاری شناخته می‌شود زبان بختیاری از شاخه‌های اصیل زبان پارسی قدیم است که بسیاری از پژوهشگران ریشه آن را در زبان پهلوی باستان می‌دانند.

ایل بختیاری در هنگام کوچ معمولا در مسیر ایل‌راه با گروهی از ایلیاتی‌ها و روستائیان همسایه ارتباط و دادوستد برقرار می‌کنند.

هرچند کوچ عشایر در سال‌های اخیر دستخوش تغییراتی مانند کوچ با خودرو شده، این شیوه اصیل زندگی ایرانی هنوز زنده است و زیبایی‌های خاص خود را دارد، به طوری که بسیاری از شهرنشینان با دیدن عشایر در کنار جاده‌ها به هنگام کوچ، خودروهای خود را متوقف می‌کنند و لحظاتی این زندگی سنتی را تماشا می‌کنند و از آن عکس می‌گیرند.

با توجه به اینکه کوچ ایل بختیاری در عصر معاصر عظمت دوره‌های گذشته را ندارد، بخش قابل توجهی از مردم کوچ‌رو در ایل بختیاری امروزه به زندگی شهری یا روستایی روی آورده و دیگر زندگی عشایری ندارند با این حال همچنان می توان شاهد کوچ بسیار زیبای ایل بختیاری در فصل‌های خاصی از سال بود.

تصرف ایل‌راه‌ها و تغییر شرایط اقلیمی مهم‌ترین علت کوچ زودرس عشایر

با مسدود شدن و تصرف ایل‌راه‌ها و البته بروز خشکسالی در برخی از نواحی کشور، عشایر مجبور به کوچ با ماشین شده‌اند و به همین دلیل زودتر از موعد تعیین شده به مناطق قشلاقی یا ییلاقی خود که هنوز آماده حضور و چرای دام‌های آنان نیست، می‌رسند که در این خصوص جدال عشایر و ماموران منابع طبیعی، خود حکایت دیگری دارد.

کوچ سنتی عشایر به ویژه عشایر بختیاری، علی‌رغم همه سختی‌ها و فراز و نشیب‌های تاریخ چند صدساله خود، بخشی از میراث فرهنگی و شیوه زندگی انسان‌هایی سخت کوش و طبیعت دوست، از مردمان ایران زمین بوده و هست، میراثی که آرام آرام در حال از بین رفتن و منسوخ شدن است

منبع: فارس

جزئیات تازه از گورخُفته‌های اهواز

باستان‌شناسان با بررسی اولیه گورخمره‌هایی که اتفاقی در محله کوروش اهواز پیدا شدند، دریافتند این خمره‌های تدفینی احتمالا «پارتی» و «ساسانی» باشند. در این پروژه، افزون بر روشن شدن وضعیت سه گورخمرۀ آشکارشده توسط بیل مکانیکی، هفت گورخمرۀ دیگر در محدودۀ کارگاه کاوش پیدا شد که در میان آن‌ها یک کودک مشاهده شد.

به گزارش ایسنا، لقمان احمدزاده ـ سرپرست هیأت باستان‌شناسی گورخمره‌های اهواز ـ با اعلام این خبر گفت: در اوایل تیرماه ۱۴۰۱ خورشیدی در پی فعالیت ماشین‌آلات خاکبرداری شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب در محدودۀ شمال‌شرقی شهر اهواز (فاز ۴ محلۀ کوروش) در حدود ۱۵۰ متری ساحل سمت چپ رودخانۀ کارون، بخش‌هایی از چند خمرۀ تدفینی (گورخمره) آشکار شد.

این باستان‌شناس افزود: این کشف نادر و اتفاقی، فرصتی استثنایی را پیش آورد که باستان‌شناسان برای نخستین‌بار در اهواز بتوانند بقایای باستان‌شناختی برجای‌­مانده از دوران تاریخی این منطقه را مورد بررسی و پژوهش روشمند قرار دهند. در پی این کشف اتفاقی، برنامۀ نجات‌بخشی این محوطه در دستور کار ادارۀ کل میراث ‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان خوزستان و پژوهشکدۀ باستان‌شناسی با همکاری ﻣﺆثر شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب ایران قرار گرفت.

به گفته احمدزاده، این محدوده با توجه به فعالیت‌های گستردۀ استخراج نفت به­ شدت دچار دگرگونی محیطی شده ‌است و بررسی‌های سنجش از دور با استفاده از تصاویر هوایی چند دهۀ گذشته نشان داد که این محدوده از زمین‌های بایر و باغ‌های متروکه‌ای تشکیل شده است که به منظور انجام فعالیت‌های مرتبط با صنعت نفت تغییر کاربری داده شده‌اند و کرت‌بندی باغ‌ها در این تصاویر قدیمی به‌خوبی دیده می‌شود.

سرپرست کاوش باستان‌شناسی این گورخفته‌ها گفت: پیش از آغاز کاوش میدانی، بررسی آرکئوژئوفیزیکی با استفاده از روش مغناطیس‌سنجی در این محدوده با هدف یافتن شواهدی از دیگر گورهای احتمالی و بقایای معماری توسط دکتر کوروش محمدخانی انجام شد و پس از آن یک گروه پژوهشی شامل باستان‌شناسان و مرمتگران در این محوطه مشغول به کاوش شدند.

این باستان‌شناس افزود: در این پروژه، افزون بر روشن شدن وضعیت سه گورخمرۀ آشکارشده توسط بیل مکانیکی، هفت گورخمرۀ دیگر در محدودۀ کارگاه کاوش یافت شد. شواهد دیگر، از جمله تکه‌های خمره‌های سفالی قیراندود و استخوان‌های پراکندۀ انسانی، گویای آن است که تعدادی از خمره‌­ها در فعالیت­‌های عمرانی قبلاً تخریب شده است.

احمدزاده گفت: خمره‌های سفالی از گونۀ اژدری‌شکل هستند که سطح درونی آنها قیراندوده شده است و وضعیت استخوان‌های درون خمره‌ها، نظمی طبیعی و بدون درهم‌ریختگی را نشان می‌دهد. گورخفته‌ها به حالت خوابیده به پشت یا طاق‌باز قرار داده شده‌اند، سر آنها نزدیک به تهِ خمره و کف پاها نزدیک دهانۀ آن قرار دارد.

او ادامه داد: در میان گورخفته‌های یافت‌­شده، یک کودک مشاهده شد که در این نمونه دهانۀ خمره را با یک تکه سفال شکسته‌شده بسته‌اند. روی ساعد اسکلت، شیء آهنی فرسوده­‌ای دیده شد که به احتمال زیاد، بقایای یک دستبند یا النگو بوده است.

این باستان‌شناس افزود: روی لایۀ اندود قیر درون خمره، نقش تار و پود بافت پارچه به خوبی دیده می­‌شود که ممکن است مربوط به بقایای کفن یا بستری برای قرار دادن در زیر سر گورخفته بوده باشد.

احمدزاده با بیان‌ اینکه همراه با روند کاوش، به‌ویژه در جریان پاک­سازی و پیش از آغاز فرآیند انتقال گورخمره‌ها، مستندسازی آنها به صورت سه‌بُعدی به روش تصویرسنجی انجام شده است، اظهار کرد: بررسی‌های اولیه نشان می‌دهد این خمره‌های تدفینی به دوران تاریخی (پارتی و ساسانی) قابل تاریخ‌گذاری هستند، اما برای تاریخ‌گذاری مطلق باید منتظر نتایج آزمایش‌های سن‌سنجی بقایای استخوانی بود. افزون بر این، نمونه‌هایی از قیرهای به­‌کار­رفته در اندود سطح درونی خمره‌ها به منظور منشأیابی و مقایسه با موارد مشابه در سایر محوطه‌های همزمان، مورد تجزیه‌وتحلیل آزمایشگاهی قرار خواهند گرفت.

سرپرست هیأت باستان‌شناسی این گورخمره‌ها گفت: پس از پایان کاوش، چهار گورخمره با هدف حفاظت ﻣﺆثر و آماده‌سازی برای نمایش در موزۀ منطقه‌ای اهواز و دیگر موزه‌های استان خوزستان انتخاب شدند. این گورخمره‌ها با تلاش گروه مرمت پروژه، بلوک‌برداری و به آزمایشگاه‌های حفاظت و مرمت ادارۀ کل میراث ‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان خوزستان و پایگاه میراث جهانی شوش منتقل شدند.

بیماری‌های گورخفته‌ها شناسایی شد

بنابر گزارش روابط‌عمومی پژوهشگاه میراث‌ فرهنگی و گردشگری، مهسا نجفی ـ زیست‌باستان‌شناس ـ نیز در تشریح نتایج اولیۀ مطالعۀ بقایای انسانی با اشاره به اینکه اسکلت‌های انسانی به‌دست‌­آمده از محوطۀ باستانی محلۀ کوروش اهواز به روش «استاندارد بیوکسترا و آبه‌لیکر» مورد مطالعۀ اولیۀ قرار گرفت، افزود: در این روش بر پایۀ مشاهدات چشمی، تخمین سن، تعیین جنسیت و تشخیص بیماری‌ها مورد بررسی و مطالعه قرار می‌گیرد.

او گفت: پس از انجام بررسی در محل و گردآوری حداکثر اطلاعات ممکن، ادامۀ این پژوهش به پس از انتقال گورخمره‌ها به آزمایشگاه حفاظت و مرمت و تثبیت یافته‌ها موکول شد.

نجفی با بیان اینکه نتیجۀ مطالعات جنسیت و سن نشان می‌دهد که زنان، مردان و کودکان نابالغ به یک نسبت در این گورستان به خاک سپرده شده‌اند، اظهار کرد: از میان مهم­ترین موارد شناسایی‌شده در بقایا، می‌توان به وجود هیپوپلازی (رشد ناقص) مینای دندان اشاره کرد که ناشی از الگوی نامناسب رژیم غذایی و استرس ناشی از بیماری است. همچنین، ساییدگی و پوسیدگی برخی از دندان‌ها را نیز می‌توان از موارد آشکارشده در بررسی آنها برشمرد.

این زیست‌باستان‌شناس ادامه داد: رویش غیرطبیعی استخوان اسفنجی در کاسۀ چشم برخی از گورخفته‌ها مشاهده شد که ممکن است ناشی از کمبود آهن در رژیم غذایی، دفع مواد مغذی به واسطۀ بیماری‌های دستگاه گوارش، کم‌خونی ناشی از ویتامین ب ۱۲، رژیم غذایی نامناسب مادر و ترکیب عفونت در نوزاد، عوارض طبیعی عفونت و علت‌های دیگری از این دست باشد.

نجفی با اشاره به اینکه تغییر رنگ استخوان‌ها و تعدادی از دندان‌ها نیز در اثر مجاورت با قیر، از شایع‌ترین تغییرات پس از مرگ در میان این بقایای استخوانی است، گفت: علاوه‌بر مشاهدات اولیه، نمونه‌برداری از بقایای استخوانی و خاک فضای اندام داخلی برخی از گورخفته‌ها برای آزمایش‌های ژنتیک‌باستان‌شناسی و تاریخ‌گذاری مطلق انجام شده است.

تلاش برای ثبت ایذه به عنوان شهر ملی گلیم بافی

در حال حاضر در کنار چوقا بافی، گیوه، میناکاری، سفال و.. یکی از شناخته شده‌ترین صنایع رایج در شهرستان ایذه، گلیم بافی است.

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما استان خوزستان ، هنرمندان گلیم باف شهرستان ایذه با کمک مسئولان در تلاش هستند تا ایذه به عنوان شهر ملی گلیم بافی در کشور ثبت شود.

پرونده شهر ملی گلیم بافی شهرستان ایذه تشکیل شده است و پیش از این پنج شهر اهواز، دزفول، شوشتر، رفیع و اندیکا در لیست شهر‌های ملی صنایع دستی کشور به ثبت رسیده اند.

استان خوزستان به واسطه پیشینه تاریخی و هنر‌های سنتی و صنایع دستی رایج در آن این قابلیت را دارد که شهر‌ها و روستا‌های بیشتری را به عنوان شهر یا روستای ملی معرفی کند .

زنان و دختران هنرمند بختیاری، از دیرباز در کنار زندگی ایلی و کوچ هر ساله و با الهام از نقوش رایج در طبیعت به بافت انواع لباس‌های محلی و قالی، قالیچه و گلیم می‌پرداختند. هم اکنون در مناطق مختلفی از جغرافیای ایلی بختیاری‌ها گلیم بافی رایج است و شهر‌های ایذه و اندیکا از جمله مراکز مهم این رشته به شمار می‌آیند.

برای دیدن گزارش روی تصویر زیر کلیک کنید

طرح مدیریت مقصد و بازدید در پایگاه چغازنبیل تهیه شد

مدیر پایگاه میراث‌جهانی چغازنبیل و هفت‌تپه با اشاره به تهیه طرحی به نام مدیریت مقصد و بازدید در پایگاه چغازنبیل گفت: در این طرح تمام نقاط با قابلیت سرمایه گذاری و ورود بخش خصوصی و دولتی شناسایی شده است.

عاطفه رشنویی دوشنبه در گفت‌ و گو با خبرنگار ایرنا بیان کرد: این طرح در حال ارزیابی است و با طی کردن مراتب اداری به عنوان یک طرح بالادستی به مجموعه پایگاه چغازنبیل کمک می‌کند.

وی با اشاره به اینکه مسیرهای دسترسی و زیرساخت‌های مورد نیاز بر اساس طرح مصوب اصلاح می شود افزود: این موضوع به هم‌افزایی دستگاه‌های مرتبط با گردشگری در سطح استان نیاز دارد که امید است با تشکیل قرارگاه گردشگری به دستور استاندار محقق شود.

رشنویی ادامه داد: هم افزایی بین مسئولین استانی برای ارتقای زیر ساخت‌های گردشگری ضروری است تا به سمت توسعه پایدار گردشگری و اقتصادی حرکت کنیم.

مدیر پایگاه میراث‌جهانی چغازنبیل و هفت‌تپه با اشاره به ثبت چغازنبیل در فهرست آثار جهانی گفت: این اثر تاریخی به واسطه فاکتورهای تاریخی و طبیعی پیرامون مانند میراث جهانی شوش و شوشتر یا حتی رودخانه دز، میراث صنعتی، کشاورزی و مردم شناسی ، به عنوان عنصری در دعوت گردشگر خاص نقش دارد.

وی اضافه کرد: نخستین گام تعهدات میراث جهانی، حفاظت، نگهداری و انتقال آن به نسل‌های آینده بدون دخل و تصرف است که این موضوع به نحو احسن در چغازنبیل محقق شده است.

رشنویی با اشاره معرفی چغازنبیل به عنوان یک مقصد سفر در دنیا به عنوان وجهه دوم میراث جهانی اشاره کرد و گفت: تحقق این موضوع مستلزم فراهم شدن یک سری زیر ساخت‌ها است و باید به استانداردهای جهانی دست پیدا کنیم.

مدیر پایگاه میراث‌جهانی چغازنبیل و هفت‌تپه توضیح داد: تفسیر و ارایه به روز در سایت چغازنبیل یا موزه هفت تپه از طریق فضای مجازی، صدا و سیما و بیلبوردهای تبلیغاتی از جمله اقداماتی است که ظرفیت‌ها و ارزش‌های جهانی برجسته و روش‌های بازدید از چغازنبیل را برای مردم به اشتراک می‌گذارد.

وی با تاکید بر اینکه اولویت کاربر حفاظت مستمر از مجموعه چغازنبیل است ادامه داد: با همکاری بین دستگاهی چالش‌های حوزه حفاظت در حال رفع، اقدام و انجام است.

رشنویی تصریح کرد: میراث فرهنگی برای فراهم کردن تمام زیر ساخت‌های گردشگری مورد نیاز چغازنبیل در مسیر دسترسی، اقامتگاه و خدمات رفاهی، نیاز به فعالیت بین بخشی و سرمایه گذاری‌های بخش خصوصی دارد.

مدیر پایگاه چغازنبیل وهفت تپه ادامه داد: به علت نزدیکی چغازبیل به بیشه دز، به عنوان یک منطقه حفاظت شده، مقصد گردشگران میراث طبیعی و پرنده‌نگر محسوب می‌شود و با ایجاد رابطه گردشگری تاریخی و طبیعی سبب بازدید بیشتر مسافران خواهد شد.

وی گفت: در ۶ ماه نخست سال جاری، ۲۴ هزار نفر از چغازنبیل نخستین اثر باستانی ثبت جهانی شده ایران بازدید کردند.

به گزارش ایرنا زیگورات چغازنبیل نیز نخستین اثر باستانی ثبت جهانی شده ایران است که در فاصله ۴۰ کیلومتری جنوب شرقی شوش و ۲۰ کیلومتری هفت تپه در شمال خوزستان واقع است

سخنرانی فرشید خدادادیان در جمع ارامنه ی تهران؛
تجربه های زیسته در شرکت-شهرهای نفتی، الگویی مناسب برای ترویج صلح

رونمایی از کتاب گفتگو محور؛ "ارامنه و صنعت نفت، تاریخ شفاهی همزیستی مسالمت آمیز در شرکت-شهرهای نفتی" در تهران برگزار شد.
فرشید خدادادیان، مولف کتاب در این مراسم که در جمع ارامنه ی تهران و در سالن اجتماعات انجمن دانش آموختگان دانشگاهی ارامنه برگزار شد، گفت؛ تجربیات زیستِ انسانی از اقوام و ادیان مختلف در شرکت-شهرهای نفتی ایران می تواند الگویی مناسب برای"صلح"در جهان باشد.آن هم در شرایطی که جهانِ امروز، بیش از هر زمان دیگر به الگوهایی برای ترویج"صلح"و همزیستی مسالمت آمیزِ ادیان و اقوام نیاز دارد.
خدادادیان، در ابتدای سخنان خود، ضمن تشکر از بانیان جلسه؛ انجمن های مهندسان و معماران ارامنه، انجمن نویسندگان ارامنه و انجمن دانش آموختگان و دانشگاهیان ارامنه ایران و دفتر"ایکوم"در ایران، با اشاره به اکتشاف نفت در مسجد سلیمان و تاسیس پالایشگاه و اسکله صادراتی نفت در آبادان، ایجاد شرکت-شهرهای نفتی در این دو نقطه را آغاز تمدن و فرهنگ نفتی در ایران و خاورمیانه عنوان کرده و افزود؛ تمدن نفتی Petro Civilization به وجود آمده در این حوزه، منحصر بفرد و بدیع بود و سازوکار خاصی را می طلبید و به همین دلیل نخستین تمرین های همزیستی اقوام و ادیان مختلف در این شهرهای نفتی صورت پذیرفت.
این پژوهشگر تاریخ نفت افزود؛ تمدن نفتی مذکور به مرور از معماری تا خدمات، آموزش، ورزش و هنر و فضاسازی شهری، فرهنگ نفتیPetro Culture خاصی را نیز ایجاد نمود که در نوع خود و در سطح جهان کم نظیر بود.وقتی ما از عنوان شرکت-شهرCompany-City برای اشاره به یک کلونی انسانی صحبت می کنیم، به طور طبیعی منظورمان افراد و کسانی هستند که برای فعالیت در یک فعالیت صنعتی خاص و اهداف یک کمپانی گردهم جمع شده اند و بدین ترتیب تنوع قومی، مذهبی، دینی و حتی ملی Nationalityدر آن طبیعی و پذیرفته شده است.
خدادادیان، این تنوع قومی و مذهبی را زمینه ساز زیستی توام با پذیرش تفاوت ها و احترام به باورهای متفاوت دانست که در مسجد سلیمان و آبادان شکل گرفت و همزیستی مسالمت آمیز ارامنه با دیگر اقوام و باورمندان به دیگر ادیان، از مصادیق آن است.
مولف کتاب ارامنه و صنعت نفت با اشاره به خاطره کودکی خود از موضوع"نان ارمنی"در یک محله ی کارگری در مسجد سلیمان، به معرفی مطلع کتاب تحت عنوان؛ "ارامنه در ایرانشهر" پرداخت و گفت؛ این بخش را که چکیده ی یک تحقیق دوران دانشجویی با راهنمایی استاد بزرگوارم دکتر علاالدین آذری دمیرچی است و سال۱۳۸۴ در دو شماره متوالی از روزنامه شرق نیز منتشر شده بود را از این جهت برای مطلع کتاب انتخاب کردم تا خواننده متوجه این مهم بشود که پیشینه ی تاریخی و حتی باستانی ارامنه در ایرانشهر، بسیار مستند و غیر قابل انکار است.
وی در ادامه به معرفی بخش های مختلف کتاب، شامل؛ مصاحبه های تاریخ شفاهی با خاچیک نوراویان و همسرش راچیک، سارو منصوریان و امیل سوازیان و همچنین ناداستان منتشر شده در کتاب با عنوان؛ "کریسمس پشت لین هفت بی بیان" پرداخت و گفت؛ از مصاحبه شوندگان و دیگر ساکنان شرکت-شهرهای نفتی، جز مهر و صفا و صمیمیت بین ارامنه و دیگر شهروندان این شهرها نشنیدم.مهر و دوستی که گاه به ایجاد روابط عاطفی و عاشقانه نیز منجر می شد و ناداستان منتشر شده در کتاب در حقیق یک تجربه زیسته از یک شهروند دیگر ارمنی در این زمینه است.
فرشید خدادادیان که دانش آموخته دوره تخصصی(وبینار) حل منازعه و حقوق اقوام و اقلیت های قومی و دینی از دانشگاه جورج میسون است، با اشاره به ساخت ابنیه مذهبی و انجام مناسک مسلمانان و مسیحیان در کنار یکدیگر در آبادان و آرامستان های مجاور ارامنه و مسلمانان در "نفتون" مسجد سلیمان، خاطر نشان کرد؛ اگر در طول تاریخ و از جنگ های صلیبی تا جنگ های دینی امروز در جهان، شاهد قتل و غارت و کشتن کودکان و افراد بیگناه و غیرنظامی در نقاط مختلف دنیا و به نام"دین"هستیم، تجربیات هم زیستی مسالمت آمیز اقوام و ادیان در شرکت-شهرهای نفتی، شاهد و سند این ادعاست که می توان متفاوت بود و باورهای متفاوت عقیدتی داشت، اما دشمن هم نبود و با ریختن خون یکدیگر به بهشت نرفت!
عضو موسس انجمن میراث صنعتی و تاریخ شفاهی ایران افزود؛ بررسی میراث صنعتی نفت و تاریخ شفاهی کارکنان، مدیران و شهروندان شرکت-شهرهای نفتی نشان می دهد که ارامنه در جلوه های دیگری همچون؛ موسیقی و هنر و همچنین ورزش نیز بر جامعه پیرامونی خود تاثیرات مثبت و سازنده ای داشته اند.
مولف کتاب ارامنه و صنعت نفت، همچنین به موضوع؛ "ادبیات نفتی" نیز اشاره کرد و با اشاره به آثار افرادی همچون خانم زویا پیرزاد، از ارامنه آبادان و قباد آذرآیین، اردشیر صالح پور، سید علی صالحی، هرمز علیپور و دیگر نویسندگان و شاعران حوزه ادبیات نفتی از مسجد سلیمان و جنوب، بعنوان نمونه به دفتر شعر؛ "مکاشفه در باغ سوکیاس" سروده های زنده یاد یارمحمد اسدپور، شاعر مسجدسلیمانی اشاره کرد که نتیجه الهامات شعری شاعر در باغی منسوب به یک ارمنی سرشناس در مناطق نفت خیز ایران بوده است.
خدادادیان در پایان سخنرانی خود، ضمن تشکر مجدد از بانیان و برگزار کنندگان نشست، ابراز امیدواری کرد اراده ای برای توجه به این تجربه های موفق هم زیستی مسالمت آمیز اقوام و ادیان در کشور و در تمامی جهان وجود داشته باشد و تاکید کرد؛ تجربه های زیسته افراد از اقوام و ادیان مختلف در شرکت-شهرهای نفتی، الگویی مناسب برای ترویج صلح در سطح جهان است.
در نشست رونمایی و معرفی کتاب ارامنه و صنعت نفت که در سالن اجتماعات انجمن دانش آموختگان ارامنه برگزار گردید، سخنرانان دیگری نیز نقطه نظرات خود در مورد کتاب و موضوع زندگی ارامنه در ایران را ارائه و همچنین هنرمندان ارمنی به ارائه و اجرای قطعاتی از موسیقی کلاسیک ایرانی و ارمنی پرداختند.
پخش پیام ویدیویی خانم ژانت منصوریان، همسر زنده یاد"سارو منصوریان" که در زمان حیات از جمله مصاحبه شوندگان بوده و متن گفتگویش در کتاب منتشر گردیده نیز از دیگر بخش های این برنامه بود که با استقبال باشندگان مواجه شد.
پس از آن و با حضور نویسندگان و فعالان فرهنگی از جمله؛ منوچهر یاوری، سیروس باور، قباد آذرآیین، شاه رخ باور،احمد محیط طباطبایی، دکتر مارکاریان و دکتر هوسپیان مراسم رونمایی از کتاب انجام گردید.
کتاب ارامنه و صنعت نفت، تاریخ شفاهی هم زیستی مسالمت آمیز در شرکت-شهرهای نفتی ایران را انتشارات برسم به بازار کتاب ارائه نموده و علاقه مندان می توانند از طریق وب سایت این انتشارات، کتاب را سفارش دهند.

برای نخستین بار در ایران؛
غرفه «گردشگری صنعتی کودک» CIT در اهواز برگزار گردید

به همت مهندس عبدالله سعیدی اصg عضو انجمن «میراث صنعتی و تاریخ شفاهی ایران» و با همکاری شرکت ملی حفاری ایران و اتاق بازرگانی اهواز، نخستین غرفه نمایشگاهی و معرفی توصیفی «گردشگری صنعتی کودک» CIT مخفف Child Industrial Tourism به منظور آشنایی کودکان و خانواده ها با موضوع و مفهوم «میراث صنعتی» و «گردشگری صنعتی» در جشنواره اتاق بازرگانی اهواز برگزار گردید.
در این جشنواره که در تاریخ سه شنبه، دوم آبان ماه ۱۴۰۲ افتتاح و برگزار شد،با نمایش ماکت ها، بروشورها و کتاب ها و بنرهای مرتبط با میراث صنعتی نفت، بازدید کنندگان با مفاهیم صنعتی نفت و گاز کشور آشنا شدند.
کودکان و نوجوانان بازدیدکننده از این نمایشگاه به همراه والدین شان، توسط مهندس سعیدی اصل و همکاران ضمن آشنایی کوتاه با مفاهیم زمین شناسی نفت و ساختار و طبقات و لایه های نفتی و گازی در خشکی و دریا و عملیات اکتشاف نفت، با فرایندهای حفاری در خشکی و دریا و تولید و بهره برداری از منابع نفتی و گازی آشنا شدند.
اشاره به تاریخچه و میراث صنعتی نفت در ایران، از جمله معرفی نخستین چاه نفت ایران و خاورمیانه در مسجدسلیمان با ارائه ماکت توصیفی به بازدیدکنندگان از بخش های پر بازدید این نمایشگاه بود و با بیانی ساده و قابل فهم برای کودکان و نوجوانان میراث صنعتی نفت ایران معرفی گردید.
عضو انجمن میراث صنعتی و تاریخ شفاهی ایران در خصوص برگزاری نمایشگاه مذکور به خبرنگاران گفت؛ مدت نزدیک به دو سال است که در حوزه گردشگری صنعتی کودک مشغول به مطالعه و تحقیق هستم و ضمن اشتغال در بخش پژوهش شرکت ملی حفاری تلاش نمودم با شرکت در دوره های تخصصی گردشگری و اخذ کارت و مجوز راهنمای گردشگری و تور گردانی از نظر تخصصی نیز خود را تقویت نمایم تا بهتر بتوانم به حوزه گردشگری صنعتی کودک بپردازم.
مهندس سعیدی افزود؛ برای شرکت در این نمایشگاه نیز از چندماه پیش با مسئولین محترم اتاق اهواز و مدیران محترم شرکت ملی حفاری رایزنی و گفتگو داشتم و با لطف و همکاری ایشان توانستیم در این نمایشگاه و برای نخستین بار در ایران، در مورد مفهوم میراث صنعتی و گردشگری صنعتی و همچنین حوزه حساس و تخصصی گردشگری صنعتی کودک CIT با خانواده ها و کودکان و نوجوانان بازدیدکننده گفتگو کنیم.
این کارشناس حوزه گردشگری صنعتی کودک خاطرنشان کرد؛ خوشبختانه در این زمینه جلسه خوبی نیز با دبیر انجمن میراث صنعتی و تاریخ شفاهی ایران، آقای فرشید خدادادیان داشتم و ایشان نیز بعنوان عضو پیوسته انجمن جهانی حفاظت از میراث صنعتیTICCIH در طراحی مفهومی نمایشگاه بر اساس معیارهای TICCIH کمک شایانی داشتند.
«گردشگری صنعتی کودک»، حوزه فعالیت و ظرفیتی مهم در موضوع «میراث صنعتی» محسوب می شود و فعالان این حوزه بر اساس متدهای «بازی های آموزش محور» و روانشناسی کودک به ارائه خدمات توریستی به کودکان و نوجوانان به دو شکل؛ همراه با خانواده، یا گروه ها و تورهای دانش آموزی می پردازند.
ایجاد جذابیت های دیداری و شنیداری از فرایندهای تکنیکال، سخت و به ظاهر خشن صنعتی برای کودکان و نوجوانان در عین رعایت مسائل ایمنی و HSE یکی دیگر از بخش های فعالیت در این حوزه تخصصی است.
در نمایشگاه گردشگری صنعتی کودک در اهواز، علاوه بر کودکان و نوجوانان مراجعه کننده، بزرگسالان حاضر در جشنواره از اقوام‌ مختلف نیز مشتاقانه از غرفه نمایشگاهی بازدید و جویای راه اندازی تورهای گردشگری صنعتی کودک توسط مهندس سعیدی اصل و همکارانش بودند.
مهندس سعیدی اصل در پایان برگزاری این نمایشگاه از آقایان؛ امانی، رئیس اتاق بازرگانی اهواز، نجفیان؛رئیس اتاق بین المللی جوانان تهران، شرفی؛ رئیس کمیسیون گردشگری اتاق اهواز و همکارانشان تشکر و با اشاره به حسن نظر مدیریت و معاونین و روابط‌عمومی شرکت ملی حفاری ایران، برگزاری این نمایشگاه تخصصی را بدون همکاری ایشان ناممکن دانست.
این نمایشگاه در مرحله بعدی و پس از انجام هماهنگی های لازم، در مجتمع آموزشی شهدای ملی حفاری در اهواز برای دانش آموزان آن مجتمع آموزشی برگزار و پس از هماهنگی با سایر مدارس و مهد کودک های سطح شهر اهواز و به مرور، پس از فراهم شدن مقدمات لازم، نخستین تورهای گردشگری صنعتی کودک در اهواز، پایتخت صنعت نفت کشور آغاز خواهد شد.

جشنواره رویدادهای دفاع‌مقدس، گردشگری، عشایر و روستا در اهواز برگزار شد

با همکاری اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی اهواز و معاونت گردشگری اداره‌کل میراث‌فرهنگی خوزستان، جشنواره رویدادهای دفاع‌مقدس، گردشگری، عشایر و روستا در محل اتاق بازرگانی اهواز برگزار شد.

ه‌گزارش میراث‌آریا به نقل از روابط‌عمومی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان، سرپرست معاونت اقتصادی استانداری خوزستان در این جشنواره که دوم آبان‌ماه ۱۴۰۲ برگزار شد، با بیان این‌که برخی موانع باعث شده تا از ظرفیت گردشگری استان به درستی استفاده نشود گفت: کارشناسان اعتقاد دارند که با استفاده از ظرفیت گردشگری، بخش مهمی از بیکاری استان قابل حل است.

محمد راضی‌جلالی بیان کرد: بخشی از وظایف مدیران اقتصادی فراهم کردن زمینه فعالیت‌های سرمایه‌گذاری در استان است که در این زمینه، بخش گردشگری نیز باید به آن توجه شود.

او با اشاره به اهمیت گردشگری سلامت در استان گفت: مقدمات راه‌اندازی یک ‌مجموعه گردشگری درمانی در حال انجام است تا به صورت مناسب و به‌صورت منسجم از گردشگران حوزه سلامت استقبال شود.

سرپرست معاونت اقتصادی استانداری خوزستان ادامه داد: باتوجه به هم‌مرز بودن خوزستان با کشور عراق باید از این ظرفیت برای حضور گردشگران درمانی در استان استفاده کرد.

او گردشگری سلامت را یکی از کسب و کارهای پردرآمد دنیا عنوان کرد و افزود: استان از توانمندی‌های پزشکی و درمانی مطلوبی برخوردار است که به منظور رونق گردشگری سلامت، بهره‌برداری مناسب از این ظرفیت‌ها ضروری است.

گزارش کامل در ادامه نوشته

شیر دنگ بافی

شیر دنگ بافی یکی از صنایع‌دستی تزیینی - کاربردی استان خوزستان است. این بافته های رنگارنگ که جنبه‌ خودمصرفی دارد ازنظر بافت همانند وریس است، تفاوت عمده‌ی آن با وریس در عرض کم و طول زیاد و همچنین تعبیه‌ی منگوله ها (آویز های پشمی الوان) به‌منظور زیبایی است.

دست زنان روستایی و عشایری، گنج این مردمان است. اینان زندگی را در تار و پود گلیم ها و شیردِنگها می بافند و به نمایش می گذارند، زندگی ای شاده، روحیه ای لطیف و عاطفه ای سرشار از نقش و نگارها و رنگهای شاد و سرزنده بافته هایشان پیداشت، نوارهای رنگارنگ و نقش دار شیردنگ نمایانگر مراسم شادی و سرور قوم بختیاری است. . “

زن هنرمند، این نوارها را با بسم ا… شروع به بافتن می کند و امیدوار است که رشته ی شادی های هیچ کس گسسته و پاره نشود

مواد اولیه عمده در تولید و بافت شیر دنگ از بهترین نوع پشم‌های بهاره است که زنان عشایر با ظرافت خاصی به‌وسیله‌ی ابزار ساده‌ای به نام پیلی به‌صورت رشته‌ی نازکی می‌ریسند و پس‌ازآن به روش رنگرزی گیاهی (سنتی) به رنگ های شاد و با طراوت رنگ‌آمیزی کرده و بعدازآن بر اساس طرح های ذهنی شروع به بافت می‌کنند. نوارهای رنگارنگ و نقش دار شیردنگ نمایانگر مراسم شادی و سرور قوم بختیاری است. این مردم در جشن ها و عروسی ها بر سر سیاه چادرها و در خانه ها این نوارهای تزیینی را آویزان می کنند و به این ترتیب پیغام شادی خود را به میهمانان و آشنایان می رسانند. همچنین به جای طناب در بیشتر موارد استفاده می کنند. شیردنگ در اندازه های متفاوت و رنگهای زیا و جذاب بافته می شود.

مردم در جشن ها و عروسی ها بر سر سیاه چادرها و در خانه ها این نوارهای تزیینی را آویزان می کنند و به این ترتیب پیغام شادی خود را به میهمانان و آشنایان می رسانند. همچنین به جای طناب در بیشتر موارد استفاده می کنند. شیردنگ در اندازه های متفاوت و رنگهای زیا و جذاب بافته می شود.

منبع:مهر/سید خلیل موسوی

تولد یک اثر ثبت جهانی نیم‌قرنی شد

نجات «هفت‌تپه» با چنگ و دندان

دنیای‌اقتصاد- فاطمه علی‌اصغر : «وارد موزه شدم همه‌جا پر از خون بود. کف، دیوارها و حتی سقف. گیج شده بودم، نمی‌دانستم چکار باید بکنم؟ این واقعا موزه‌ای بود که می‌شناختم؟» اسماعیل یغمایی، باستان‌شناسی است که دو سال بعد از جنگ ایران و عراق راهی موزه هفت‌تپه خوزستان می‌شود و آنچه می‌بیند این است: فاجعه. جنگ جان آدمی سرش نمی‌شود، چه برسد به هویت تاریخی یک ملت. زمانی که موزه هفت‌تپه پایگاه نظامی شد، عراق به ایران حمله کرده بود و خوزستان کارزار خون بود و اسلحه.

در این بحران کسانی همچون نگهبانان اساطیری، حافظ هویت ایرانی شدند. آنها جانشان را کف دستشان گذاشتند و بدون هیچ‌ چشم‌داشتی به نجات تاریخ برخاستند تا تاریخ چندهزارساله‌مان پایدار بماند و یادمان نرود چه تمدنی پشتوانه سرزمین ایران و مردمانش است. جعفر مهرکیان، باستان‌شناسی بود که زیر توپ و تفنگ و خمپاره به محوطه‌های هفت‌تپه و شوش و چغازنبیل شتافت. او شیردال یا شیرعقاب، موجود اساطیری بی‌نظیر دنیای باستان با سر، منقار، بال و دم به شکل عقاب و پا، پنجه، چنگال، بدن، یال و گوش‌های شیر را به هر راهی که می‌شد، به مکانی امن برد. امسال موزه هفت تپه پنجاه‌ساله می‌شود. بال عقاب را میراث‌دوستان مرمت کرده‌اند.

درخشش تاریخ در مثلث جادویی

هفت‌تپه، حاصلخیزترین محوطه دشت خوزستان است؛ جایی، بین رودخانه‌های دز و کرخه در حدود ۱۷کیلومتری جنوب شرقی شوش و در قلب کشتزارهای نیشکر هفت‌تپه. روزی که گاوآهن ماشین‌آلات شخم‌زنی شرکت کشت و نیشکر هفت‌تپه به آثار باستانی خورد، پنجاه سال بود که کاوشگران فرانسوی داشتند در شوش حفاری می‌کردند. پرچم فرانسوی‌ها قرار بود که آنجا هم برافراشته شود. اما دکتر عزت‌الله نگهبان، پدر باستان‌شناسی ایران مانع شد و ایران خود کاوش را به سرپرستی دکتر نگهبان در سال۱۳۴۴ برعهده گرفت. چند سال بعد چهره هفت‌تپه متحول شده و پرچم ایران بر فرازش به اهتزاز درآمده بود. به کوشش نگهبان هفت‌تپه تبدیل به دانشگاهی برای کاوش میدانی دانشجویان باستان‌شناسی ایرانی شده و سیل بازدیدکنندگان داخلی و خارجی به آن روان بود.

نگهبان بر آن شد تا موزه‌ای را برای نخستین‌بار در محل سایت باستان‌شناسی برپا کند و موزه‌ای مدرن با معماری شاخص سر از خاک برآورد. هفت‌تپه‌ قطب گردشگری ایران در آن زمان شد. مثلث طلایی شوش، هفت‌تپه و چغازنبیل تمدنی سه هزارساله را به نمایش گذاشت از نخستین سکونت‌گاه‌های بشری. زندگی مردم با راه‌اندازی این موزه داشت رنگ‌ورویی دیگر می‌گرفت. مردم خوزستان چشم‌انداز روشنی را می‌دیدند. اسماعیل یغمایی، باستان‌شناس بنام ایران که آن زمان در هفت‌تپه کاوش می‌کرد، می‌گوید: «در آن زمان آن‌قدر گردشگر به این موزه می‌آمد که ما مجبور بودیم در ماه‌های اسفند و فروردین حفاری را تعطیل کنیم و راهنمای موزه شویم.» جهان مسحور این آثار بود تا این‌که در فهرست آثار جهانی جای گرفتند. این اما پایانی برای هفت‌تپه نبود. چندین سال بعد صدای خمپاره گوش اساطیر باستانی ایران را در گورهایشان لرزاند. ایران درگیر جنگی شد که هشت سال به درازا کشید.

نجات شیرعقاب

«تنها سی روز از جنگ ایران و عراق نگذشته بود که ما برای نجات آثار تاریخی به خوزستان رفتیم. تشکیلات ما پس از انقلاب به‌هم‌ریخته بود و فقط چندتایی از ما در یأس و ناامیدی در مرکز باستان‌شناسی ایران دور هم جمع می‌شدیم. اداره کاملا بلاتکلیف بود و هر روز یک مدیری بر سر کار می‌آمد و نظری درباره درخت‌های موزه می‌داد که مثلا درخت میوه باشد بهتر است یا به جای سبزه یونجه بکاریم. در این احوال بودیم که نخستین ترکش‌های جنگ تن خوزستان را لرزاند.» جعفر مهرکیان این را به «دنیای‌اقتصاد» می‌گوید، باستان‌شناس شناخته‌شده ایران که در آن زمان ناجی آثار تاریخی این سرزمین در خوزستان می‌شود.

او نقب به آن روزها می‌زند: «تک تیراندازان عراقی اولین جایی که در آبادان زدند، موزه‌اش بود. مانند بمباران قاهره از سوی اسرائیل. من با احمد امیری و یزدان کوشانفر تصمیم گرفتیم که برای نجات آثار تاریخی به جنوب برویم. جالب بود که در آن زمان‌ها بغداد موزه خود را تخلیه کرده و به جایی امن برده بود؛ اما در ایران کسی به فکر حفاظت از آثار تاریخی نبود. ما خودمان را جنوب رساندیم و بالاخره یک لندور پیدا کردیم و پول مختصری. عراقی‌ها جاده اندیمشک و شوش را گرفته بودند و هواپیماهایشان از بالای سر ما رد می‌شدند. ما از زمین‌های کشاورزی هر طور شده خودمان را به اهواز رساندیم. به هر کسی می‌گفتیم برای چه کاری آمدیم فکر می‌کردند جوک می‌گوییم. درنهایت یکی به ما گفت یک وانت قراضه در شوش مانده اگر می‌توانید بردارید برای خودتان.»

آنها ابتدا دنبال یک جای امن می‌گردند و هیچ‌جایی را پیدا نمی‌کنند جز موزه هفت‌تپه: «خیلی عجیب بود ما خلبان هواپیماهایی را که از بالای سرمان رد می‌شدند، می‌دیدیم؛ اما به ما حمله نمی‌کردند به شوخی به هم می‌گفتیم که مادر صدام بچه هفت‌تپه است که اینجا را نمی‌زند. به هر حال این محوطه تاریخی عجیب امن بود و حتی چندین نفر دیگر هم به آنجا آمده بودند. ما در و پنجرهای موزه را بسته بودیم و شب‌ها فقط یک لامپ روشن می‌کردیم.» آنها بالاخره خود را به شوش رساندند و وانت قراضه را با لندرور به هفت‌تپه آوردند و پس از تعمیر وانت عملیات را آغاز کردند. مهرکیان می‌گوید: «شاید باورتان نشود اما درهای موزه شوش باز بود و هیچ‌کس کاری به اشیای آن نداشت.

آنجا فقط یک نگهبان وفادار بود که شوش را تا آخر جنگ ترک نکرد. ما آنجا رفتیم و با بدبختی از آن‌ همه آثار که طی سال‌های دراز کاوش فرانسوی‌ها به دست آمده بود، اشیایی را که از همه مهم‌تر بودند یا به‌نظرمان قابل حمل می‌آمدند برمی‌داشتیم و سوار لندرور و وانت می‌کردیم زیر ترکش و بمباران عراقی‌ها با خود به هفت‌تپه می‌آوردیم. بدنه‌ لندرور پر از ترکش شده بود. آنهایی را هم که نمی‌توانستیم جابه‌جا کنیم رویش را با هر چه به دستمان می‌آمد، می‌پوشاندیم. بالاخره آن را از هفت‌تپه با اجاره یک واگن قطار به تهران فرستادیم. شیردال را که یکی از آثار ارزشمند یافت‌شده در چغازنبیل بود، از سالن نمایشگاه موزه با هزار و یک بدبختی به یکی از انبارهای شوش بردیم و رویش را پوشاندیم. من یادم می‌آید، همان موقع بالای بنای شوش داشتم فیلم می‌گرفتم که نگهبان داد زد حمله کردند، همان موقع پایم سر خورد و افتادم پایین. پشت سرم خمپاره‌ای خورده بود.» از آن پس شعله‌های جنگ شعله‌ور و شعله‌ورتر شد. در این هشت سال چه بر سر آثار آمد؟

همه جا خون بود

دو سال از تمام‌شدن جنگ که می‌گذرد، اسماعیل یغمایی راهی موزه هفت‌تپه می‌شود، آنچه می‌بیند تکان‌دهنده است: «ساختمان موزه در هشت سال گذشته تبدیل به ستاد جنگ دست‌اندرکاران آن شده بود و در آنجا اقامت داشتند و نقشه‌های جنگ را می‌کشیدند. خود هفت‌تپه سنگر سربازان و بسیجی‌ها شده بود و از حالت موزه خارج. بعد از جنگ این موزه تعطیل شده بود و ما بعد از دو سال از سوی باقر آیت‌الله‌زاده شیرازی که مسوول اداره شده بود، یک پول ناچیزی به دست آوردیم. مهدی رهبر، رئیس پروژه بود و به شوش رفت، من به هفت‌تپه و فرخ احمدی به چغازنبیل.» باستان‌شناسان به مثلث طلایی ایران باستان می‌رسند و آنچه می‌بینند، تکان‌دهنده است: «موزه هفت‌تپه دیگر موزه نبود. در و دیوار آن پر از خون بود. بوی فرمالین همه فضای موزه را گرفته بود. کارگرها آمدند با ماسک در و دیوارها را شستیم و وایتکس زدیم. یک هفته در موزه را باز گذاشتیم و دم در آن خوابیدیم که دزد نیاید. موزه دیگر موزه شدنی نبود.»

یغمایی در جست‌وجوی اشیا برمی‌آید: «اشیا را مثل آشغال ریخته بودند در اتاق و درش را بسته بودند. یک لیست هم آنجا بود. ۱۵۰کتاب باقی مانده بود، بقیه‌اش کجا بود؟ بعضی از کتاب‌ها خونی بود. فقط یک‌کم مرتب کردیم. برای مراقبت از ظروف شکسته هیچ‌چیز نداشتیم. در تالار بزرگ یک دستشویی بود، هر کاری می‌کردیم باز نمی‌شد. یک قفل‌ساز از شوش آوردیم در را باز کردیم و یک عالم پوتین بیرون ریخت. سه تا گونی پوتین و دمپایی که در پوتین‌ها گاهی انگشت پای قطع‌شده‌ای مانده بود. همه‌جا پر از باند و شیشه خرده بود. اینجا موزه پوتین‌های خونین شده بود. آشغال‌ها را نمی‌دانستیم چه کنیم.

بالاخره یک وانت اجاره کردیم و بردیم وسط بیابان رویش بنزین ریختیم و آتش زدیم و خاکسترش را چال کردیم.» هفت‌تپه محوطه‌ای باقی‌مانده از دوره عیلامی، این دوره پیش از هخامنشیان است و به حدود سه‌هزار سال پیش برمی‌گردد. در این محوطه یک نیایشگاه و آرامگاه دسته‌جمعی به‌دست آمده است که خود نشان از جنگی باستانی دارد. در این آرامگاه ۲۳اسکلت وجود داشت که ۱۴عدد آنها به‌طور منظم و درجوار یکدیگر قرار داشتند و ۹اسکلت دیگر به علت نبود محل کافی به‌طور نامنظم روی پاهای ردیف اول انباشته شده بودند. نمی‌دانیم راز این مردگان چیست؟ برخی از باستان‌شناسان همچون اسماعیل یغمایی می‌گویند که آنها دختران معبد بودند که قربانی شدند. به‌نظر می‌رسد که سرنوشت شهر هفت‌تپه را نیز، همانند شهر دوراونتاش (چغازنبیل) جنگ مشخص کرده است.

یغمایی با محوطه‌ای روبه‌رو است که نمی‌داند با آن چه کند: «محوطه خراب شده بود. تنها کاری که می‌توانستیم بکنیم این بود که روی آثار را بپوشانیم. باقر آیت‌الله‌زاده شیرازی گفته بود از سیمان استفاده کنیم که دیگر پولی نداریم تا چندبار مرمت کنیم. یک قسمت را کار کردیم، دیدیم فایده ندارد و باز با خشت کار کردیم. کف قربانگاه کنده شده بود و سقف شرایط خوبی نداشت. به شیرازی گفتم که سقف را ایزوگام کنیم، گفت پول نداریم. رفتم به مهدی رهبر که در شوش کار می‌کرد، گفتم که چسب دارید به ما بدهید. او هم گفت که من هم ندارم.چندتن پوکه ریخته بود توی محوطه.» در همین زمان، دکتر نگهبان که بنیان‌ موزه را گذاشته بود و چشم‌انداز روشنی برای هفت‌تپه می‌دید، برای بازدید به موزه آمد: «ما هفت‌تپه بودیم که دکتر نگهبان آمد. تا در موزه را باز کرد رفت داخل بهتش زد.

گفت چه بویی می‌آید؟ گفتیم که اینجا را با وایتکس شستیم و بوی رنگ است. با نگهبان به اتاقی رفتیم که اشیا بود. گفت چرا همه‌چیز اینجا به هم ریخته است چرا اشیا را مرمت نکردید. گفتیم که چسب و استون برای مرمت آثار نداریم. نگهبان بهت‌زده به همه ما نگاه می‌کرد. او اصلا به محوطه نرفت. از دور نگاهی انداخت و با تاسف گفت این محوطه است؟ چرا کتیبه اینجا افتاده؟ قرار بود ۱۰روز بماند، اما دو روز ماند. همه برای بدرقه‌اش رفتیم اندیمشک خیلی ناراحت بود. اصلا نمی‌خواست دیگر هفت‌تپه را ببیند. پیش از رفتن، به من گفت اگر بار گران بودیم رفتیم، اگر نامهربان بودیم رفتیم. چشمانش سرخ بود همچون چشمان من. این آخرین‌بار بود که نگهبان را دیدم.»

شیرعقاب بال کشید

حالا در پنجاه‌سالگی موزه هفت‌تپه هستیم. محوطه‌ای که در همین روزها در یونسکو در فهرست آثار میراث‌ جهانی قرار گرفته است. موزه‌ای که پس از جنگ‌های بسیار سربرآورده اما امروز مورد بی‌مهری مسوولانی است که حتی با وجود دعوت‌های مکرر مدیران موزه هفت‌تپه نیم‌نگاهی هم به این مجموعه ندارند. مجموعه‌ای که نگهبانان تاریخ زیر بمب و خمپاره نجاتش دادند. عاطفه رشنویی، مدیر پایگاه میراث جهانی چغازنبیل و هفت‌تپه به «دنیای‌اقتصاد» می‌گوید: «بر اثر برخورد توپ‌های جنگی عراقی به قلعه فرانسویان، شیردال دوباره آسیب دید و شکسته شد. در اواخر دهه هفتاد خورشیدی با آغاز پروژه حفاظت چغازنبیل، ساختمان موزه هفت‌تپه به‌عنوان محل نمایش آثار چغازنبیل انتخاب شد و تعدادی از اشیای کاوش شده از چغازنبیل که در قلعه فرانسویان نگهداری می‌شد، به موزه هفت‌تپه انتقال یافت.

سال‌ها بعد پیکره شکسته شیردال به آزمایشگاه موزه هفت تپه انتقال داده شد تا مرمت‌های اصولی روی آن انجام شده و در معرض نمایش عموم درآید.» شیردال یا شیرعقاب اساطیری را نگهبانان تاریخ از تخریب نجات دادند و اکنون موزه هفت‌تپه تمدنی را به نمایش درمی‌آورد که از میان خاکریزهای سهمگین زمان پرکشیده و فرهنگ و هنر مردمان خاورزمین را به رخ جهانیان می‌کشد. موزه‌‌ای در محوطه‌ای جادویی که این روزها حال و روز خوشی ندارد و حتی آجرهای چغازنبیل آن را در روز روشن می‌دزدند.

منبع: روزنامه دنیای اقتصاد

شماره روزنامه:۵۸۵۴

تاریخ چاپ:۱۴۰۲/۰۸/۱

مدیر پایگاه میراث‌فرهنگی آیاپیر ایذه خواستار شد

دانشگاه علوم‌پزشکی شرایط واگذاری عمارت «کوشک نورآباد» به میراث‌فرهنگی را فراهم کند

مدیر پایگاه میراث‌فرهنگی آیاپیر ایذه خواستار فرآهم آوردن شرایط واگذاری بنای تاریخی کوشک نورآباد به میراث‌فرهنگی از سوی دانشگاه علوم‌پزشکی شد.

به‌گزارش میراث‌آریا به نقل از روابط‌عمومی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان، مهدی فرجی اول آبان‌ماه ۱۴۰۲ اظهار کرد: کوشک نورآباد با وجود مرمت بدون استفاده مانده زیرا مالکیت آن با دانشگاه علوم‌پزشکی است و برای احیا و بهره‌برداری لازم است ابتدا به وزارت میراث‌فرهنگی واگذار شود.

مدیر پایگاه میراث‌فرهنگی آیاپیر ایذه افزود: به دلیل این‌که مالکیت این بنای تاریخی با دانشگاه علوم‌پزشکی ایذه است، میراث‌فرهنگی اجازه فعالیت در آن ندارد.

او تأکید کرد: برای جلوگیری از تخریب این بنای تاریخی دانشگاه علوم‌پزشکی باید همکاری و این بنای تاریخی را به وزارت میراث‌فرهنگی واگذار کند.

فرجی عنوان کرد: اگر شرایط واگذاری این عمارت به میراث‌فرهنگی فراهم شود و دانشگاه علوم‌پزشکی همکاری لازم ‌را در این‌ باره انجام‌ دهد موضوع احیا و تغییر کاربری این بنای تاریخی را به صورت جدی پیگیری خواهیم کرد.

او ابراز امیدواری کرد: کوشک نورآباد با کاربری مناسب به مکانی آبرومند تبدیل شود.

بنای قاجاری کوشک نورآباد ایذه در نزدیکی تپه الحک منطقه نورآباد ایذه واقع شده است. این بنا با نمای سنگ‌چین و زیبا و محصور در بین درختان خودنمایی می‌کند. منطقه نورآباد به دلیل آب‌های زلال و طبیعت زیبایش مکان استقرار خوانین بختیاری بوده است.

این بنای تاریخی ۱۱ بهمن ۱۳۷۸ با شماره ۲۵۷۰ ثبت‌ ملی شد.