خوزتوریسم

عکس/ طولانی‌ترین آبشار مصنوعی خاورمیانه

اهواز میزبان طولانی‌ترین آبشار مصنوعی خاورمیانه است که روی هفتمین پل اهواز احداث شده است.

به گزارش مشرق، طول قوس خارجی این آبشار 200 متر است و قوس داخلی‌اش به 150 متر می‌رسد. در این آبشار مصنوعی با استفاده از 6 الکتروپمپ 900 کیلواتی آب رودخانه به بالای پل کشیده می شود. یعنی ارتفاعی در حدود 18 متر و این آب از بالای پل به رودخانه می‌ریزد.

نصب فواره‌های آب بر کناره پل هفتم اهواز یک طرف و تلفیق فوران آب با نورهای رنگی که از آن منعکس می‌شود یک طرف دیگر.

بازی آب و نور باعث شده که مردم، پل هفتم اهواز را برای تفریح و گردش انتخاب کنند.

"طول قوس خارجی این آبشار 200 متر است و قوس داخلی‌اش به 150 متر می‌رسد. ما با استفاده از 6 الکتروپمپ آب رودخانه را به بالای پل می‌کشیم. یعنی ارتفاعی در حدود 18 متر و این آب از بالای پل به رودخانه می‌ریزد."

به گفته ارسلان شهنی، مدیر عامل زیباسازی شهرداری اهواز، جنس لوله‌های به کار رفته در این پل از پلی‌اتیلن است و قابلیت شست‌وشو با اسید را دارد تا در زمانی که از رسوبات و املاح موجود در آب به دیواره‌های لوله بچسبد از این طریق بتوان آنها را جرم‌گیری کرد.

البته لوله‌هایی هم که در آب رودخانه کار گذاشته شده تا عمل مکش را انجام بدهند از جنس فولاد هستند و از مقاومت بیشتری برخوردار است.

لوله‌هایی که در کناره‌های پل کار گذاشته شده‌اند هم می‌توانند تا ارتفاع 35 متر، آب را به داخل رودخانه پرتاب کنند؛

"زمانی که فواره‌های آب از اطراف پل به داخل رودخانه پرتاب می‌شوند یک نورپردازی بی‌نظیر که زیبایی این آبشار را دوچندان می‌کند با آن همراه می‌شود.» این اتفاق توسط 750 عدد لامپ ال‌ای‌دی و 80 نورافکن صورت می‌گیرد"

 

 

دژ محمدعلی‌خان سردشت دزفول

دژ محمد علی خان دزفول قلعه ای طبیعی بوده که در بخش سردشت در شمال شهرستان دزفول واقع شده است. برای رفتن به این محل زیبا در جاده ی سردشت بعد از روستای گوروی (توت علیا) از جاده ی اصلی به سمت چپ در مسیر احمد فداله منحرف شده و بعد از گذشتن از روستای لب سفید و روستای بوالحسن، وسیله ی نقلیه را متوقف نموده و حدود یک و نیم ساعت پیاده روی و کوهپیمایی بایستی نمود. دژ محمد علی خان یکی از محل های مناسب جهت برگزاری گلگشت های پاییز و زمستانه می باشد و تا اوایل بهار نیز می توان به آن سفر نمود. با وجود طبیعت زیبا و چشم نواز منطقه، آبشار دژ به آن منطقه زیبایی دوچندانی داده است.
گروه های کوهنوردی و طبیعت گردی زیادی هر ساله برنامه هایی برای رفتن به این محل برگزار می نمایند و بهتر است برای بازدید از این منطقه با این گروه ها همراه شد. مردم محلی به این دژ، “ممدلی خان” یا علیمردان خان نیز می گویند. در طول مسیر این دژ آبشار زیبایی خودنمایی می کند که از دو قسمت تشکیل شده و اطراف آن را درخت “مورد” پوشانیده است علاوه بر آن پوشش گیاهی منطقه با تغییر فصل ها عوض شده و می توان در هر فصل، حسی متفاوت از سفر به این منطقه تجربه نمود. همچنین در مسیر درختان انجیر ، بُنه و بلوط نیز به چشم می خورد.مناطق طبیعی دزفول در شمال خوزستان ظرفیت مناسبی برای توسعه و رونق صنعت گردشگری استان خوزستان هستند.

آنچه می توان علاوه بر زیبایی منحصر به فرد دژ و مسیر سر سبز کوهستانی و زندگی ساده و بی آلایش عشایر منطقه به آن اشاره کرد، آرامشی است که نشانه ی بکر و دست نخورده بودن این منطقه است و همین موضوع این مکان را تبدیل به محیطی آرام برای دوستداران طبیعت و گردشگران کرده است و می توان با سفر به این منطقه هفته ای شاد و سرشار از انرژی را برای خود و خانواده به ارمغان آورد.

متن:محمد آذرکیش

صفر زندگی ...

جعفرقلی قنبری اهل روستای بنه‌وار استان لالی است و هشت فرزند دارد. پنج فرزند او معلول مادرزادند. دو فرزند وی ازدواج کرده‌اند. یکی از دخترانش به امور خانه رسیدگی و در چوپانی به پدر و مادرش کمک می‌کند. فاطمه و علی هردو توانایی راه رفتن ندارند. آنها هر روز صبح تا عصر در ایستگاه کنار خیابان می‌نشینند و رهگذران به آنها هدیه می‌دهند. رضا هم در نزدیکی آنها می‌نشیند و در سکوت نظاره‌گر دنیای خلوت اطرافش است. فروزان و آمنه در خانه می‌مانند. آمنه گاهی آشپزی می‌کند و کارهای خانه را انجام می‌دهد. آگاهی از زندگی این خانواده لحظه‌ای را برایمان رقم می‌زند که علی‌رغم امیدواری اعضایش، بازتاب سختی زندگی آنان است.

 

قلعه سلاسل شوشتر

اين قلعه از سمت شرق تا غرب توسط خندقي عميق محاصره شده بود و سمت غرب آن توسط رود محاصره ميشد. و همين ويژگي اين قلعه را به صورت دژ نظامي مستحكمي در مقابل حملات دشمنان قرار داده و يكي از ويژگي هاي بارز اين قلعه كه آنرا از ديگر قلعه ها متمايز مي كند همين عبور نهرداريان از زير قلعه و راه هاي دسترسي به آب نهر توسط پلكانهايي كه در درون قلعه قرار داشت و اين ويژگي باعث مي شد در هنگام محاصره قلعه در زمان جنگ افراد درون قلعه ماهها و حتي سالها بتوانند در درون قلعه در مقابل حملات دشمنان مقاومت كنند.درون قلعه فضاهايي مختلفي قرار داشته كه عبارتند از 1- شوادان ها 2-حمامها 3-آشپزخانه ها 4-نانوايي 5-قورخانه(سربازخانه) 6-قاپيهاي (دروازه)متعدد 7-باغچه ها 8- نقارخانه. اين قلعه داراي 1 شوادان بزرگ بوده كه به طريقي با شوادانهاي درون بافت شهر در ارتباط بود. اين شوادانها در گرماي 40 درجه خوزستان محيطي خنك در حدود 25 درجه براي افراد پديد مي آورد. اين قلعه داراي 2 دروازه بزرگ بوده كه يكي روبروي زندان و در كوچه اي كه اكنون مسجد شاه صفي بود قرار داشته و دروازه كه درست روبروي كوچه پمپ بنزين و دبيرستان قرار دارد. در مقابل دروازه جنوبي يك ميدان وسيع قرار داشته كه ظاهراً از مسافتهاي دور عبورو مرور افراد را زير نظر مي گرفتند و اختلاف ارتفاع بين كف حياط قلعه تا پائين ترين سطح قلعه ( تونلهايي در زير قلعه) در حدود 30 مترمي باشد. قلعه داراي استحكامات عالي و چندين طبقه بود كه امرا و سلاطين مختلف در آن عمارات بسيار زيبا و عالي ساخته و كوشكهاي باشكوه كه بوسيله طلا و مينا و لاجورد منقش شده بود. بنا به گفته مورخين سلطان زين الدين توسط منصور آل مظفر درون اين قلعه زنداني بوده است. و اميرتيمور گوركاني در يورش به خوزستان اين قلعه را تصرف كرده. اسراي لرستان و مشعشعيان خوزستان با اتكا به اين قلعه بارها بر عليه حكومت صفوي دست به قيام زدند. اين قلعه تا زمان حكومت نادرشاه محل حاكم محلي بود. و هر يك از مستوفيان در قلعه عمارت مخصوص به خود داشتند تا اينكه بعد از نادر قلعه متروك شد و حاكم ولايت در قلعه مستقر نمي شد. در زمان ناصرالدين شاه قلعه دوباره مرمت و مسكوني گرديده تا اينكه در سال 1341 هـ .ق رئيس اداره دارايي وقت (نبوي) براي ساخت اداره دارايي كليه ساختمان آنرا خراب ومصالح قلعه را براي بكار بردن در اداره دارايي مورد استفاده قرار داد[1]. تا چندين سال پيش يك توپ بزرگ كه معروف به توپ نادري بود كه در هنگام ماه مبارك رمضان وقت شرعي را با صداي اين توپ اعلام مي كردند و صداي توپ تا روستاي اطراف شوشتر مي رسيده و درون قلعه قرار داشت. يكي از خصايص مهم اين قلعه اين است كه آب توسط تنبوشه هاي سفالي در تمام قلعه پخش مي شده و كاري مانند لوله كشي عصر حاضر را انجام داده بودند. در ساختمان قلعه آجرهايي با ابعاد مختلف بكار رفته و پي ها تماماً از سنگ لاشه مي باشند و كف حياط قلعه را بوسيله قلوه سنگ فرش كرده بودند. در درون قلعه چندين حياط مختلف وجود دارد. روبروي عمارت بزرگ يك حياط نسبتاً بزرگ قرار داشته كه ظاهراً اتاقهايي دور تا دور آن قرار داشته كه بعنوان سربازخانه يا اتاقهاي استراحت بكار مي رفته است. و درست در پشت اين اتاقها انبارهاي ذخيره مواد غذايي بوده است.

بطور كلي عوامل تسخير ناپذير بودن قلعه عبارت بودند از:

• قرار گرفتن قلعه بر روي صخره طبيعي .
• وجود خندق در اطراف قلعه .
• احداث برجها و ديوارهاي مرتفع پيرامون قلعه.
• داشتن امكانات و تجهيزات دفاعي قوي كه در موقع نياز مي توانستند از آنها استفاده كنند.
• دسترسي به آب رودخانه امكان دفاع از قلعه را به مدت طولاني ميسر مي كرد.

وجه تسميه سلاسل:

در مورد نام سلاسل روايات بسياري نقل شده است

1- برخي باني آنرا شخصي بنام سلاسل يكي از غلامان فارس مي دانند كه برج و باروي اين قلعه را ساخت و براي نشان دادن عظمت اين قلعه بر ضد حكومت فارس كه وي تابع آن بود شورش كرد و هنگامي كه پادشاه فارس براي سركوب و شكست وي آمد او به درون قلعه رفت و مقاومت كرد و آنقدر در قلعه ماند كه شاه قارس ناگزير به بازگشت شد. در راه بازگشت اين غلام خود را به خدمت شاه فارس رساند و عرض ادب كرد و گفت كه به خاطر اين كه به شما نشان بدهم اين قلعه چقدر مستحكم و غير قابل نفوذ است اين كار را كردم[2].

2- سلاسل به معناي زنجير است و برخي مي گويند در گذشته در امتداد رودخانه شطيط و بر روي رود جسري از قايق هايي كه به هم متصل شده بودند مانند زنجير قرار داشته كه بنام سلاسل خوانده مي شدند و چون در كنار اين قلعه بوده اند قلعه نيز بنام سلاسل معروف شده است[3].

3- برخي نيز نام سلاسل را به نام شخصي به اسم ابن ابي سلاسل كه در سال 315 ه ق آنرا مرمت كرده است مي خوانند و به احتمال زياد اين قلعه قبل از اسلام نام هاي ديگري داشته است[4].

[1][1] مريدي شوشتري،اكرم،شوشتر يعني خوبتر،موسسه انتشارات آيات،چاپ انديشه، اهواز، 1377، ص41

[2] جرايري،سيد عبدالله،تذكره شوشتر،چاپخانه حيدري،صص 22-23

[3] تقي زاده،محمد،شوشتر در گذر تاريخ،مؤسسه مطبوعاتي دارالكتاب(جزايري)،قم،1376،ص 169

[4] شوشتري،علاءالملك ابن نورالله،فردوس در تاريخ شوشتر و برخي از مشاهير آن،تهران،انجمن آثار ملي،صص 157-158

هویزه، قلب تپنده ۸ سال دفاع مقدس

شهرستان هویزه در استان خوزستان و غرب اهواز قرار دارد که یادگاری‌های زیادی از تاریخ و دوران جنگ تحمیلی را در دل خود جای داده است.

به گزارش گروه استان های باشگاه خبرنگاران جوان از اهواز، شهرستان هویزه در استان خوزستان قرار دارد که از شمال شرقی و شمال به بخش‌های مرکزی و بخش بستان شهرستان دشت آزادگان و از شرق به بخش مرکزی شهرستان اهواز و از جنوب و غرب به کشور عراق محدود شده است.

شهر هویزه مرکز شهرستان هویزه است و شهر رفیع از شهر‌های این شهرستان به شمار می‌رود.

علی عبیاوی، مدیر اداره میراث فرهنگی شهرستان هویزه در گفتگو با خبرنگار گروه استان های باشگاه خبرنگاران جوان از اهواز، گفت: هویزه با قدمتی زیاد است و کلمه آن از کلمه حوزه علمیه مشتق شده که در سال ۱۳۱۴ هجری کلمه حویزه به هویزه تبدیل شد.

وی بیان داشت: زمانی این شهر دارای بزرگ‌ترین حوزه علمیه جهان بود که از اندلس در آن خوانده می‌شود. یاقوت حموی در کتابش در مورد هویزه می‌نویسد که زمانی این شهر دارای ۴۰۰ مجتهد علوم دینی بوده و از جمله علمای قدیم این شهر می‌توان به مفسران بزرگ قرآن و نهج البلاغه (مفسر قرآن: الحویزی و نهج البلاغه: الحویزی) و همچنین شعرای بزرگ فصحای عربی به نام سید عبدالحسین الحویزی و همچنین به نام حویزه الطینه معروف بود که به این دلیل در این سرزمین حکومت مشعشعیان حاکم بوده و قلمرو حکومت آن از بصره تا شوش کنونی و با پایتختی حویزه بود که تا حالا سکه حکومت مشعشعیان در این شهر وجود دارد و از علمای کنونی می‌توان به شیخ محمد الکرمی الحویزی اشاره کرد.

عبیاوی در ادامه افزود: یاقوت حموی درباره وجه تسمیه هویزه می‌گوید: حویزه مصغر حوز است که ریشه آن حازَ َیحوزَ حوزا آمده است.

مدیر اداره میراث فرهنگی هویزه اظهار کرد: این شهر توسط شاپور دوم ساخته و در زمان خلیفه طائی (۳۸۱ - ۳۶۳ ه. ق. / ۹۷۴-۹۹۱ م.) توسط دوبیس بن عفیف بن اسدی بازسازی شد.

به گفته این مقام مسئول، این شهر با یورش نیرو‌های عراقی تصرف و به طور صد در صد تخریب گردید که پس از پایان جنگ تحمیلی دوباره بازسازی شد.

بزرگ‌ترین باغ وحش خوزستان را در هویزه بیابید

علی عبیاوی تصریح کرد: باغ وحش هویزه در ورودی شهر قرار دارد و بزرگ‌ترین باغ وحش استان خوزستان به شمار می‌رود که در آن انواع حیوانات درنده و اهلی و انواع پرندگان نگهداری می‌شوند.

تالاب هورالعظیم تجربه‌ای به یاد ماندنی از گردشگری آبی و شکار و صید

وی اذعان داشت: تالاب هورالعظیم یا تالاب بزرگ هویزه (هورالهویزه) بزرگ‌ترین تالاب استان خوزستان است که در غرب استان و در انتهای رود کرخه قرار دارد.

عبیاوی بیان کرد: این تالاب از آب‌های مازاد رود‌های کرخه، دویرچ و اروند رود تشکیل شده و مساحت این تالاب حدود ۱۱۸ هزار هکتار بوده که یک سوم آن در ایران و مابقی آن در عراق است.

به گفته مدیر میراث فرهنگی هویزه، تالاب هورالعظیم یکی از زیستگاه‌های حساس و مهم پرندگان مهاجر آبزی و بومی منطقه از جمله؛ اردک‎ها، غاز خاکستری، چنگر، انواع آبچیلک است، و از گونه‌های کمیاب تالاب نیز می‌توان به مرغ میوه خوار، اکراس آفریقایی، عروس غاز، غاز پیشانی سفید و اردک مرمری اشاره نمود.

این مقام مسئول اظهار داشت: ۱۲ گونه ماهی در هور زیست می‌کنند که ماهی بِنی، عَنزه، گَطان، حَمری، شلج، آمور، برزم، بیاح و کپور نقره‌ای برخی از آن‌ها هستند.

علی عبیاوی گفت: وجود این تالاب در منطقه سبب می‌شود که میزان رطوبت در آن منطقه افزایش یافته و از تشکیل طوفان شن و گرد و خاک جلوگیری می‌کند.

مکان‌های مذهبی هویزه، سفری به تاریخ دینی و مذهبی خوزستان

جابر جادری، استاد تاریخ دانشگاه و محقق تاریخ در گفتگو با خبرنگار گروه استان های باشگاه خبرنگاران جوان از اهواز، درخصوص قدمگاه حضرت اباالفضل العباس(ع) در این شهرستان گفت: ساری نیسی، خادم و متولی قدمگاه نقل می‌کند که یکی از اجدادش پذیرای حضرت ابوالفضل العباس (ع) بوده که برای سرکشی به رعایایش در هویزه و در همین محل فعلی می‌نشیند و رعایا و مردم را مورد تفقد قرار می‌دهد که بعدا این قدمگاه در این محل ساخته می‌شود، ضمن اینکه در داخل این قدمگاه یکی از علمای هویزه دفن شده است.

قدمگاه ابراهیم الخلیل نمونه‌ای از ۸۰۰ سال قدمت

وی افزود: قدمگاه ابراهیم الخلیل در شهر هویزه قرار دارد که قدمت قبه این قدمگاه به بیش از ۸۰۰ سال می‌رسد و در داخل این بنا یکی از سادات مشعشعی مدفون است.

جادری تصریح کرد: مزار سید زین العابدین مشعشعی از دیگر جاذبه‌های مذهبی شهرستان هویزه است که بدلیل عبادت و تدین به این نام معرف شد، ضمن اینکه مزار وی در زمان هجوم بعثی‌ها کاملا منهدم شد و سپس توسط مردم دوباره بازسازی گردید.

این استاد دانشگاه و محقق تاریخ، مرقد سید عرب موسوی (ره) در غرب شهرستان هویزه را از دیگر مکان‌های مذهبی عنوان کرد و اذعان داشت: این آرامگاه در بخش نیسان، پایین‌تر از روستای یزدنو و در یک منطقه خوش آب و هوا با فضای کافی برای استراحت و زیارت قرار گرفته و همه امکانات خدماتی پذیرای مهمانان و زوار گرامی در همه اوقات سال است.

وی افزود: همچنین قدمگاه صاحب الزمان (عج) در ۲۵ کیلومتری و شرق شهر هویزه قرار دارد که روایت شده که صاحب الزمان (عج) در یکی از سفرهایش در این محل استراحت کرده است و هم اکنون شیخ بدر فرزند مبارک مشعشعی مدفون شده است.

مزار و یادمان شهدا در هویزه، سفر به ۸ سال جنگ تحمیلی

جابر جادری اظهار داشت: مزار شهدای هویزه و یادمان شهید علم الهدی در ۲۰ کیلومتری شهر هویزه قرار دارد.

 

یادمان شهدای طلاییه، زیارتگاه عشاق

جادری در ادامه تشریح مکان‌های مربوط به دفاع مقدس تصریح کرد: یادمان شهدای طلاییه در ۸ کیلومتری غرب پاسگاه طلاییه قدیم و در منتهی الیه جنوب غربی مرز و در فاصله ۳۰۰ متری سه راهی شهادت قرار دارد که پس از پایان جنگ تحمیلی، در این مکان مقری برای جست و جوی پیکر مطهر شهدا دایر گردید و در مکانی که تعداد زیادی از پیکر‌های شهدا یافته شد، حسینیه‌ای به نام حضرت ابوالفضل العباس (ع) بنا گردید که در آن ۵ شهید گمنام و گلگون کفن به خاک سپرده شده اند.

یادمان شهید هور را در هویزه جستجو کنید

به گفته این استاد تاریخ و محقق، شهید علی هاشمی که به شهید هور معروف است، در سال ۱۳۴۰ در اهواز متولد شد و قبل از شروع جنگ اقدام به تشکیل سپاه حمیدیه نمود و در سومین سال جنگ قرارگاه به کلی سری نصرت را تشکیل داد.

وی افزود: شهید هاشمی در عملیاتی شهادت طلبانه دعوت حق را لبیک گفت و پیکر پاک این شهید والامقام در سال ۱۳۸۹ و پس از ۲۱ سال پیدا شد و یادمان فداکاری و مقاومت وی در کنار شهدای هور احداث گردید.

شهرستان هویزه، یکی از مناطق ایران به شمار می‌رود که در ۸ سال دفاع مقدس، مردم این دیار رشادت‌های زیادی از خود نشان دادند و خاک این شهر به خون شهدا رنگین شد.

اگر به سفر در روز‌های جنگ تحمیلی علاقه دارید، در ایام نوروز به این شهر سفر کنید تا کتاب تاریخ جنگ ایران و عراق را با دستان خود ورق بزنید و وقایع آن دوران را بی واسطه و با روح و جان لمس نمایید.

 

گزارش از ملیحه گریزی نسب

میدان نفتی مسجد سلیمان - خوزستان

میدان نفتی مسجد سلیمان اولین و قدیمی‌ترین میدان نفتی در خاورمیانه، در شهرستان مسجد سلیمان و در استان خوزستان واقع است. این میدان در سال ۱۲۸۷ خورشیدی توسط یک شرکت انگلیسی کشف و کار خود را آغاز نمود. از سال ۱۹۰۸ تا سال ۱۹۲۸ میلادی، تمام نفت تولیدی ایران از میدان نفتی مسجدسلیمان استخراج می‌گردید

نخستین رایانه های کشور و خاورمیانه در پالایشگاه آبادان

پالایشگاه آبادان برای اولین بار در صنعت نفت و در ایران و به احتمال فراوان در خاورمیانه از رایانه یا به اصطلاح آن زمان، ماشین های حساب الکترونیکی استفاده کرد.

بر اساس اسناد موجود در سال 1329 در شعبه کنسرسیوم نفت آبادان اولین دستگاه پردازش داده با عنوان یونیت رکورد (Unit Record) نصب شد و حدود 6 سال بعد این پالایشگاه کامپیوترهای نسل دوم IBM-1620 را مورد بهره برداری قرار داد.

این در حالی است که اکثرا ورود رایانه به ایران را اوایل دهه 1340 خورشیدی به حساب می آورند، چرا که در سال 1341 بانک ملی و شرکت نفت در تهران و به دنبال آنها در سال 1343، دانشگاه تهران صاحب دستگاه های رایانه شدند.

در مقاله ای که در سال 1347 به قلم دکتر پرویز اعتماد مقدم در نامه صنعت نفت درج شده چنین می خوانیم: "پالایشگاه آبادان اولین سازمان ایرانی بود که ماشین های حساب الکترونیکی را به کار گرفت و در مدت 12 سال گذشته چند بار آنها را به مدل جدیدتر تبدیل کرده است."

در ادامه این مطلب از قول "کارکنان اداره ماشین های حساب الکترونیک آبادان" چنین آمده است: "اکنون نسل سوم این ماشین ها که جدیدترین و کامل ترین کامپیوتر در خاورمیانه است، برای صنعت نفت ایران به کار محاسبه امور مختلف اشتغال دارد."
بر این اساس رایانه هایی که در سال 1347 در پالایشگاه آبادان مورد استفاده قرار می گرفته از نوع آی بی ام ردیف 360 و مدل 65 بوده و 30 برابر از رایانه هایی که برای نخستین بار در این پالایشگاه مورد استفاده قرار گرفته بودند، سریع تر بوده است."

سپس در توصیف این رایانه ها چنین می خوانیم: "این ماشین ها قادرند در یک زمان چندین کار مختلف را انجام دهند و روی آنها تعداد بی شماری آلات و وسایل اضافی وجود دارد که با نصب آنها می توان ماشین را برای کارهای فوق العاده متنوعی به کار برد."

توصیف و شرح کاربرد این رایانه ها در مقاله مذکور نیز جالب است و خواندن آن خالی از لطف نیست: "ماشین های حساب الکترونیکی (کامپیوتر) در زندگی بشر امروزی جای مخصوص گرفته و در کلیه شئون رخنه کرده است. نباید تصور کرد که کامپیوتر فقط ماشین حسابی است که سریع اعداد را جمع و تفریق می کند. نه بسیاری از مسائل را که پاسخ آن دشوار است می توان از طریق و با کمک کامپیوتر دریافت نمود و از این رو بعضی ها تصور می کنند که کامپیوترها در آینده جهان را در دست خواهند گرفت. شاید این طور بشود ولی برخی نیز اظهار می دارند که کامپیوترها وسیله ای هستند برای بهتر و سریع تر انجام دادن کار بشر... چه کارها که کامپیوترها نمی کنند. کامپیوتر قادر به کشف جنایات است. همچنین می تواند زن و مردی را که به احتمال توافق اخلاقی و روحی و جسمی دارند، انتخاب کند، می تواند نقشه جنگی تهیه کند. می تواند اراضی را تشخیص دهد و دارو را تجویز کند. بدون کمک کامپیوتر سفرهای فضایی مقدور نمی گشت. اصلا موشک ها ساخته نمی شد. اقتصاد کشورهای بزرگ به هم می خورد- مختصر نظام دنیا از هم می پاشید."

چنانچه از سطرهای بالا پیدا است در آن زمان کارکرد رایانه ها هنوز برای عموم مردم ناآشنا بود. از آن پس بتدریج بر تعداد رایانه ها در کشور افزوده شد تا این که در سال 1356 شمار رایانه‌های موجود در کشور به 616 دستگاه رسید.

با این همه تا اواسط دهه 1360 و پیش از آن که نخستین محموله کامپیوتر در سال 1364 به سفارش شرکت مخابرات ایران وارد کشور شود، ورود رایانه به صورت محدود و در اختیار چند شرکت خاص همچون شرکت داده‌پردازی بود.

امروزه نقش دستگاه های رایانه در توسعه و پیشرفت، بویژه در صنعت بزرگ و پیچیده نفت، بر هیچ کس پوشیده نیست. شاید زمانی که نخستین رایانه ها در پالایشگاه آبادان به کار گرفته شد، کمتر کسی گمان می کرد که روزی رایانه ها در تمامی مراحل شناسایی، اکتشاف، تولید، پالایش و توزیع نفت و فرآورده های آن از چنان اهمیت و جایگاهی برخوردار شوند که حتی تصور یک روز فعالیت بدون آنها غیرممکن باشد.

آنچه مسلم است صنعت نفت ایران به عنوان یکی از صنایع پیشرو در کشور در مقاطع مختلف دستگاه های رایانه ای بسیاری را مورد بهره برداری قرار داده که بررسی و گردآوری تاریخچه آنها خود می تواند موضوع یک پرونده باشد.

پایگاه اطلاع رسانی موزه و اسناد نفت ایران آمادگی خود را برای انتشار هر گونه اطلاعات موثق در این زمینه که بتواند به تکمیل تاریخچه صنعت نفت و تحولات فناوری در آن کمک کند، اعلام می نماید.

عباس آذرخش/پایگاه اطلاع رسانی موزه و اسناد نفت ایران

برداشت انگور میوه بهشتی در خوزستان

در قرآن بیش از ۱۰ بار با عناوینی همچون عنب و اعناب به انگور اشاره شده و به تأمل در پدید آمدن و رسیدن آن (انعام/۹۹) و تأمل در کیفیت انگورها (رعد/۴) دعوت شده است. پدید آمدن انگور از نشانه های خداوند معرفی شده (نحل/۱۱ و یس/۳۴) و همچون خرما، شربت انگور نیز رزق نیکو خوانده شده است (نحل/۶۷). در گزارش ذیل نگاهی داریم بر برداشت انگور میوه بهشتی در خوزستان.

محمد آهنگر

 

توربافی و حصیر بافی در خوزستان

عبدالحسن چاملی( ابو عباس ) كه بيش از پنجاه سال است كه تور ميبافد. شغل خانوادگی كه آن را از پدر و پدر بزرگش آموخته است.عبدالحسن تنها فرد باقی مانده از نسلی است كه سال های سال تور بافته اند و برادرانش كه پس از او اين كار را انجام می دادند همگي از دنيا رفته اند و ميراث تور بافی را برای ابو عباس به يادگار گذاشته اند.

بافتن تور سه متری هفت روز طول ميكشد و اگر تورها بزرگ تر شوند؛ ابو عباس بايد روزهای بيشتری را بنشيند و ببافد. بافتن يك طور هشت متری يك ماه زمان می بردحصير بافی يا همان خزاره بافی در زبان محلي دست بافته ای از بوميان شهرستان كارون است كه در روستای علوه قدمتی چندين ساله دارد. حصير بافی در استان خوزستان در بيشتر مناطق روستايی و عشايری به واسطه وجود درختان خرما از ساليان سال وجود داشته و همچنين نيز بسياری از زنان با هنرمندی تمام به اين كار مشغولند

منبع:تسنیم

خورموسی ماهشهر

بندر ماهشهر به لحاظ داشتن طبیعتی منحصر به فرد، قابلیت جذب گردشگر بسیار زیادی را دارد. بندر ماهشهر همچون شادگان از معدود شهرهای ایران است که دارای خور می‌ باشد و مهمترین آ‌نها خور موسی نام دارد که از نظر استراتژیک و اقتصادی بسیار حائز اهمیت است. خور در فارسی به شاخه‌ ای از دریا گفته می ‌شود که به خشکی داخل شده باشد و موسی ناخدای معروفی بوده که این خور به نام او نامگذاری شده است.

خورموسی که متصل به آبهای خلیج فارس است، حیات وحش دریایی بسیار زیبایی دارد. این خور زیستگاه دلفین های گوژپشت محسوب می شود. تماشای گروه دلفین های گوژپشت در خورموسی برای گردشگران بسیار جذاب است. همچنین خورموسی، محل زندگی بسیاری از پرندگان بومی و مهاجر محسوب می شود. هر سال از اسفند تا خرداد ماه حضور حجم انبوه پرندگان مهاجر و بومی در خورموسی قابل توجه است که مناظر بسیار بدیعی را به وجود می آوردند. جزایر بسیار بکر و زیبای خورموسی تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست قرار دارند. در این میان جزایر قمر، قبر ناخداد و حیات وحش منحصر به فرد این منطقه از مواردی هستند که سفر به آنها می تواند برای گردشگران از جذابیت فوق العاده ای برخوردار باشد.

گذری به شهر تاریخی بهبهان

شهرستان بهبهان با داشتن قدمت و سابقه‌ی تاريخي و تمدني شش هزار ساله، يكي از مناطق مهم شكل‌گيري و تكميل تمدن اين سرزمين كهن به شمار می‌رود. اين شهرستان با دارا بودن 104 اثر ملي و شهر تاريخي ارجان كه خود شامل چند دوره‌ی تاريخي بوده و سه منطقه‌ی نمونه‌ی گردشگري يكي از قطب‌هاي تاريخي و گردشگري استان خوزستان است. بهبهان علاوه بر دارا بودن تاريخي كهن و ديرينه، از لحاظ مذهبي هم جایگاه ویژه‌ای دارد. یکی از دلایل اهمیت این شهر از لحاظ مذهبی را می‌توان وجود قدمگاه حضرت امام رضا (ع) در اين شهر دانست. این شهرستان همچنین آرامگاه چند تن از فرزندان امام موسي كاظم (ع) از جمله امام‌زاده حيدر بن موسي (ع)، امام‌زاده شاه فضل بن موسي (ع) و شاه ميرعالي حسين را در خود جای داده است. بهبهان از لحاظ ادبي خواستگاه فرزانگاني همچون آيت الله وحيد بهبهاني، آخوند ملا علي بهبهاني و ميرزا شوقي بهبهاني بوده است.

موقعیت جغرافیایی
شهرستان بهبهان در جنوب شرقی استان خوزستان و دامنه‌ی جنوبی کهگیلویه (از سلسله جبال زاگرس) بین دو منطقه‌ی نفتون آقاجاری و گچساران در 50 درجه و 16 دقیقه طول شرقی و 30 درجه و 35 دقیقه عرض شمالی در ارتفاع متوسط 320 متری از سطح دریا واقع شده است. فاصله‌ی‌ این شهرستان از مرکز استان یعنی اهواز از طریق رامهرمز، 195 کیلومتر است. بهبهان از شمال و شمال شرقی به شهرستان کهگیلویه (دهدشت)، از جنوب به بخش زیدون، از مغرب به آقاجاری و امیدیه و از شرق به گچساران منتهی شده است.

پیشینه‌ی تاریخی
آن‌چه امروزه بر طبق تحقیقات باستان‌شناسی صورت گرفته در رابطه با پیشینه‌ی تاریخی بهبهان می‌توان گفت آن است که بهبهان شهری است که همگام با ارگان یکی از نقاط تمدن‌خیز منطقه شمرده می‌شده و آثار باستانی موجود در آن نشان از شهری با تمدن غنی دارد. سنگ‌های آسیاب کشف شده در محله‌ی "سلطان محراب" بهبهان پس از تحقیقات سن‌شناسی و کربن 14، قدمتی 7 هزار ساله را به این شهرستان نسبت داد که با انجام تحقیقات بیشتر در اطراف این شهرستان در تابستان 1394 و آثاری که در ناحیه‌ی " گیوه‌پا" در نزدیکی بهبهان به‌دست آمد، پیشینه‌ی تاریخی این منطقه را نه هزار سال برآورد کرده‌اند.
تاکنون سه نظریه در رابطه با دلیل نامیده شدن این شهر به نام "بهبهان" ذکر شده است :
برطبق آن‌چه در کتاب "ناهید خداوند هفت قلعه" نوشته‌ی محمدابراهیم باستانی پاریزی آمده است، بهبهان در کره‌ی زاگرس در نزدیکی ارگان محلی بوده است که آن را محل بغان می‌نامیدند. بغ نام خدای زرتشتی بوده است و بغان جمع بغ است. و بهبهان کنونی را بغبغان می‌نامیدند که در اثر تکرار کلمه در میان مردم بغبغان به بغبغو و کلمه‌ی بغبغو در اثر تکرار و برای سهولت تلفظ به بهبهو تغییر پیدا کرد.
بهو به جای مناسب برای اتراق یا مکانی مسطح در میان برآمدگی‌های تپه‌ها و دامنه‌های کوه‌ها و مکانی‌که امنیت ساکنین را در هنگام باد و باران تامین می‌کند، گفته می‌شود. پس بهو را می‌توان دشت دانست و بهبهو به معنای بهترین دشت است.
نظریه‌ی بعد، نام قدیم بهبهان را کوشک‌دشت می‌داند. کوشک به معنای قصر و به‌خصوص قصری است که در باغ واقع شده است و کوشک‌دشت، خبر از قصری می‌دهد که در دشت بنا شده بود. با توجه به رودخانه‌هایی که از دشت بهبهان می‌گذشتند و در مسیر خود ارگان را نیز طی می‌کردند و وجود باغ‌های زیتون و نارنجستان‌هایی که در بهبهان وجود داشته، نامیدن این شهر به کوشک دشت بسیار به‌جا بوده است. پس از آن، این شهر بهبهان نامیده شد که همان معنای کوشک دشت را می‌دهد.

گزارش کامل در ادامه مطلب

معماری هفت تپه

هفت‌تَپه یک محوطه باستانی در استان خوزستان در حدود ۱۵ کیلومتری جنوب شرقی شهر شوش و در مجاورت شهرستان دزفول واقع شده و مجموعه‌ای از تپه‌های باستانی‌است که احتمالاً شهر تیکنی یا کابناک از تمدن ایلام را درخود جای داده‌است.گستردگی این محوطه باستانی به مراتب باعث جلب توجه کاوشگران مختلف قرار گرفته‌است. بنابر نظریه‌هایی از این شهر به عنوان یک مرکز مهم سیاسی در زمان حکومت ایلامیان و پادشاهی تپتی‌اهر در سده پانزده پیش‌از میلاد یاد شده‌است که پس‌از ویرانی آن، شهر شوش به مرکز قدرت تبدیل شده‌است، هرچند هنوز مدرکی محکم برای اثبات آن بدست نیامده‌است.

برای دانلود مقاله روی تصویر زیر کلیک کنید

دره توبیرون یکی از دیدنی های طبیعی بکر و شگفت انگیز خوزستان

دره توبیرون دراستان خوزستان واقع می باشد. یکی از دیدنی های طبیعی بکر و شگفت انگیز شهرستان دزفول در فصول گرم سال دره توبیرون است. “تو” در لهجه دزفولی به معنی تب (گرما) و توبیرون بمعنای مکانی که گرما را از تن میزداید وگفته می شود که در قدیم برای کاهش آلام درد بیماری ها از این محل استفاده می شده است.
دره‌ توبیرون نتیجه‌ی هزاران سال فرسایش آبی بوده و از سرازیر شدن آبِ حاصل از بارش‌های فصلی در بخش‌های بالاتر و جاری شدن آن به صورت تنداب‌ها در کوه‌ها و تپه‌ها به وجود آمده است. سنگ‌های موجود در دره، از نوع ماسه سنگ و کنگلومرا (نوعی سنگ رسوبی از شن، ماسه و سنگ‌ریزه‎‌های گرد که معمولا با کلسیت، سیلیکا یا اکسید آهن به هم چسبیده‌اند) بوده که حاصل این فرسایش‌های طولانی مدت هستند.

به دلیل عمیق بودنِ دره توبیرون ، در فصل‌های خشک و کم آب، دره مانند یک زهکش عمل نموده و آبِ سفره‌های زیرزمینی در کف آن جمع می‌شود که این ویژگی سبب به وجود آمدن دو آبشار کوچک و زیبا در مسیر دره شده است. در بخش‌هایی از دره توبیرون، آب شفاف و زلالی از کف و دیواره‌های صخره‌ای آن به بیرون تراوش می‌کند. از طرفی نزدیک بودن دیواره‌هایِ صخره‌ایِ دو سوی دره به یکدیگر و نیز بلندیِ آن‌ها، باعث ایجاد سایه در اکثر قسمت‌ها می‌شود. این ویژگی‌ها از دلایل خنک بودن فضای داخل دره بوده و حتی در فصول گرم سال و هوای ۴۰ درجه‌ی شهر، دمای آن به حدود ۲۰ تا ۲۵ درجه‌ی سانتی‌گراد می‌رسد. درون دره، باد خنک، روح‌نواز و دل‌انگیزی می‌وزد که تمام خستگیِ راه را از تن شما بیرون خواهد کرد.

درختان زیبای انگور و انجیر نیز باعث سرسبزی و طراوت این منطقه شده و در کنار ویژگی‌های منحصر به فردِ دره، توجه بازدیدکنندگان را به خود جلب می‌کند.
دره “توبیرون” در فاصله حدود ۲۰ کیومتری از شهر در مسیری چند کیلومتری در بخش سردشت قبل از رسیدن به منطقه تنگه سرا در شمال دزفول واقع است. دیواره‌های رفیع آن با ارتفاع بلند که گاه تا بیش از یکصد متر می رسد و انبوه درختان انگور، انجیر وحشی، برگ ‌‌های شاووشان، آبشارها و آب ‌ چکان ها جلوه بسیار زیبایی به این دره‌ ها داده است که چشم هر بیننده ‌ ای را محو تماشای خود می ‌ سازد.
گرچه قدم گذاشتن به چنین فضای خنکی در گرمای سوزان جنوب و دمی آسودن در هوای مطبوع آن، خود به تنهایی می‌تواند یک تفریح باشد؛ اما پیاده روی در آبِ جاری در مسیر دره و تماشای شگفتی‌ها و زیبایی‌های آن، از لذت‌بخش‌ترین کارهایی است که می‌توانید در این دره تجربه کنید. آب بازی و تماشای ماهی‌های بزرگ و کوچکی که درون آبِ کف دره به این سو و آن سو می‌روند نیز خالی از لطف نخواهد بود.هنگامی که در حال حرکت در امتداد دره هستید گاهی قطره‌های آب زلال از دیواره‌های آن بر روی سر و صورتتان خواهد چکید و باعث می‌شود که حسِ خوشایندِ بودن در طبیعتِ بکر را با تمام وجود درک کنید.همچنین زیبایی‌ها و شگفتی‌های تمام نشدنی این دره، آن را به مکانی فوق‌العاده برای عکاسی تبدیل کرده است. اگر علاقه‌مند به عکاسی حرفه‌ای از طبیعت هستید؛ دره توبیرون چشم‌اندازهای کم‌نظیر و شگفت‌انگیزی برای این کار در اختیارتان خواهد گذاشت

نکاتی که لازم است در بازدید از دره توبیرون به آن‌ها توجه کنید

• با توجه به اینکه دره‌ توبیرون در منطقه‌ای بکر قرار دارد، بهتر است برای رفتن به آن با گروه‌های کوهنوردی محلی همراه شوید و یا از تورهای گردشگری استفاده کنید.
• به دلیل شباهت بخش‌های مختلف دره به یکدیگر، ممکن است مسیر را گم کنید؛ بنابراین توصیه می‌شود که برای بازدید از دره‌ از یک فرد راه بلد و یا یک راهنمای محلی کمک بگیرید.
• برای پیاده روی در دره، حتماً از کفش مناسب استفاده کنید؛ زیرا کفِ دره مملو از سنگریزه‌هاییست که ممکن است پاهایتان را اذیت کند.
• دره‌ توبیرون طبیعتی دست نخورده و تمیز است که این امر نشان از بازدید تعداد کمی از گردشگران از این مکان زیبا دارد. بیایید در زمان بازدید از این جاذبه‌ی طبیعی شگفت‌انگیز، زباله‌های خود را در محیط رها نکنیم و حتی در صورت مشاهده‌ی زباله‌ها در مسیر دره، اقدام به جمع‌آوری آن‌ها نماییم تا با انجامِ وظیفه‌ی خود در مقابلِ طبیعتِ سخاوتمند، به زیبا و بکر ماندن این دره‌ی اعجاب انگیز کمک کنیم.

عکسها:

سایت کارناوال

خبرگزاری ایسنا

ر

طبیعت پاییزی ایذه بهشت خوزستان

دشت سوسن یکی از جاذبه‌های طبیعی استان خوزستان است که در ۳۵ کیلومتری شمال غربی شهرستان ایذه قرار دارد .این دشت یکی از گذرگاه‌های رودخانه خروشان کارون است و توسط این رود به دو بخش شرقی و غربی تقسیم می‌شود. در واقع عبور رود کارون از میان دشت سوسن، موجب پیدایش اراضی حاصلخیز در این ناحیه شده است. این دشت از ماه بهمن تا خرداد، طبیعت بسیار زیبایی می‌یابد به طوری که در این ایام افراد بسیاری به این منطقه مراجعه می‌نمایند تا از زیبایی چشم‌نواز آن بهره ببرند

مهدی پدرام خو/تسنیم

آداب و رسوم ازدواج در شوشتر

 در گذسته رسم بر این بوده که خانواده  برای پسرشان دختری  را انتخاب کنند و معموﻷ پسر اعتراضی نمی  کرد روش دیگر این بود که با بدنیا آمدن نوزاد دختری در میان بستگان ٬ اگر خانواده ای فرزند  پسر داشتند  با موافقت دو خانواده آنها را به نام هم  نامزد می کردند و به اصطلاح ناف  دختر را به نام  پسر می بریدند  دربین شوشتریها همانند دزفولیها زنانی هستند که  به آنها دلال dalâl  می گویند . دلالها  برای خانواده های پسر داردختری  را پیدا می کردند و در واقع  باعث آشنایی دو خانواده  می شدند و در صورت رضایت  دو خانواده از طرف خانواده  داماد هدیه ای دریافت می کردند .
خواستگاری و عقد
در روز خواستگاری پس از تعیین مهریه وشیربها و موافقت  دو طرف مادر پسر حلقه ای  موسوم  به بلکهBelke  درانگشت دختر می گذارد . علاوه بر آن هدایای دیگری از قبیل لباس و عطربه عروس هدیه می کنند که به این رسم نشونه ونون nešunevanun می گویند. سپس مقدمات عقد را فراهم می کنند .
حنا بندان
شب قبل از عروسی حنا بندان است که شوشتری ها به آن دس رزون dasrazun می گویند.عروس و داماد  را به صورت جداگانه در خانه خودشان حنا می زنند . عروس تا پولی به عنوان من دسی mendasi نمی گرفت اجازه نمی داد به دستش حنا بزنند . پس از آن کف  دستش را حنا زده ٬ تکه ای  نبات در دست  او و ورقه ای طلا زیر زبانش می گذاشتند که به آن زیر زبونی می گفتند . زیر پای عروس یک کرسی  نهاده و پایش را حنا می زدند .
عروسی
روز عروسی مراسم با شادی برگزار می شد . در گذشته رسم بر این بوده  که  درون کاسه ای  پر آب چهار  عدد تخم مرغ  پخته  گذاشته و آن ظرف را  زیر پای عروس  می گذاشتند و فردای  آن  روز عروس  تخم مرغها را خورده  و آب آن را روی  سرش می ریخت . به  این رسم در اصطلاح  آب بخت می گویند . در شوشتر فردای عروسی تا سه وعده برای عروس و داماد غذا می بردند .

منابع:
1.    تراب زاده،عباس،آرزو عبدی،شیما رشناوادی،فرزانه امیری.مردم نگاری شهرستان شوش- پژوهشکده مردم شناسی سازمان میراث فرهنگی کشور-اداره کل میراث فرهنگی ،صنایع دستی و گردشگری خوزستان- زمستان  80
2.    مزارعیان،خداداد،علیرضا نوچه ناسار،محمود پارسا پور.مردم نگاری شهرستان شادگان - پژوهشکده مردم شناسی سازمان میراث فرهنگی کشور-اداره کل میراث فرهنگی ،صنایع دستی و گردشگری خوزستان-  
3.    فلسفی میاب،عباس،الینا رضایی، شیما رشنوادی.مردم نگاری شهرستان آبادان- پژوهشکده مردم شناسی سازمان میراث فرهنگی کشور-اداره کل میراث فرهنگی ،صنایع دستی و گردشگری خوزستان- دیماه   80
4.    طلاییان پور،پرویز،خداداد مزارعیان،حمید حسینی.مردم نگاری شهرستان ایذه - پژوهشکده مردم شناسی سازمان میراث فرهنگی کشور- اداره کل میراث فرهنگی ،صنایع دستی و گردشگری خوزستان- زمستان 78  
5.    طلاییان پور،پرویز،حمید حسینی،علی محمد  زمانیان و دیگران.مردم نگاری شهرستان  اندیمشک - پژوهشکده مردم شناسی سازمان میراث فرهنگی کشور-اداره کل میراث فرهنگی ،صنایع دستی و گردشگری خوزستان- پاییز 80
6.    حسنی، حمید رضا، پرویز طلاییان پور.مردم نگاری شهرستان بهبهان -پژوهشکده مردم شناسی سازمان میراث فرهنگی کشور-اداره کل میراث فرهنگی ،صنایع دستی و گردشگری خوزستان-پاییز 76  
7.    طلاییان پور،پرویز،خداداد مزارعیان،هجیر عزیزی.مردم نگاری شهرستان دزفول - پژوهشکده مردم شناسی سازمان میراث فرهنگی کشور- اداره کل میراث فرهنگی ،صنایع دستی و گردشگری خوزستان- زمستان 79  
8.    رضایی صدر،حمید،پرویز طلاییان پور.مردم نگاری شهرستان شوشتر - پژوهشکده مردم شناسی سازمان میراث فرهنگی کشور- اداره کل میراث فرهنگی ،صنایع دستی و گردشگری خوزستان- 1376

روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان خوزستان

کارگاه خراطی استاد عبدالرحیم فروتن در استان خوزستان خراطی چوب یکی از صنایع دستی سنتی ایران است که از زمان های قدیم در این مرز و بوم رواج داشته. در هنر خراطی اشیا به صورت متقارن و با تراش و شکل بخشیدن به چوب در اثر حرکت دورانی دستگاه خراطی حاصل می شود. در این هنر از چندین نوع چوب خاص استفاده می شود یکی از بارزترین آنها در منطقه خوزستان "چوب جِق" است. استاد فروتن یکی از اساتید کهنه کار رشته خراطی در خطه خوزستان شهرستان دزفول است که این هنر را سینه به سینه زنده نگه داشته و آثارش دارنده مهر اصالت جهانی یونسکو است. یکی از دغدغه های ایشان زنده نگه داشتن این هنر کهن است که به این خاطر به صورت رایگان به علاقمندان این هنر، آموزش میدهد و موجب یادگیری حرفه و ایجاد شغل برای آنها می شود. شماره تماس جهت هماهنگی: 09163476089 استاد فروتن

گاهی به چالش‌های گردشگری خوزستان/

‌تصویر غلطی که از جاذبه‌های نفتی در ذهن مردم نقش بسته است

گردشگری ‌یکی از ظرفیت‌های فرهنگی و اقتصادی بالقوه خوزستان است، اما چرا صنعتی با این همه مزایا و جاذبه، جایگاهی در توسعه استان ندارد؟ ‌

به گزارش خبرگزاری تسنیم از اهواز، گردشگری یکی از ظرفیت های مهم در حوزه فرهنگ و اقتصاد است. گردشگری به مثابه یک صنعت موثر و طلایی در حوزه اقتصاد می‌تواند بسیاری از گره‌ها را باز کند.

ورود 14 میلیون گردشگر به خوزستان در بازه تعطیلات عید

خوزستان با داشتن جاذبه های تاریخی و طبیعی بسیار یکی از قطب های گردشگری کشور است. به طوری که در بازه زمانی 27 اسفندماه 97 تا 16 فروردین‎ماه 98، 14میلیون و 321 هزار و 834 نفر گردشگر وارد استان شده و از مراکز تاریخی، تفریحی و گردشگری خوزستان دیدن کردند.

از حجم گردشگر ورودی به خوزستان، چهار میلیون و 621هزار و 472 نفر از جاذبه‎های تاریخی ـ فرهنگی، پنج میلیون 495هزار و 112 نفر از جاذبه‎های طبیعی و چهار میلیون و 205هزار و 250 نفر نیز از جاذبه‎های دست‎ساز بازدید داشتند.

متاسفانه بیش از این ظرفیت ها، هر زمان که صحبت از سفر به خوزستان می‌شود گرما و نفت را به خاطر می‌آوریم و زمینی تفتیده و ‌آتش‌هایی را در ذهن ترسیم می‌کنیم که در بالای دکل‌های نفتی شعله‌ور هستند.

متاسفانه این تصویری است که به دلیل تعریف غلط از جاذبه‌های استان از خوزستان در ذهن‌ها القا شده و این موضوع را به ویژه می‌توان در فیلم‌های ساخته شده در دوران قبل از انقلاب دید.

بسیاری از نکاتی که امروز به عنوان مشکل مطرح می شود می تواند به یک ظرفیت تبدیل شود.گرمای خوزستان تا همین نفت می‌تواند در نقش یک جاذبه عمل کند. تعدد اقوام که رنگین کمانی از آداب و سنتی را در خوزستان شکل دادند می تواند هر علاقمندی را مجذوب خود سازد.

جاذبه‌های طبیعی خوزستان منحصر به فرد است

جاذبه‌های طبیعی خوزستان در جای خود منحصر به فرد است. وجود 18 هزار کیلومتر نهر، مسیل، رود و رودخانه فصلی و دائمی و 5 دریاچه بزرگ پشت سد و 680 کیلومتر ساحل دریا از دیگر ظرفیت‌ها بالقوه برای جذب گردشگر و درآمدزایی است.

بیابان‌های ماسه‌ای در کنار جنگل و رودخانه؛ بهترین محل برای بیانگردی به شمار می‌آید. این استان دارای مناطق حفاظت شده فراوانی است که بعضی‌ها همچون کرخه تنها پناهگاه گوزن زرد است.

این استان از تالاب هویزه وشادگان، بامدژ و میانگران برخوردار است که هم پناهگاه پرندگان مهاجر و هم مخزن ماهیان بومی هستند در واقع حیات گیاهی متنوعی دارد که فقط در تالاب‌های استان وجود دارد. روستاهای سرسبز خوزستان با محصولات کاملا ارگانیک بانخلستان‌هایش با جنگل‌های بلوط اقامتگاه‌های بومگردی آن ظرفیتی دائمی برای روستاگردی است.

گزارش کامل در ادامه مطلب

قلعه مدرسه خیرآباد بهبهان

در جنوب شرقی شهرستان بهبهان در استان خوزستان ، در 25کیلومتری مسیر راه بهبهان به شهرستان گچساران و در کنار رودخانه خیرآباد،روستایی به همین نام قرار دارد و در نزدیکی این روستا،بنای تاریخی قلعه مدرسه خود نمایی می کند.این بنا با چهار قرن قدمت ، در سال 1089 هجری قمری همزمان با سلطنت شاه سلیمان صفوی ،به دستور حسین علی خان زنگنه (حاکم ایالت بهبهان و کهکیلویه )ساخته شد. وسعت این بنا از آجر پخته و گچ ساخته شده ،در ابتدا 9 هزار و 943 مترمربع بوده و دارای قسمت های مختلف از جمله مسجد،حجره برای معلمان،آشپزخانه،حمام و بازارچه بود که هم اکنون تنها ، بنای اصلی مدرسه (حدودا 2هزار و 500مترمربع )باقی مانده و آثار بقیه بناها از بین رفته است.عمارت مدرسه با پلان چهارایوان ،بامصالح آجری همچون کاروانسراها ساخته شده است.این بنا با شماره3480 در فهرست آثار ملی کشور ثبت شده و در سال 1385مرمت آن به پایان رسیده است.

عکس: تهمینه رحمانی

 

آشنایی با رود کرخه 

همشهری آنلاین - محمد ملاحسینی: کرخه نام رودخانه‌ای است که در جنوب غربی ایران در استان خوزستان جریان دارد.

رودخانه کرخه از مناطق میانی و جنوب‌غربی رشته کوه‌های زاگرس در نواحی غرب و شمال غرب کشور سرچشمه گرفته و پس از طی مسافتی در حدود ۹۰۰ کیلومتر در امتداد شمال به جنوب، سرانجام در مرز مشترک ایران و عراق به مرداب هورالعظیم می‌رسد.

رودخانه کرخه پس از رودخانه‌های کارون و دز سومین رودخانه بزرگ ایران از نقطه نظر آبدهی محسوب می‌شود.

حوزه آبریز رودخانه کرخه به وسعت حدود ۴۳ هزار کیلومتر مربع، بین ۴۶ درجه و ۵۷ دقیقه تا ۴۹ درجه و ۱۰ دقیقه طول شرقی و ۳۱ درجه و ۴۸ دقیقه تا ۳۴ درجه و ۵۸ دقیقه عرض شمالی واقع شده و شامل استان‌های همدان، کرمانشاه، کردستان، ایلام، لرستان و خوزستان است.

رودخانه کرخه از شمال به سوی جنوب جریان دارد و پس از گذر از کنار آثار شوش باستان به سوی غرب تغییر مسیر می‌دهد. در ۴۰ کیلومتری شمال اهواز مسیر آن دوباره تغییر کرده و وارد عراق می‌شود.

کرخه در عراق به رودخانه‌ای که از پیوستن دجله و فرات پدید آمده می‌پیوندد.

بزرگ‌ترین سد ایران روی رود کرخه ساخته شده و سد کرخه نام دارد. نام کرخه نامی بسیار باستانی است و نام منطقه و حکومتی کهن در جنوب خوزستان بوده‌است.

سد کرخه یکی از بزرگ‌ترین سدهای خاکی دنیا و بزرگ‌ترین سد خاکی ایران و خاورمیانه است. این سد بر رودخانه کرخه در ۲۲ کیلومتری شمال غربی شهرستان اندیمشک در استان خوزستان ساخته شده است.

سرشاخه‌های اصلی تشکیل دهنده رودخانه کرخه، رودخانه‌های سیمره، کشکان، قره سو، گاماسیاب و چرداول هستند.

چرا زنان بختياری لباس‌های با رنگ شاد می‌پوشند؟

یك دوستدار ميراث فرهنگی گفت: زن در عشاير بختياری در همه شرايط زندگي كوچ‌نشيني و در هر كار طاقت‌فرسايي هم‌چون هيزم آوردن، گله‌داري و... هم‌پاي مرد است.

به گزارش خوزنیوز، يونس شفيعي در گفت‌وگو با ایسنا بيان كرد: زن در قوم بختياري از ارزش و احترام خاصي برخوردار است به طوري كه در بيش‌تر نزاع‌هاي خانوادگي كه اتفاق مي‌افتد زن باعث امنيت خاطر است. براي نشان دادن پاكي يك خانواده يا شخص به مادر وي يا در اصطلاح محلي "شكم زاي" او اشاره مي‌كرده‌اند.
او خاطرنشان كرد: "دالو" كه به پير زن طوايف در قوم بختياري اطلاق مي‌شود، به شكلي رهبري كوچ را به عهده دارد كه در بيش‌تر نزاع‌ها و مشكلات سخن او حرف اول و آخر به شمار مي‌آيد زيرا هدايت نسل جوان قوم با "دالو" است.

اين دوستدار ميراث فرهنگی توضيح داد: هر زن بختياري در هر شرايط سني پوشش و زيورآلات خاص خود را دارد. لباس دخترها از رنگ‌هاي بسيار شاد دوخته مي‌شود كه رابطه مستقيمي با رنگ طبيعت دارد. همان طور كه نام آن‌ها برگرفته از گل و زيبايي‌هاي طبيعي است.

وي ادامه داد: لباس دختران با سليقه‌ بسيار خاص متعلق به خودشان و با توجه به شرايط زندگي در كوهستان انتخاب مي‌شود. لباس زنان بختياري شامل پيراهني بلند است كه تا زانو ادامه دارد و "دامن قري"، "مينا" و "لچك" نام دارند.

او يادآور شد: دوخت لباس‌هاي محلي و انتخاب رنگ‌هاي متعلق به هر نسل بر عهده زن بختياري است. در دوخت پيراهن‌هاي محلي شكاف‌هايي 2 گوشه آن به منظور مشخص شدن بهتر چين‌هاي تنبون قري ايجاد مي‌كنند. اين تنبون با لباس‌هاي زنان زردشتي يكي است. به اين معنا كه در آن زمان نيز زنان دامن‌هايي قري به اين شكل با تنبون‌هايي كه تا زانو كشيده مي‌شد، مي‌پوشيده‌اند.

شفيعي گفت: زنان بختياري براي راحتي در راه رفتن و مشخص شدن رقص چين‌هاي تنبون خود شلوارهايي تنگ شبيه به ساپورت مي‌پوشيده‌اند. "مينا" نيز نام روسري محلي است كه زنان بختياري بر سر مي‌گذارند و رنگ‌هاي آن نسبت به سن زنان و دختران متفاوت است.

وي اظهار داشت: روسري دختران جوان الواني يا سفيد رنگ است كه به همراه پولك‌هاي ريز از الوان، روسري و يا حاشيه‌هاي آن را مي‌پوشانند تا زيباتر شده و در هنگام حركت صدا كند. زنان بختياري به جاي پولك سكه‌هايي از طلا و نقره بر روسري‌هايشان وصل كرده و لچك‌ بر سر قرار مي‌دهند. لچك كلاهچه‌اي است كه زنان بختياري پس از بافت گيسوان خود بر سر مي‌گذارند.

او تصريح كرد: زنان بختياري علاوه بر لچك پيشاني خود را نيز با سكه‌هايي از طلا و نقره پر مي‌كنند. لچك بر سر كردن ميان همه زنان بختياري مرسوم است اما دختران كم‌تر بر سر مي‌گذارند. زنان چيز ديگري شبيه به كت كوتاه بر تن مي‌كنند كه "دلك" نام دارد و از جنس مخمل مي‌باشد. "دلك" از رنگ‌هاي متفاوت و آستري گل‌دار دوخته مي‌شود كه حاشيه آن را با رنگ‌هاي طلايي يا زرد به شكل زيگ‌زاگ مي‌دوزند.

او بيان كرد: زنان بختياري در پوشش محلي بر پيراهن خود پيراهن ديگري بر تن مي‌كنند كه "‌جوه" نام دارد. زنان در دوخت "جوه" از رنگ‌هاي شاد استفاه مي‌كنند و تنها زنان عزادار هستند كه جوه تيره مي‌پوشند. استفاده از رنگ‌هاي متنوع و شاد در لباس زنان بختياري از اهميت ويژه‌اي برخوردار است به طوري كه رنگ سرخ تنها رنگ ثابت در لباس آن‌ها است كه هيچ گاه عوض نمي‌شود. رنگ سرخ لباس زنان بختياري برگرفته از رنگ سرخ و شاد گل‌هاي كوه‌هاي زاگرس است.

اين دوستدار ميراث فرهنگي گفت: در لباس زنان بختياري چادر وجود نداشته و بعدها وارد فرهنگ آن‌ها شده است. استفاده از چادر تنها به شركت در مهماني‌ها و يا مراسم عزاداري محدود مي‌شود. هم‌چنين معمولا زنان مسن‌تر دور سرئخود پارچه‌هاي سياه و نازكي به طول نيم متر مي‌بندند كه در زبان محلي به آن "مينا" گفته مي‌شود. بيرون بودن گوش زنان بختياري نيز به فرهنگ اين قوم بازمي‌گردد زيرا صدا نقش اصلي در زندگي عشايري ايفا مي‌كرده‌‌ است. به همين خاطر زنان بختياري براي شنيدن صداهاي كوهستان، گله، حركت حيوانان وحشي و... گوشهاي‌شان را خارج از پوشش روسري‌هايشان قرار مي‌دهند.

وي افزود: لباس زنان بختياري نسبت به شرايط زندگي عوض مي‌شود اما رنگ آن‌ها هميشه شاد است. سوزن‌دوزي لباس‌ها، رختخواب‌ها و... از ديگر هنرهاي زنان عشاير است. هم‌چنين دست‌بافت‌هاي زنان عشاير بختياري زبان‌زد همگان است.

او خاطرنشان كرد: علت گره زدن گيسوان زنان بختياري و قرار دادن آن در دو طرف صورتشان در اين فرهنگ به دلايل مختلف است كه به گواه پيرزن‌هاي بختياري اشاره به گره خوردن زندگي آن‌ها با همسرانشان است و رسم ديرينه‌اي همانند زنان زردشتي دارد. پَل (گيسوان) زنان بختياري همانند كمر زردتشتيان كه 72 گره زده مي‌شد، 38 گره دارد كه به تعداد گره‌هاي آن سن زن مشخص مي‌شود.

شفيعي توضيح داد: ايرانيان رسمي به نام "گيسو برون" دارند كه اين آيين در ميان زنان بختياري نيز اجرا مي‌شود. به اين معنا كه اگر زني يك از عزيزان مرد خود همانند پدر، شوهر و يا برادر را ازدست دهد گيسوانش را مي‌برد. پس از آن گسيوان بريده زن را به نشانه عزاداري به "مانگه" آويزان مي‌كنند. اين آيين در دوران اساطيري و پس از مرگ سياوش نيز اجرا شده است.

او تصريح كرد: گيسو در فرهنگ بختياري نشانه عصمت و وقار يك زن است به طوري كه هر زني كه كار زشت و ناسزايي انجام مي‌داد گيسوانش را مي‌بريدند كه اين خود بدترين نوع تنبيه براي زنان نابكار در اين فرهنگ به شمار مي‌آمد.

وي گفت: زنان در فرهنگ بختياری براي آرايش خود از وسايلي هم‌چون سورمه، گل‌هاي سرخ كه پس از خيساندن در آب براي سرخ كردن لب‌ها و گونه‌ها استفاده مي‌شده و هم‌چنين سوراخ كردن سمت چپ بيني دختران تازه عروس شده، استفاده‌ مي‌كرده‌اند

عکس:مهر

سدهای کرخه و دز در اندیمشک ثبت ملی شدند

اندیمشک- ایرنا - رییس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری اندیمشک گفت:سدهای کرخه و دز در همایش ثبت ملی آثار صنعتی کشور، ثبت ملی شدند.

روح اله شاهرخیان روز یک‌شنبه در گفت و گو با خبرنگار ایرنا افزود: این همایش امروز در شهرستان ماهشهر با حضور نمایندگان ۲۶ استان و با حضور معاون میراث فرهنگی کشور، هیات ثبت آثار میراث فرهنگی کشور، هیات همراه داوری و مسئولان میراث فرهنگی استان ها، برگزار شد.
وی گفت: در این همایش آثار مختلفی ارایه شد که در این بین پرونده سد دز و سد کرخه شهرستان اندیمشک پس از بررسی طولانی ثبت ملی شدند.
وی بیان کرد: پرونده ثبت ملی راه آهن ناحیه زاگرس نیز در جریان است که نتیجه آن تا فردا اعلام خواهد شد.

وی اظهار کرد:با ثبت ملی این سدها که از مزایای گردشگری ارزنده ای برخوردارند، شاهد رونق بسیار خوبی در این بخش خواهیم بود.

شهرستان اندیمشک ورودی شمالی استان خوزستان است که از ظرفیت های اقتصادی و صنعتی مختلفی مانند کرخه،دز ،بالارود ،راه آهن و غیره برخوردار است.

سد دز یک سد بتُنی برق‌آبی است که بر روی رودخانه دز در ۲۳ کیلومتری شمال شرق اندیمشک احداث شد. این سد ۱۲۵ هزار هکتار از اراضی پایین دست را آبیاری می‌کند و نقش مهمی در کنترل سیلاب‌های بالادستش دارد. نیروگاه این سد دارای قدرت نصب ۵۲۰ مگاوات می‌باشد.

سد کرخه یکی از بزرگ‌ترین سدهای خاکی دنیا و بزرگ‌ترین سد خاکی ایران و خاورمیانه است که بر روی رودخانه کرخه در ۲۲ کیلومتری شمال غربی شهرستان اندیمشک در استان خوزستان ساخته شده‌است.

سدهای کرخه و دز نقش مهمی در مهار سیلاب های اوایل سالجاری داشتند.
بیش از ۵۰ اثر تاریخی در شهرستان اندیمشک ثبت ملی شده‌اند.

مقاله مطالعه ی تطبیقی- تحلیلی محوطه ی گچ سنگی گتوند بر اساس مدارک سفالی

سفال در جایگاه چونان ماده‌ی فرهنگی، مدرک مهمی برای دست‌یابی به گاهنگاری و شناخت دوره‌های استقراری در هر محوطه‌ی باستانی است. یکی از محوطه‌های مهم و شاخص از نظر داده‌های فرهنگی، به‌ویژه یافته‌های سفالی، محوطه‌ی گچ‌سنگی شهرستان گتوند است. این محوطه در شمال دشت شوشان و در کنار رودخانه‌ی‌ کارون است. در راستای کاوش آموزشی محوطه، مقادیری سفال در بررسی سطحی و محدوده‌ی کارگاه I و گمانه‌های آن گردآوری و مبنای پژوهشی بر بنیاد چند پرسش گردید. پرسش‌های اصلی مطرح در این پژوهش عبارتند از: 1-‌‌گونه‌های شاخص سفالی از چه نوع و منقش به چه طرح‌هایی است؛ 2- این گونه‌ها به کدام فازها تعلق دارد؟ در ضمن، بررسی تحلیلی وضعیت و جایگاه محوطه در بین محوطه‌های دشت شوشان مسأله‌ی دیگر این پژوهش است. برای رسیدن به پاسخ‌های مستدل 86 قطعه سفال شاخص انتخاب شد و با روش تطبیقی-تحلیلی مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج این مطالعه نشان داد که بیشترین سفال‌ها از گونه‌ی دهانه‌باز مانند کاسه‌ها و لیوان‌ها است. غیر از تعداد انگشت‌شمار که دارای نقوش حیوانی، مابقی منقش به طرح‌های هندسی است و از منظر زمانی متعلق به فازهای شوشان میانی و متأخر است. به‌عبارتی از منظر گاهنگاری سفالی می‌توان گفت: این زیستگاه در اواخر هزاره‌ی ششم و اوایل هزاره‌ی پنجم قبل‌ازمیلاد (شوشان میانی) شکل گرفته بود؛ مسأله‌ای که در بررسی‌های پیشین باستان‌شناسانی چون هنری رایت (1969) این فاز زمانی در محوطه شناسایی نشده بود. این محوطه بی‌وقفه از زمان شکل‌گیری در فاز مذکور تا واپسین دوران آغازشهرنشینی محل سکونت بوده است. همچنین مطالعه و مقایسه‌ی سبکی و تکنیکی سفال‌های شاخص نشان می‌دهد، صرف‌نظر از استمرار برخی گونه‌ها، به تناسب تغییر و نفوذ سنت سفالی، به‌ویژه در شوشان جدید 1، این محوطه نیز بی‌تأثیر از این تحولات نبوده و روابط فرهنگی با سایر مناطق فرهنگی داشته است.

برای دانلود روی لینک زیر کلیک کنید

nbsh.basu.ac.ir/article_2727_b200685e47dc52571c749575ebc4af88.pdf

موسیقی در ایستگاه اهواز

موسيقي و الحاني كه آغشته به غم و اندوه مي باشند در این اقلیم به عنوان موسيقيِ غالب، دائما در ادوارِ مختلفِ تاریخی بر فضای موسیقی جامعه حکم فرما شده است، البته شايد اين موضوع يك صبغهٔ تاريخي را نیز دنبال مي كند

– سبك علوانيه

اين سبك از آواز، از ابداعات مرحوم علوان الشويع از اهالي دورق يا شادگان است كه در حدود صد سال پیش مي زيسته است. این نوع موسیقی و لحن پس از مدت زماني کوتاه مورد استقبال عامهٔ مردم و سایر هنرمندان قرار گرفت.

بعد ها این نوع موسیقی به نام سرایندهٔ آن (علوان) نامگذاری شد. در اين سبك،خواننده، ابياتي از اشعارِ ابوذيه را با ذكرِ نامِ سراينده يا شاعرِ آن اشعار، با لحنِ حزينِ علوانيه بصورت آوازي مي خواند و با سازِ ربابه مي نوازد. علوانیه آوازی است توأم با موسيقي غمگین که تنها با سازِ ربابه نواخته می‌شود.
در حال حاضر هنرمنداني به تقليد از علوان الشويع اين سبك را زنده نگه داشتند از جمله : حسان اگزار، علي الرشداوي، ابوسعيد التميمي، ابوسعد الزرگاني و ….

– گذری به تاریخ ادب و هنر اهوازی

در ادوارِ تاريخِ موسيقيِ اهوازي،هنرمنداني بوده اند كه در عرصهٔ موسيقي ظهور كردند اما در كل، چهره هاي سرشناسي به آن شكلي كه مي بايست، نبودند،اما در حوزهٔ علم و ادب،سخن خيلي بيشتر از موسيقي است،چرا كه شخصيتهايي قدم در اين مرز و بوم ( اهواز ) نهادند كه جايگاهي بس رفيع در تاريخ ادبيات جهان داشتند و از جملهٔ ايشان مي توان از شاعر و اديب توانا و بزرگِ اهوازي، ابونؤاس اهوازي را نام برد كه در قرن دوم هجري مي زيست. ديگر اديبِ اهوازی حسين بن سعيد بن حماد اهوازي است که شيخ طوسي از این شخصیت علمی-ادبیِ اهوازی یاد کرده است، ایشان نیز تاليفاتِ زيادي را به جای گذاشته اند.

مرو ابن عثمان الحارثی ملقب به سیبویه، متولد به سال ۱۴۸ هجری ومتوفی به سال ۱۸۰ هجری ( ۷۶۵-۷۹۶م) شهر البیضاء اهواز. این عالم و ادیب بزرگ، همچون ابو نواس در جوانی راهی بصره شد و در کنار خلیل بن احمد الفراهیدی کتابی در علم نحو تألیف نمود که نامش را (الکتاب) نهاد و در اواخر حياتش به اهواز بازگشت و در همانجا وفات يافت.
البته از ادبيات كه بگذريم كساني نيز بوده اند كه در موسيقيِ اهوازي پا به عرصه نهادند، از جملهٔ آن ها مي توان از نام عبدالامير ادريس، محمد شهابي از اهالي شهر ويس، (از جملهٔ نوازندگان متبحر در حوزهٔ سنتور) و … را نام برد.

چنانچه بخواهيم از حوزه الحان و مقامات موسيقي سخن به ميان آوريم، می بایست از اين نكته غافل نمانیم كه جامعهٔ ما عموماً متمایل به سبکی از موسیقی اند كه حال و هواي شجن ياهمان غم و حزن در آن ملموس باشد، به طوری که حتي در مراسم های مختلف شادي ، عروسي و پايكوبي ها نيز در اغلب مواقع هنرمند با آوازي حزين برنامه شان را شروع مي كنند.
بطور کل موسيقي و الحاني كه آغشته به غم و اندوه مي باشند در این اقلیم به عنوان موسيقيِ غالب، دائما در ادوارِ مختلفِ تاریخی بر فضای موسیقی جامعه حکم فرما شده است، البته شايد اين موضوع يك صبغهٔ تاريخي را نیز دنبال مي كند كه مجالِ بيانش در اين مختصرنميگنجد.ٔ

– سازِ عود

امروزه گرایش به شنیدن تکنوازی هایی با صدای عود و آموزش عود بسیار گسترش یافته است ، آلتِ موسیقی که صدایش از دیرباز سحرانگیز و شگفت آور بوده است.
اگر بخواهیم در این حوزه ورود کنیم و سخن از عود نوازي و عود نوازان به ميان بياوريم، در بين ۱۰تا۱۵سال أخير نوازندگان اين ساز به طور چشمگيري پا به عرصهٔ هنر گذاشتند كه بنده تيتر وار از نامهاي آنها گذر می کنم : ابوفؤادفلاحپور ، فريدسليماني ، حسين لامي ، احمد بيت سياح ، مهدي سواري ، كاظم بني اسد ، مهدي كوتي ، شفيق چناني ، شكيب بني اسد ، جاسم رفيعي ، انور ، ياسين منبوهي ، حنيف نبهاني ، حامد حميدي ، ازهار موسوي نيا و…..

البته ناگفته نماند كه حال و هوای موسیقی در اهواز بشدت آشفته است و دوران سخت و حزین خود را سپری می کند، كه البته، نبودِ فضاهای مناسب هنری ، عدم رعایت کپی رایت، نبود آکادمی های معتبر، عدم حمایت مالی و عدم پی ریزی آکادمی های علمی جهت حفظ موسیقی های محلی و سنتی از سوی دانشگاه های استان و .. مزید بر علت شده است.

ادیب احمد

منبع: شط پرس

صد ها سال ماهی گیری لب شط کارون

ماهی گیری سنتی نه تنها می تواند حرفه ای تفریحی به شمار آید بلکه قادر خواهد بود با اختصاص فضا های مشخصی در طول مسیر رودخانه کارون از سوی ارگان های ذی ربط سبب جذب و رونق گردشگری شهری و فرهنگی شود.

ماهی گیری به دو دسته تقسیم می شود ، ماهی گیری تفریحی و ماهی گیری تجاری ، در سال های اخیر به دلیل عدم لایروبی رودخانه ، کوچک شدن حریم رودخانه و کم شدن حجم آب ، ریختن فاضلاب های صنعتی و غیر صنعتی به رودخانه سبب شده است این جاذبه بی نظیر گردشگری و تجاری شهر اهواز به طور کل با خطر نابودی مواجه شود .
عاشور شوقی یکی از ماهی گیرانی ست که پنجاه سال به این حرفه مشغول است ، ایشان وضع ماهی گیری را به شدت آشفته اعلام می دارد و بیان می کند ، متاسفانه نه تنها علل فوق الذکر آسیب جدی به محیط زیست این شهر وارد کرده است بلکه صید غیر حرفه ای و غیر مجاز همچون صید با برق سبب شده است که نسل ماهیان بومی این رودخانه را منقرض کند از سوی دیگر به گفته وی وجود ماهی های چینی در رودخانه مزید بر علت شده است به طوری که محیط ماهی های مفید و بومی رودخانه کارون همچون بنی را با خطر نابودی مواجه کرده است .
شوقی می گوید : خود شاهد وجود کوسه ، مار ماهی و انواع لاک پشت در رودخانه کارون بوده است و از انقراض این آبزیان بشدت ابراز ناراحتی می کند و عشق و علاقه ماهی گیران قدیمی را چنین وصف می کند که این حرفه آن چنان آن ها را جذب زیست بوم منطقه کرده بود که خودشان را موظف به حفظ این محیط منحصر به فرد می دانستند .
شوقی از رویارویی این صیادان سنتی با صیادان منفعت طلبی که به دنبال استفاده از صید با برق ، انفجار، سم و مواد شیمیایی بودند قصه های زیادی را حکایت کرد .

شوقی می افزاید : ماهی گیری سنتی نه تنها می تواند حرفه ای تفریحی به شمار آید بلکه قادر خواهد بود با اختصاص فضا های مشخصی در طول مسیر رود خانه کارون ، از سوی ارگان های ذی ربط سبب جذب و رونق گردشگری شهری و فرهنگی شود.
عاشور شوقی ، منطقه اهواز قدیم و عامری را سمبل شاخص ماهی گیری عنوان می کند و این حرفه را در این منطقه به عنوان یکی از میراث های مهم شهر اهواز ذکر می کند خصوصا آن که در گذشته این منطقه پاتوق ماهیگیران شهر بوده است که اکنون هنوز که هنوزه عده ای در نقاط مشخص و زمان های خاص در منطقه اهواز قدیم به این حرفه مشغولند.

علی قریشی

نویسنده : علی قریشی | منبع خبر : مجله الکترونیکی شط پرس

گلافی، هنر قدیمی مردمان جنوب ایران

در جنوب به کسانی که در کار ساخت لنج می‌باشند جلاف یا گلاف گفته می‌شود. در ایران لنج‌ها در کرانه‌های خلیج فارس بسیار یافت می‌شوند و لنج‌سازی یکی از صنایع بومی مردمان این منطقه است. با توجه به اهمیت دریا برای مردم جنوب و نیاز آن ها به لنج و قایق، دلیلی بوده بر اینکه یکی از هنرهای مردمان این منطقه از دیرباز تاکنون لنج سازی یا گلافی باشد. اگرچه این هنر رفته رفته در حال فراموشی است اما سبب نمی شود که از تاریخ حذف شود و تعلق این هنر از مردم جنوب گرفته شود. در حال حاضر که لنج های فایبر گلاس جایگزین لنج های چوبی شده است گلاف های بندر چوئبده به مرمت لنج های چوبی قدیمی می پردازند و این هنر قدیمی را در منطقه اروندکنار زنده نگه می دارند.

مهمانان پاییزی کارون

 

هرساله پرندگان مهاجر در فصل سرما یکی از رودخانه ها یا آبگیرهای مناطق گرمسیر را برای گذران این فصل انتخاب می کنند. رودخانه کارون هم در این فصل سال تا اواخر فروردین میزبان انواع کاکائی، حواصیل و باکلان است.

تختی در پایتخت نفت

غلامرضا، پنجم شهریور 1309 در خانی آباد تهران متولد شد. حاج قلی، پدربزرگ غلامرضا، در محله خانی‌ آباد، از اربابان خانی آباد و یخچال دار شناخته شده ی تهران بود. توضیح اینکه یخچال یا یخدان ها، گونه ‌ای ساختمان بودند که در معماری قدیمی ایران برای تولید و نگه ‌داری یخ ساخته می ‌شد. معمولاً هر یخچال دارای یک استخر و یک دیوار بلند (بنام حصار) و یک مخزن گنبد دار بود. حصار طوری ساخته می ‌شد که تمام روز سایه آن بر استخر می‌افتاد و از گرم شدن آب استخر جلوگیری می‌ کرد. یخچال دارها که در روزگار خود افراد متمولی بودند، یخی را که در زمستان در استخر یخچال درست می ‌شد، می‌ شکستند و در خزانه انبار می‌ کردند و در فصل گرما آن را به مردم می فروختند.

غلامرضا در نوجوانی به فکر کارکردن و کمک به خانواده افتاد.اواسط دهه بیست خورشیدی اوج رونق کاری در کمپانی نفت ایران و انگلیس بود و خوزستان و مناطق نفتخیز محل مراجعه جویندگان کار از اقصی نقاط کشور. تختی نیز از طریق یکی از همسایگانشان در خانی آباد که اصالت خوزستانی و مسجدسلیمانی داشت با این موقعیت کاری آشنا و سوار بر قطاری که احداثش به بیکاري و ورشکستگی پدرش منجر شده بود، رهسپار خوزستان شد. جزئیات این رفتن بخش مهمی از تحقیقات زنده یاد علی حاتمی بود که قرمي خواست نخستین فیلم از زندگی تختي را بسازد. چنانچه خسرو نطافت دوست، دوست دوران کودکی و ورزشی تختی نقل می کند مرحوم حاتمی برای اینکه متوجه شود تختی موقع رفتن به مسجدسلیمان چه شرایطی داشته و حتی ناهار چه خورده، آشپز آن روزگار راه آهن را نیز پیدا کرده بود! خود شادروان تختی در بعدها و در مصاحبه ای با اشاره به فقر و مشقت زمان نوجوانی گفته بود: "با آن که علاقه فراوانی به ورزش داشتم، مجبور بودم که در جستجوی کاری برآیم. زندگی، نان و آب لازم داشت. برای مدتی به خوزستان رفتم و در ازای روزی هفت یا هشت ریال، کار کردم."

فرشید خدادادیان

پژوهشگر تاریخ نفت

گزارش کامل در ادامه مطلب

 زندگی زنان بختیاری کنار چشمه

زنان و دختران ایل بختیاری، کار آوردن آب از چشمه، برکه یا رود را انجام می‌دهند. آوردن آب با الاغ توسط دختران و زنان بختیاری و گذر از راه‌های سخت و کوهستانی کار بسیار دشواری است و مسئولیت‌های مختلف زنان در خانواده و علاوه بر خانه‌داری و بچه‌داری باعث می شود که در این کار شتاب کنند. در حالی که زنان مشغول شستن لباس در چشمه هستند، بچه‌ها با آب تنی تفریح می‌کنند. یکی از عناصر اساسی این اتفاق اجرای نواهای بومی و محلی هست که سینه به سینه به دختران امروز ایل رسیده است .

منبع ایرنا

 

نوستالژی فلافل

طعم لذیذش زیر زبان و بوی مطبوعش در خاطر می‌ماند. شهرتش کمتر از عینک «ریبن» نیست و استعداد زیادی در جذب مسافران دارد. اصلا تصور بازار‌ها و پارک‌های آبادان بدون این پدیده دوست داشتنی غیرممکن است. لاف هم نیست اگر بگوییم جزو یکی از جاذبه‌های گردشگری این شهر است، برای جلب مشتری هم مثل پیتزا فروشی‌ها و فست فود‌ها نیازی به غذاخوری‌های شیک و ویترین‌های وسوسه کننده با رنگ و لعاب ندارد کافی است خسته از خرید و بازارگردی در خیابان‌های آبادان بویش به مشام برسد تا برای رسیدن به اولین فلافل فروشی سر از پا نشناسی. این خوارک ساده که مواد اصلی تشکیل دهنده‌اش نخود است اصالتی لبنانی دارد اما در ایران شناسنامه آبادانی گرفته و در این شهر به وفور یافت می‌شود، فلافل یك نوع غذای لبنانی است كه برای افراد گیاهخوار غذای مناسبی می باشد. این غذا به علت داشتن حبوبات به خصوص نخود، پروتئین را در حد كافی و نیاز بدن تامین می كند. نخود نیز مانند سایر حبوبات، فیبر بالایی دارد. فیبر محلول مانند یك برس زبر، سیستم گوارشی را پاك می كند. این نوع فیبر، گلوكز (قند) و كلسترول خون را كاهش می دهد. همچنین نیاز به انسولین را در افراد دیابتی كم می كند.

آداب و رسوم ازدواج اعراب در خوزستان

در فرهنگ مردم عرب خوزستان، خانواده پسر پس از انجام تحقیقات لازم و همچنین اطلاع از عدم وجود اصطلاحا "ناهی" یا معترض به خواستگاری دختر میروند.
میان ِطوایف ِ عربِ شوش ،در نخستین گام مادر و خواهر پسر ، موضوع را با والدین دختر در میان می گذارند که در صورت توافق،" مشایه" یا خواستگاری انجام میشود. با اعلام توافق نهایی مهریه یا gey تعیین می شود. gey به پولی گفته میشود که خانواده  پسر به پدر عروس می دهند تا با توجه به استطاعت مالی اش و اضافه کردن مبلغِ دیگری به آن برای دخترش جهیزیه بخرد. 2 الی 3 روز پس از خواستگاری،خانواده پسر مقداری البسه و لوازم مقدماتی مانند بشت(عبا)،حنا،شانه،کیسه حمام،آیینه و عطر و... برای دختر می آورند.همچنین یک حلقه نامزدی که اصطلاحا به آن "نیشان الخطوبه"(علامت نامزدی)،می گویند برای دختر آورده میشود.
در برخی مناطق،قبلا خانواده داماد به جای مهریه،دختری ازخانواده خود را به عقد ازدواج یکی از پسران طایفه عروس در می آوردند.این دو دختر صدایق(SEDAYEGH) نام می گرفتند.
در روستا های بررسی شده اطراف آبادان ،چنانچه پاسخ به پیشنهاد خواستگاری  از طرف خانواده دختر مثبت باشد،مادر دختر به مادر پسر می گوید:"کامکم مفروشه" یعنی جایتان آماده و مفروش است که این جمله نشانه پاسخ مثبت می باشد.
زنان خانواده پسر ، در زمان خواستگاری با دختر مورد نظر گفتگو میکنند و اطلاعاتی از وضعیت جسمانی و خانه داری او کسب میکنند.در شادگان، یکی از نشانه های مهارت دختر در امر خانه داری،قطر نانی است که می پزد و هرچه این قطر بیشتر باشد،نشان از مهارت بیشتر او دارد.
یک شب قبل از عروسی شب حنابندان،یا "لیله الحنا" است.داماد و عروس را جداگانه در خانه های خود حنا می بندند.
معمولا یک یا دو روز قبل از مراسم عقد،عروس را به "هفه" یا "اصلاح" می برند. جاری شدن عقد معمولا در محضر انجام میشود.پس از عقد، عروس و داماد تا سه روز حق نداشتند بیرون روند که البته امروزه این رسم کمرنگ تر شده است.
در شوش رسم است که خواهر ، مادر یا مادر بزرگ عروس همراه عروس به خانه داماد میروند و با خود حلوا و گوسفندی نیز می برند.در شادگان،هنگامی که عروس به سمت خانه داماد آورده میشود،زنی که به او اصطلاحا،"زافوفه" می گویند،عروس را تا خانه داماد همراهی می نماید.زافوفه کسی است که سرد و گرم روزگار را چشیده است.
در بسیاری از مناطق تیراندازی هنگام ورود عروس به خانه داماد نیز مرسوم است. رقص دسته جمعی "یزله" که با پایکوبی و شادمانی همراه است، از رقصهای رایج عربی در هنگام ورود عروس به منزل داماد است. در رسمی دیگر هنگام ورود عروس به منزل داماد، او از پشت بام برایش شیرینی و پول می انداخت.
در شادگان ،از مناطق ِ عرب نشین خوزستان، هنگام ورودِ عروس به منزلِ داماد،بره ای به فرا خور حال خانواده داماد،به پای او قربانی می شود که اصطلاحا به آن "فدیه" میگویند.معمولا از عروس و داماد می خواهند دل بره را مشترکا با هم میل نمایند.قدما معتقدند این کار باعث خواهد شد عروس و داماد با هم یک دل و همراز باشند.
میان قوم عرب نوعی ازدواج  مرسوم است که  بر اساس سنت نذر صورت میگیرد.بدین معنی که والدین دختر ، اور ا نذر یکی از خانواده های سادات می کنند.در صورتی که نذر آنها پذیرفته شود،دختر را به او می دادند که البته  سید ها در بیشتر اوقات ، از خود دختران هم نظر میخواستند و اگر آنها راضی به ازدواج می شدند،وی به عقد پسر مورد نظر در می آمد.
نی همبون از سازهای  کمابیش رایج در  عروسیهای قوم عرب است که البته بیشتر اقوام خوزستان  از آن در مراسم عروسی استفاده میکنند.امروزه از سازهای مدرن  مانند ارگ  درمراسم عقد وعروسی استفاده بیشتری می شود.

منبع:اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان خوزستان