خوزتوریسم

هورالعظیم خندید

به دنبال زنده شدن رودخانه کرخه در بخش‌های انتهایی نزدیک هورالعظیم، انتشار عکس خنده یک کودک در هور مورد توجه شبکه‌های اجتماعی قرار گرفت.

به گزارش خبرگزاری فارس از اهواز، به دنبال زنده شدن رودخانه کرخه و رسیدن به قسمت‌های خشک شده هورالعظیم، انتشار عکس خنده یک کودک در هور مورد توجه شبکه‌های اجتماعی قرار گرفت.

کاهش شدید خروجی سد کرخه منجر به خشک شدن قسمت‌های پایین دست رودخانه کرخه و بخش‌های وسیعی از هورالعظیم شده بود و تلف شدن دام ها و آبزیان را در پی‌داشت.

سید باقر موسوی با انتشار این عکس نوشت:
۲۹ تیر ۱۴۰۰، انتهای انشعاب شمالی کرخه به هورالعظیم

در طول مدتی که کرخه را خشک کردند و فاجعه هورالعظیم اتفاق افتاد تقریبا تمام گاومیشهای ماده‌ی آبستن جنین آنها سقط شد.
این اولین گوساله‌ای است که پس از باز کردن آب سالم به دنیا آمد.
هنوز خیلی به آب نیاز داریم تا مرگ و میر حیات وحش و گاومیش‌ها متوقف گردد.

حقابه_هورالعظیم_را_آزاد_کنید
حقابه_دائمی_و_واقعی_هورالعظیم

شعار روز جهانی گردشگری

«گردشگری برای رشد فراگیر» شعار روز گردشگری ۲۰۲۱

سازمان جهانی گردشگری شعار روز جهانی گردشگری را با توجه به آسیب‌های ناشی از همه‌گیری کرونا و با تمرکز بر «رشد فراگیر» در تمام سطوح جامعه اعلام کرد.

بیماری همه‌گیر کرونا تأثیر اجتماعی و اقتصادی گسترده‌ای بر روی تمام جوامع داشته است. اقتصاد‌های توسعه‌یافته و در حال توسعه از این همه‌گیری خسارت‌های زیادی دیده‌اند و در این میان، گروه‌های حاشیه‌نشین و افراد آسیب‌پذیر، بیشتر از همه صدمه دیده‌اند. شروع مجدد گردشگری به راه‌اندازی رشد و بازیابی جوامع کمک خواهد کرد، اما ضروری است که مزایای این اتفاق به شکلی گسترده و منصفانه بین تمام گروه‌ها و افراد توزیع شود و محدود به گروه خاصی نشود؛ بنابراین سازمان جهانی گردشگری، روز جهانی گردشگری ۲۰۲۱ را به عنوان روزی برای تمرکز بر گردشگری به منظور «رشد فراگیر» تعیین کرده است. این فرصتی است تا به اطلاعاتی فراتر از آمار گردشگری نگاه کنیم و تصدیق کنیم که هر گروهی متشکل از افراد مستقل است. UNWTO از کشور‌های عضو خود و همچنین آژانس‌های وابسته به سازمان ملل متحد، مشاغل و افراد مختلف دعوت می‌کند تا از توانایی منحصربه‌فرد خود در زمینه گردشگری بهره بگیرند و اجازه ندهند هیچ‌کس پس از راه‌اندازی مجدد گردشگری و در چشم‌انداز‌های آینده، از قافله عقب بماند.

روز جهانی گردشگری، که هر ساله در ۲۷ سپتامبر (برابر با ۵ مهر) برگزار می‌شود، یک روز جهانی است که وظیفه‌اش آگاهی‌بخشی در مورد ارزش‌های اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادیِ گردشگری و سهم این بخش در دستیابی به اهداف توسعه پایدار است.

یک چالش جهانی

در سال ۲۰۲۰، حدود ۳۲ میلیون نفر دیگر به زیر خط فقر شدید رانده شدند. به ویژه در کشور‌های کمتر‌توسعه‌یافته، زنان بیشتر از همه به دلیل بحران جهانی ناشی از همه‌گیری کرونا آسیب دیده‌اند. یک دلیل برای این امر این است که آن‌ها عمدتا در بخش‌هایی کار می‌کنند که بیشتر تحت تأثیر همه‌گیری قرار داشته است؛ از جمله گردشگری.

آسیب‌پذیرترین اعضای جوامع کمتر توانسته‌اند با تأثیرات اجتماعی و اقتصادی این بیماری همه‌گیر کنار بیایند. علاوه بر این، در بسیاری از موارد، کارگران، جوانان، افراد مسن، جوامع بومی و افرادِ کم‌توان، منابع یا فرصت‌های معدودی برای بهبودی و بیرون آمدن از این وضعیت دارند.

اصل دوم دستور کار ۲۰۳۰ برای توسعه پایدار و اهداف توسعه پایدار آن (SDG) این است که «کسی را پشت سر نگذارید.» این تعهد، که توسط همه کشور‌های عضو سازمان ملل و آژانس‌های مختلف آن، از جمله UNWTO، پذیرفته شده است، حالا بیش از هر زمان دیگری به کار می‌آید. وظیفه ما این است که اطمینان حاصل کنیم با بازگشت جهان به وضعیت قبلی و شروع مجدد رشد، زندگی تک‌تک افراد هم بهبود پیدا خواهد کرد.

UNWTO به «دهه اقدام سازمان ملل متحد» برای تحقق اهداف جهانی کاملا متعهد است و همچنین به اصول راهنمای «آینده‌ای که می‌خواهیم، سازمان ملل متحدی به آن نیاز داریم» (یک فراخوان گسترده به منظور ایجاد تحول در جهان) نیز پایبند خواهد بود.

نقش گردشگری در بهبود فراگیر

همانطور که در «سال گردشگری برای توسعه فراگیر» و روز جهانی گردشگری سال ۲۰۲۱ شناخته شده است، گردشگری این توانایی منحصربه‌فرد را داراست که همه را با خود همراه کند و اطمینان حاصل کند که کسی از رشد عقب نخواهد ماند.

گردشگری یکی از ارکان شناخته‌شده در بیشترِ اهداف توسعه پایدار، به ویژه اهداف ۱ (ریشه‌کن کردن فقر)، ۵ (برابری جنسیتی)، ۸ (کار مناسب و رشد اقتصادی) و ۱۰ (کاهش نابرابری‌ها) به شمار می‌رود.

UNWTO به عنوان آژانس تخصصی سازمان ملل برای گردشگری مسئولانه و پایدار، گردشگری را به سمت بهبود و رشد فراگیر هدایت می‌کند. این سازمان تضمین می‌کند که هر بخش از گردشگری در آینده حرفی برای گفتن خواهند داشت، از جمله جوامع، اقلیت‌ها، جوانان و تمام کسانی که امکان دارد با روند موجود، در معرض خطر عقب‌ماندگی از سایرین باشند.

برای اینکه شروع مجدد گردشگری و رشد بتواند تا حد ممکن فراگیر باشد، UNWTO بر روی موارد زیر متمرکز خواهد شد:

مشارکت‌ها: اکنون زمان پرورش و تقویت نقش گردشگری در بخش‌های دیگر برنامه توسعه است. پذیرش اصلاحات سازمان ملل برای تقویت حمایت این سازمان در سطح کشورها، مشارکت با آژانس‌های وابسته سازمان، از جمله برنامه توسعه سازمان ملل (UNDP)، سازمان بین‌المللی کار، کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل (UNCTAD) و زنان سازمان ملل و همچنین مشارکت با سازمان‌های بین‌المللی، موارد بسیار مهمی هستند که اطمینان می‌دهند منافع حاصل از رشد گردشگری در خارج از این بخش هم احساس خواهد شد و به پیشرفت گسترده‌تر کمک خواهد کرد.

طرفداری: اهمیت گردشگری در حال حاضر در بالاترین سطوح سیاسی به رسمیت شناخته شده است و روز به روز هم بر اهمیت آن افزوده می‌شود. UNWTO با در نظر گرفتن نیاز‌ها و اهداف طیف متنوعی از ذینفعان، از جمله کسانی که ممکن است از رشد گردشگری عقب مانده باشند، با دولت‌ها همکاری می‌کند، تا اطمینان حاصل شود که رشد گردشگری داخلی و بین‌المللی به امری فراگیر بدل شده است. روز جهانی گردشگری ۲۰۲۱ فرصتی را برای دولت‌های سراسر جهان فراهم می‌کند تا نقش گردشگری را در رشد فراگیر ارتقا دهند و نحوه پیشرفت بیشتر را تشخیص دهند.

نگاه به آینده: گشودن پتانسیل اکوسیستم گردشگری و زنجیره ارزش گسترده و تسهیل سرمایه‌گذاری در گردشگری می‌تواند رشد فراگیرتر و پایدارتری را در مناطق جدید، از جمله برای جوامع به حاشیه رانده‌شده، فراهم کند. در کنار این، گسترش دسترسی به آموزش گردشگری و ارائه آموزش‌های خاص مربوط به این بخش، به همه این فرصت را می‌دهد تا از رشد گردشگری آینده بهره‌مند شوند.

گردشگری برای رشد فراگیر

روز جهانی گردشگری ۲۰۲۱ فرصتی منحصر به فرد برای تقویت گفتمان در مورد نقش گردشگری در بهبود و رشد است. UNWTO از کشور‌های عضو و اعضای وابسته خود و همچنین آژانس‌های وابسته سازمان ملل متحد، سازمان‌های بین‌المللی، کسب و کار‌های مقاصد گردشگری و گردشگران به صورت جداگانه دعوت می‌کند تا نقشی فعال در این زمینه ایفا کنند:

اعضای UNWTO: رشد فراگیر گردشگری یکی از ارکان مهم مأموریت UNWTO به شمار می‌رود. روز جهانی گردشگری فرصتی برای کشور‌های عضو و اعضای وابسته است تا از طریق به اشتراک گذاشتن بهترین روش‌ها، نمایش موفقیت‌ها و اطمینان حاصل کردن از اصل رشد فراگیر، تصمیم‌گیری را در بالاترین سطح سیاسی و تجاری تأیید کنند.

آژانس‌های سازمان ملل و سازمان‌های بین‌المللی: UNWTO از آژانس‌های وابسته به سازمان ملل متحد دعوت می‌کند تا از مناسبت روز جهانی گردشگری نهایت استفاده را ببرند و نقشی که گردشگری در زمینه‌های مربوطه خود دارد، از تجارت عادلانه و اقدامات اقلیمی گرفته، تا برابری جنسیتی، حقوق جوامع بومی و فرصت‌های موجود برای رشدد جوانان، را به رسمیت بشناسند.

مقاصد و مشاغل: ایده‌ها و تعهدات اگر عملی نشوند، هیچ سوود و فایده‌ای نخواهند داشت. روز جهانی گردشگری فرصتی است برای طیف متنوعی از ذی‌نفعان گردشگری، از جمله مقاصد و کسب و کار‌ها با هر اندازه‌ای، تا ببیند چطور می‌توانند در هنگام شروع مجدد گردشگری فراگیرتر باشند و بهترین روش‌های دستیابی به این امر را به اشتراک بگذارند و از دستاورد‌های موجود تجلیل به عمل بیاورند.

گردشگرها: بدون وجود افراد و تجربیات آنها، گردشگری به معنای واقعی‌اش وجود نخواهد داشت. روز جهانی گردشگری هم سعی دارد همین امر را منعکس کند. از تک‌تک گردشگران خواسته می‌شود تا در این گفتمان شرکت داشته باشند و افکار خود را در مورد اینکه چگونه رشد گردشگری می‌تواند بیشتر و فراگیرتر باشد، با مسؤولان و افراد مربوطه به اشتراک بگذارند

برگزاری نخستین سوگواره نمایشی رایَتِ سرخ در بهبهان

نخستین سوگواره نمایش آیینی «رایَتِ سرخ» به میزبانی شهرستان بهبهان برگزار می‌شود .

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز خوزستان ، مسئول دبیرخانه تعزیه واحد هنر‌های نمایشی حوزه هنری خوزستان گفت : با برگزاری نخستین سوگواره نمایش آیینی «رایَتِ سرخ» ، امسال گروه‌های تعزیه و شبیه‌خوانان سید و سالار شهیدان حضرت اباعبدالله حسین ع در شهرستان بهبهان حضور میابند .

خندانی افزود : این رویداد فرصت مناسبی برای معرفی ظرفیت‌های هنر آیینی استان خواهد بود که جوانان فعال این عرصه در کنار پیرغلامان و اساتید شبیه خوانی فعالیت کنند و به انتقال تجارب خود در این هنر اصیل ایرانی بپردازند.

وی گفت : علاقه مندان برای ارسال آثار به دبیرخانه این سوگواره از ۲۵ تیر تا ۹ مرداد فرصت دارند .

خندانی بیان کرد : زمان برگزاری نخستین سوگواره نمایش آیینی «رایَتِ سرخ» دهه سوم محرم است که توسط حوزه هنری خوزستان و به میزبانی شهرستان بهبهان اجرا می‌شود.

مینای صُبی، هنر دست صابئین مندایی

مینای صُبی، از رشته‌های صنایع‌دستی بومی و خاص استان خوزستان است که توسط اقلیت دینی صابئین مَندایی (پیروان حضرت یحیی ع) تولید می‌شود. از آن‌جا که ساخت آن تنها در انحصار اقلیت صابِئین مندایی است، به مینای صُبی شهرت یافته است. مینای صُبی اقلب مزین به نقوش بومی شامل قایق، نخل، شتر، لنج، گل و رودخانه است. مینای مورد استفاده به صورت تک‌رنگ (سیاه) و یا رنگین (ترکیبی از چندرنگ) باعث جلوه‌گری بیشتر نقوش محصول می‌شود. مهارت ساخت مینای صُبی (مینای طلا و نقره) در ۲۰ شهریورماه ۱۳۹۱ با شماره ۵۱۷ در فهرست آثار ناملموس ملی ایران ثبت شد. همچنین در سومین نشست شورای راهبردی انتخاب شهرها و روستاهای ملی صنایع‌دستی که در مردادماه ۱۳۹۸ در وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی برگزار شد، اهواز به عنوان شهر ملی مینای صُبی انتخاب و ثبت شد.

عکس ـ سپیده سلمان‌وندی

مراسم غسل تعمید و آغاز سال نو مندایی

صابئین مندایی پیروان حضرت یحیی(ع) هستند که در شهرهایی زندگی می‌کنند که دارای آب‌های جاری است تا بتوانند اعمال دینی خود شامل غسل تعمید را انجام دهند. جمعیت زیادی از منداییان در اهواز زندگی می‌کنند و امروز مراسم غسل تعمید آنها برای آغاز سال نو در کنار رودخانه کارون برگزار شد. این عید در ماه «دولا» آغاز می‌شود که مصادف با پایان تیر ماه است و بر اساس اعتقاد پیروان آیین مندائی سال نو همزمان با خلقت حضرت آدم(ع) است. پیروان آیین مندائی ۲ روز آغازین سال نو خود را «دهوا ربّا» به معنی عید بزرگ می‌نامند. صابئین قبل از عید بزرگ به نظافت خانه‌های خود می‌پردازند و برخی از آن ها دو روز قبل از عید (مصادف با ۲۷ تیر) مراسم غسل تعمید را در ساحل شرقی کارون انجام می‌دهند و بعد از آن اعتکاف ۳۶ ساعته خود را آغاز می کنند. امسال بخاطر شرایط بیماری کرونا غسل تعمید انجام نشد و منداییان در کنار رودخانه به عبادت پرداختند .

محمد آهنگر/فارس

آسیاب های آبی بجا مانده از تاریخ در سردشت دزفول + فیلم

آسیاب های تاریخی سردشت یکی از قدیمی ترین آسیاب های دزفول هستند که در گذشته برای تبدیل غلات به آرد استفاده می شدند .

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز خوزستان ، آسیاب‌های تاریخی سردشت مربوط به دوران صفویه و قاجار هستند که جنس آن‌ها از سنگ و ملات آهک (ساروج) است و در گذشته آرد مورد نیاز جمعیتی بالغ بر ۲۰ الی ۳۰ هزارنفر را تامین میکردند.

از قدیمی‌ترین آسیاب‌های این منطقه میتوان به آسیاب خلیل خان بختیاری اولین ایلخان بختیاری مختص به دوره صفویه و آسیاب‌های دوقلو روستای تمد بازارگه اشاره کرد.

این آسیاب‌ها به علت بی توجهی مسئولین شهرستان دزفول در حال تخریب و از بین رفته اند و نیازمند توجه و رسیدگی هستند.

وجود این ظرفیت‌های تاریخی در زمینه گردشگری می‌تواند تاثیر خوبی در جذب گردشگر در منطقه ایجاد کند.

در منطقه سردشت دزفول بیش از ۱۵ آسیاب تاریخی وجود دارد که لازم است میراث فرهنگی این شهرستان نگاه جدی برای شناسایی و بازسازی این آثار داشته باشد.

گزارش کامل در لینک زیر:

https://ahwaz.iribnews.ir/files/fa/news/1400/4/24/6716932_735.mp4

مهر گزارش می‌دهد؛

نابودی میراث ناملموس خوزستان بر اثر خشکسالی هورالعظیم

یکی از فعالان گردشگری در خوزستان گفت: میراث ناملموس مردم محلی این منطقه تحت تاثیر خشکسالی هورالعظیم قرار گرفته است.

خبرگزاری مهر_ گروه جامعه؛ نشست مجازی میراث ناملموس مردم خوزستان با حضور کارشناسان و فعالان گردشگری در حالی برگزار شد که یکی از فعالان این حوزه اعلام کرد، میراث ناملموس تحت تأثیر خشکسالی هورالعظیم قرار گرفته است.

باسم حمادی سرپرست گروه هنری میسان و یکی از فعالان گردشگری عرب خوزستان است که سال‌ها در نمایشگاه‌های گردشگری تلاش کرده تا آئین مردم عرب در جنوب کشور را به دیگران معرفی کند. او در این نشست با اظهار تأسف از برخی سیاست‌ها پیرامون قطع حق آبه هورالعظیم و رودخانه‌های دیگر، سدسازی‌ها و طرح‌هایی مانند انتقال آب کارون، زندگی عادی مردم را در این استان طاقت فرسا دانست و گفت: مردم خوزستان در دمای ۵۰ درجه و قطعی برق کلافه شده‌اند. زیرساخت‌های اقتصادی و گردشگری این استان در حال از بین رفتن است. هورالعظیم یکی از مهمترین جاذبه‌های گردشگری کشور خشک شد. دو سال پیش ما را سیل برد حالا چه شده که در مدت دو سال داریم از تشنگی می‌میریم؟

وی در ادامه با اعلام اینکه خوزستان ۵ نهر بزرگ دارد بیان کرد: معضل زیست محیطی روی فرهنگ ما تأثیر می‌گذارد. امروز هورالعظیم به یک صحرا و کویری تبدیل شده که تنها ریزگردهای آن به چشم مردم می‌خورد. ما موسیقی خود را از آب می‌گیریم. ساز ما از نی ساخته می‌شود. مضیف سازه‌ای است که ۶ هزار سال قدمت دارد و از نی ساخته می‌شود. اما وقتی بی آبی باشد دیگر نی وجود ندارد تا این اقامتگاه‌های سنتی ایجاد شود. در حالی که سالانه صدها هزار گردشگر به مقصد مضیف به خوزستان می روند. اما وقتی تالاب نباشد اینها هم از بین می‌روند. مردم هورنشین الان مهاجرت کرده و به شهرها رفته‌اند.

وی گفت: الان آب پشت سد داریم اما مافیای آب و مدیریت غلط موجب شده تا حقابه را ندهند. انتقال آب کارون به فلات مرکزی اشتباه است.

مردم حاشیه هور، دامپروری می‌کنند. صنعتگران سالهاست که بوریا بافی داشته‌اند اما دیگر نمی‌توانند تولید داشته باشند. صید و صیادی به خوبی انجام می‌شد اما الان همین صیادی که یکی از فرهنگ‌های مردم هورنشین است نیز از بین رفته است. در کنار صیادی، مردم کارآوا دارند یکی از مقام‌ها توسط صیادان هنگام کار اجرا می‌شود. اگر آب نباشد چطور این فرهنگ زنده می‌ماند؟

این فعال گردشگری گفت: شهرهای ما دور آب ایجاد شده‌اند. فرهنگ مردم عرب خوزستان برگرفته از آب است. سی و سه پل از آب کارون پر می‌شود ما دوست داریم مردم آب بخورند اما نه اینکه برای کارخانه‌ها و شرکت‌ها مصرف شود. این شرکت‌ها باید در جایی قرار می‌گرفتند که آب‌های آزاد وجود دارد. چرا ما تشنه باشیم اما شرکت‌ها آب داشته باشند؟

وی ادامه داد: ما قبلاً بحث بیکاری، تبعیض و غیره را مطرح می‌کردیم، اما الان از همه آنها کوتاه آمده‌ایم و تنها آب می‌خواهیم. رئیسی رئیس جمهور منتخب در خوزستان گفته بود که مخالف انتقال آب به اصفهان است و مردم منتظر هستند که این وعده عملی شود.

در ادامه این نشست، امیررضا هادی از فعالان رسانه‌ای در حوزه گردشگری نیز گفت: وقتی در غایت حکمران باشید و قرار باشد آب شرب مردم را تأمین کنید شاید اجبارهای حکمرانی شما را وادار کند که اول آب آشامدینی مردم تأمین شود. منابع آبی ایران به شدت آسیب دیده است. شاید باید گفت که آب خوراکی مهم‌تر از آب هورالعظیم است. در حال حاضر شرایطی نیست که بتوان گفت در کوتاه مدت حاکمیت را مجبور کند فکری برای وضعیت فعلی داشته باشد.

وی افزود: شاید یکی از راه حل‌ها برای حفظ میراث فرهنگی، برگزاری تورهای خاص در همین شرایط باشد و به بهانه جذب توریست ثروت به منطقه وارد شود.

هادی گفت: در دهه ۵۰ طرح آمایش سرزمین توسط فرانسوی‌ها انجام شده بود و گفته بودند که صنایع فولاد باید در کنار بنادر و آب باشد اما متأسفانه آن سند اجرا نشد، در حالی که همین الان هم نسخه گشایش و برون رفت از این فضاست. چون گفته شده که چه صنعتی برای کجا باید اجرا شود

نوع زیستی در منطقه کوهستانی گزیر ایذه + فیلم

کوه گزیر با دارا بودن طبیعت بکر و گونه‌های جانوری کمیاب و رو به انقراض، کم نظیرترین نقطه خوزستان از نظر تنوع زیستی و جانوری است .

به گزارش خبرگزاری صدا وسیما مرکز خوزستان ؛ کوه گزیر درمنطقه کارتا یا امامزاده سلطان ابراهیم قرارگرفته است .

این منطقه به دلیل برخورداری از حیات وحش شامل کل و بز، خرس قهوهای، پلنگ ایرانی، گرگ، روباه، کفتار و انواع پرندگان خشک زی و تنوع ماهیان، جزو مستعدترین و غنی‌ترین مناطق حفاظتی استان خوزستان است.

مساحت کوه گزیر بیش از ۲ هزار و ۵۰۰ هکتار است که از دره‌های عمیق و پستی و بلندی‌های زیاد تشکیل شده‌است .

این کوه در حوزه جغرافیایی شهرستان ایذه قرار دارد، اما به دلیل قرار گرفتن در مرز ۲ شهرستان، جزیی از منطقه حفاظت شده شیمبار اندیکا محسوب می‌شود

این کوه از سه طرف با آب محصور شده است و تنها راه زمینی دسترسی به این کوه از روستای شوار امامزاده سلطان ابراهیم ایذه عبور می‌کند.

کوه گزیر را منحصربفردترین نقطه خوزستان از نظر تنوع زیستی و جانوری است و این فیلم توسط سیف الله هاشمی محیط بان پرتلاش منطقه گزیر تصویربرداری شده است .

آبان ۹۷ مدیرکل وقت محیط زیست خوزستان از تصویربرداری از سه پلنگ ایرانی در این منطقه خبر داده بود.

برای تماشای فیلم روی تصویر زیر کلیک کنید

برگی از تاریخ ماندگار خوزستان

یکی از نامه‌های ثبت شده امام جواد علیه‌السلام در تاریخ، نامه ایشان به یکی از خواص اصحاب خود؛ علی‌بن مهزیار اهوازی است.

به گزارش روابط عمومی و ستاد اقامه نماز اداره کل میراث فرهنگی،گردشگری و صنایع دستی خوزستان به نقل از ایکنا خوزستان، یکی از نامه‌های ثبت شده امام جواد علیه‌السلام در تاریخ، نامه ایشان به یکی از خواص اصحاب خود؛ علی بن مهزیار اهوازی است.

این نامه در کتاب «الغیبه، شیخ طوسی» و «بحارالانوار، علامه مجلسی» نقل شده است. متن نامه چنین است:

بسم الله الرحمن الرحیم. یا علی احسن الله جزاک و اسکنک جنته و منعک من الخزي فی الدنیا و الآخرة و حشرک الله معنا. یا علی قد بلوتک و خیرتک فی النصیحة و الطاعة و الخدمة و التوقیر و القیام بما یجب علیک. فلو قلت اني لم ار مثلک لرجوت ان اکون صادقا فجزاک الله جنان الفردوس نزلا فما خفی علی مقامک و لا خدمتک فی الحر و البرد، فی اللیل و النهار فاسأل الله اذا جمع الخلائق للقیامة ان یحبوک برحمته تغتبط بها انه سمیع الدعاء.

به نام خداوند بخشاینده مهربان. ای علی بن مهزیار خداوند به تو جزای نیکو عنایت فرماید و جایگاه ترا بهشت قرار دهد و از خواری دنیا و آخرت مصون دارد و تو را با ما محشور بگرداند.

تو را به پند و اندرز و اطاعت و خوف و وقار و مسکنت و در آنچه واجب است آزمودم، اگر بگویم مانند تو را در میان اصحاب ندیده‌ام، امیدوارم راستگو باشم، خداوند جزای اعمال نیک تو را بهشت برین قرار دهد، البته مقام تو بر ما پنهان نیست و خدمت تو هم پوشیده نیست که در سرما و گرما و شب و روز به واجبات قیام کردی، من از پیشگاه خداوند تقاضا دارم وقتی که همه خلائق را جمع می‌کند‏، تو را به پاس دوستی ما به رحمت خویش متنعّم سازد به طوری که مورد غبطه دیگران گردد، او خداوندی است که شنونده هر دعایی است.


علی بن مهزيار دورقی اهوازی مكنی به ابوالحسن، از فقها و دانشمندان شيعه و از محدثان موثق احاديث ائمه اطهار(ع) بوده كه در وثاقت او شك و ترديدی وجود ندارد.
وی به سال ۱۵۴ هجری قمری از پدری نصرانی به دنيا آمد و گويند كه خود نيز در آغاز نصرانی بوده كه بعد در كودكی همراه پدرش مسلمان شده است.
علی بن مهزيار اهوازی، در قرن سوم هجری قمری می زيسته است. وی از اصحاب امام رضا(ع)، امام جواد(ع)، امام هادی و امام عسكری(ع) بوده و احكام دينی را نزد آنها فرا گرفته و در برخی از مناطق، بخصوص در اهواز به عنوان نماينده ايشان بوده است.
علی بن مهزيار از مردم دورق (شادگان امروزی) بود كه بعدا در اهواز ساكن شد. محل تولد ايشان منطقه هنديجان می باشد ولی با توجه به اينكه در قرن سوم هجری قمری هنديجان از توابع شهر دورق بود لذا او را اهل دورق معرفی كرده اند . به طور كلی در مورد زادگاه علی بن مهزيار می توان به اين نتيجه رسيد كه وی در هنديجان به دنيا آمده است و هنديجان از توابع دورق و دورق از توابع خوزستان بوده است و اينكه در متون عربی محل و زادگاه وی را بلاد فارس نام برده اند منظور سرزمين ايران است و اهوازی بودن هم به معنای خوزستانی بودن است.
علی بن مهزيار علم فقه و شناخت احكام دينی رانخست نزد حسين بن سعيد اهوازی كه از بزرگان دين است آموخت و بعدها از محضر چهار تن از امامان شيعه بهره مند گرديد. ايشان از حضرت امام رضا و امام جواد عليهما السلام روايت كرده است و از اصحاب خاص امام محمد تقی(ع) به شمار می رفت و از جانب حضرت و كالت داشت. بدين گونه در نزد آن حضرت مقامی بس بزرگ يافت و نيز از اصحاب امام هادی(ع) بود و در بعضی از نواحی وكيل آن ذات مقدس بود.
بنا بر روايات تاريخی هنگامی كه مامون خليفه عباسی دستور داد تا امام رضا(ع) به عنوان وليعهد او از مدينه عازم خراسان شود امام(ع) در مسير حركت خود در روز شانزدهم صفر سال ۲۰۱ هجری قمری وارد اهواز شد و چند روزی در اين شهر توقف نمود . بعدها در محل اقامت امام (ع) مسجدی به نام مسجد الرضا (ع) بنا گرديد كه علی بن مهزيار وصيت كرد پس از مرگ او را در مسجد دفن كنند. در قسمت غربی بقعه وی و پيوسته به مقبره سالنی وجود دارد كه احتمالا همان مسجدی است كه به آن اشاره شد.
علی بن مهزيار فقيهی صاحب نام و دانشمندی سترگ و عالمی جليل القدر و محدثی صادق و آشنا به سياست بوده كه سرپرستی قسمتی از كارهای اقتصادی و سياسی منطقه را به عهده داشتند. ايشان به اهل بيت و ائمه هدی علاقه فراوانی داشت و هيچگاه از پشتيبانی خود نسبت به اين خانواده غفلت نكرد. او از شاگردان برگزيده امام هشتم حضرت رضا(ع) و از جانب آن حضرت جانشين عبدالله بن جندب وكيل امام صادق و امام كاظم(ع) شدند.
امام جواد(ع) به او فرمودند: ای ابوالحسن علی بن مهزيار اگر بگويم در تمام عمرم شخصی به خوبی شما نديده ام اميدوارم كه در سخنم راستگو باشم و در نامه ای ديگر خطاب به او می فرمايد: خداوند تو را خشنود گرداند به بهشت.
علامه شيخ شوشتری صاحب قاموس الرجال، شخصيت او را از نواب اربعه بالاتر می داند، وی متجاوز از سی و سه كتاب در روايات و احاديث تاليف نموده كه از نظر علمای شيعه كليه روايات و اخباری كه از او نقل گرديده مستند و موثق است.
مزار نورانی او جاذبه میراث معنوی اهواز و زيارتگاه عموم است، مردم از جاهای دور و نزديك به زيارت اين شيفته اهل بيت می آيند و حاجات خود را از او در خواست می كنند و كرامتها از آن بزرگوار ديده شده است

.

«قلعه‌سرخه»، جلوه‌ای از معماری اصیل ایرانی

خانه اربابی موسوم به قلعه سرخه، در روستایی به همین نام، در محدوده روستای نوترکی و در بخش مرغاب از توابع شهرستان ایذه در خوزستان واقع شده است.

به گزارش روابط‌عمومی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان، براساس شواهد موجود و گفته افراد مطلع به تاریخ منطقه و اهالی روستای قلعه‌سرخه، این قلعه توسط حاج‌اسکندر‌خان احمدخسروی در اواخر دوره قاجار (حدود دوره سلطنت مظفرالدین‌شاه و محمدعلی شاه) بنا شده است.

اسکندرخان احمدخسروی با همراهی عموزادگان و برادران خود، ار بزرگان منطقه هلایجان و نوترکی بودند و از این خاندان بناهای دیگری نیز در منطقه به یادگار مانده است.

الگو و فناوری ساخت بنا، برگرفته از معماری اصیل ایرانی در حوزه فلات مرکزی است و در ساخت بنا و بناهای دیگری که منتسب به این خاندان هستند، از سنگ‌لاشه، قلوه‌سنگ و گچ نیم‌کوب محلی به عنوان ملات و اندود استفاده شده است .

این بنا و دیگر بناهای مرتبط با خاندان احمدخسروی مانند خانه‌های اربابی "وَر زَرد" و "مال‌سیدی (سعیدی)" و ...، توسط معماران اصفهانی و یزدی ساخته شده که حداقل نامی که از این معماران برجای مانده، نام یک معمار اصفهانی به نام اوس رحیم بوده که خانه اربابی "وره‌زرد" توسط او بنا شده است.

بنای قلعه‌سرخه، به شکل پلان مربع و در سه ضلع، دارای فضاهای سرپوشیده مانند آغل / اصطبل، یک فضای مسکونی با سالن مرکزی و اتاق‌های اندرونی، آشپزخانه و سرویس بهداشتی است. وجه تسمیه این بنا به سبب استفاده از لاشه‌سنگ‌های محلی رایج در منطقه که مایل به رنگ سرخ هستند، قلعه‌سرخه نام گرفته است.

باتوجه به ساختار و ویژگی‌های دفاعی مورد انتظار در قلعه‌های نظامی، باید گفت این بنا بیشتر کاربرد عمارت اربابی را داشته است. قلعه‌سرخه باتوجه به ویژگی‌هایش از خانه‌های افراد عادی ممتاز شده است؛ بنابراین این بنا بیشتر یک خانه اربابی برای سکونت خان یا خوانین بوده است تا یک قلعه نظامی.

در مقابل این بناها، از بناهای شناخته‌شده دیگری که در منطقه مالمیر (ایذه کنونی) ممکن بود کاربری قلعه را داشته باشند، می‌توان به قلعه‌اناری رکعت در بخش دهدز اشاره کرد که دارای برجک بلند بر بدنه خود و مزغل‌های تیرکش بوده است و به دلیل آبگیری سد کارون ۳، در زیر دریایی از آب برای همیشه به خواب رفته است .

گفتنی این‌که، اگرچه عمارت اربابی مال‌سیدی نیز دارای برجک است، اما این بنا به دلیل موقعیت متزلزل آن در برابر حملات پراکنده،ممکن نیست یک قلعه یا کاروان‌سرا باشد و باید گفت در واقع این بنا نیز یک عمارت اربابی برای خوانین منطقه بوده است.

به دلیل موقعیت ویژه منطقه مالمیر برای خوانین بختیاری به عنوان قشلاق، از این‌گونه بناها در بیشتر روستاهای شهرستان ایذه قابل مشاهده است که به مرور زمان به نسبت متروک و تخریب شده‌اند.

احیاءِ این بناها ظرفیت بسیار بالایی برای جذب گردشگر در خود دارد که در همین راستا پایگاه میراث‌فرهنگی آیاپیر در حال تهیه طرح‌های مرمتی و احیای این بناها است و امید می‌رود با در اختیار قرار گرفتن اعتبارات لازم این بناها احیاء و به عملکرد مناسب برسند.

*گزارش از بهنام رضائی

تعامل ۴جانبه برای ایجاد موزه تمبر و ارتباطات در اهواز

چهار ارگان اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان، اداره‌کل پست استان، شهرداری اهواز و اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست خوزستان تلاش می‌کنند تا با تعاملی چهارجانبه موزه‌ای در حوزه تمبر و ارتباطات را در شهر اهواز ایجاد کنند.

به گزارش روابط‌عمومی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان، بعدازظهر یکشنبه ۲۰ تیرماه ۱۴۰۰، حسن عمیدی مدیر موزه ارتباطات ایران و مدیرکل روابط‌عمومی و امور استان‌های شرکت پست جمهوری اسلامی ایران در سفر به شهرستان اهواز ضمن بازدید میدانی از ساختمان موزه محیط‌زیست خوزستان، در یک نشست هم‌اندیشی پیرامون راه‌اندازی موزه تمبر و ارتباطات و توسعه همکاری‌های مشترک، باحضور سیدحکمت‌اله موسوی مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان، ابراهیم نوشادی شهردار کلان‌شهر اهواز، مهران حموله مدیرکل پست خوزستان و جمعی از مدیران میراث‌فرهنگی و شهرداری اهواز شرکت کرد.

مدیر موزه ارتباطات ایران طی این نشست درخصوص پیشنهاد ایجاد موزه تمبر و ارتباطات در ساختمان موزه محیط‌زیست خوزستان با بیان این‌که اگر مجموعه‌داری را در شهر احیاء کنیم کار بسیار ارزشمندی خواهد بود افزود: «باید مجموعه‌داران استان را شناسایی کنیم و ما حاضریم با تعامل فرهنگی و خرید آثار از این مجموعه‌داران، موزه را احداث و آن را غنی‌سازی کنیم.

گزارش کامل در ادامه نوشته

نکات عجیب و جالب درباره درخت نخل خرما!

خرماپزان ممکن است بر اساس اقلیم مناطق کمی تفاوت داشته باشد. مثلا باغداران دشتستانی از ابتدای مرداد تا شهریور را خرماپزان می‌دانند و محصولاتشان را برداشت می‌کنند.

به گزارش گروه وب‌گردی خبرگزاری صدا و سیما، فصل گرما که از راه می‌رسد، مناطق جنوبی‌ ایران گرمای بسیار زیادی را تحمّل می‌کنند به اندازه‌ای که به خرماپزان معروف است؛ یعنی زمانی که خرما می‌رسد و چون خرما برای رسیدنش گرمای زیادی لازم دارد، فصل خرماپزان به صورت اصطلاح هم بین مردم رایج شده. به صورتی که هر زمان می‌خواهند گرمای شدید هوا را وصف کنند به اصطلاح خرماپزان متوسل می‌شوند. دوره خرماپزان ممکن است بر اساس اقلیم مناطق کمی تفاوت داشته باشد ولی مثلا باغداران دشتستانی از ابتدای مردادماه تا حوالی شهریور را خرماپزان می‌دانند و محصولاتشان را برداشت می‌کنند.

حالا که گرمای هوا ما را به یاد خرماپزان می‌اندازد می‌خواهیم درباره نکات مهمی که درباره درخت نخل وجود دارد صحبت کنیم. درختی که باغداران بسیار برایش احترام قائلند و رفتاری انسانی با آن دارند؛ انگار در حال پرورش انسانی هستند و هر اتّفاقی برای درخت میفتد، گویی برای یک انسان افتاده. در ادامه درباره این مسئله و نکات جالب دیگری که درباره درخت نخل وجود دارد می‌گوییم.

نخل و شباهتش به انسان!

ارزش درخت نخل به اندازه‌ای بوده که آن را به انسان شبیه می‌کردند. گفته شده قامت نخل، طول عمر آن، جنسیتش (مذکر، مونث و خنثی بودن) همگی یادآور انسان هستند. همچنین همانطور که سر انسان بالای قامتش قرار گرفته، تاج نخل هم در رأسش است و همانطور که سر انسان مغزش را حمل می‌کند، تاج نخل هم میوه‌اش را حمل می‌کند.

با بریدن سر نخل، درخت کاملا از بین می‌رود و در اصطلاح می‌میرد، درست مثل انسان که با قطع سرش، حیاتش را از دست می‌دهد.

زمانی که نخل ماده بار می‌دهد، اصطلاح زاییدن نخل را برایش به کار می‌برند. جالب است بدانید که اگر بار دادن نخل جوان طول بکشد، کشاورز او را تهدید به کشتن می‌کند! حتّی برای القای حس بیشتری، چند برگش را با ارّه می‌برد سپس فردی به صورت نمایشی میان نخل و صاحبش میانجیگری می‌کند و می‌گوید گناه نخل را بر من ببخشایید و اگر سال آینده بارور نشد او را سزا دهید. این کار تهدید درخت هم برای نخل و هم برای درختان دیگر به شکل‌های مختلف در مناطق مختلف ایران انجام می‌شود؛ زیرا کشاورزان معتقدند که درختان کاملا آگاه هستند و با این تهدید، می‌ترسند و کاری که لازم است را انجام می‌دهند.

نخل و فرهنگ

درخت نخل به اندازه‌ای در فرهنگ ایرانیان نقش باارزشی دارد که از دست دادنش، چیزی معادل فوت یکی از عزیزانشان است! مثلا گفته شده درخت نخل که خشک می‌شود یا در اثر اتّفاقی می‌سوزد، مردم آن منطقه چنان برایش عزاداری می‌کنند گویی یکی از عزیزانشان را از دست داده‌اند.

درخت نخل از درختان مقدس برای ایرانی‌ها محسوب می‌شود.

خرما از درختان مهمی است که در ادیان ابراهیمی به آن تأکید شده است. بعضی معتقدند که علت این اهمیت این است که حضرت ابراهیم (ع) در شهر اور که نخلستان‌های فراوان دارد، بزرگ شده است. تا این اندازه که در دوره‌هایی نقش درخت نخل روی سکه‌ها می‌زدند.

در هلال حاصلخیز، رب النوعی در بین‌النهرین و الهه‌ای در فینیقیه با یک درخت خرمای مونث تصویر می‌شدند. الهه‌ای که خدای عشق و جنگ بود و بین هیتی‌ها و کنعانی‌ها هم پرستش می‌شد.

نگاه احترام‌آمیز ایرانیان به نخل ریشه در حافظه تاریخی آنها دارد. با بررسی تاریخ متوجه اهمیت نخل در این منطقه جغرافیایی می‌شویم.

پنیر خرما قسمت مرکزی و سفیدرنگ تنه درخت خرماست که ترد و شیرین است و برای نخل ارزش حیاتی دارد. در مراسم قربانی کردن نخل، مناسک پنیر کردن نخل یعنی کشتن آن صورت می‌گیرد. برای استفاده از آن پنیر، ناچاراً باید نخل نابود شود (کشته شود). این کار برای خودش آداب و رسومی دارد و طی آن نخل نر را برایش انتخاب می‌کنند. کشاورزان معمولا واژه کشتن نخل را برای این منظور ترجیح می‌دهند استفاده نکنند و به آن پنیر کردن نخل می‌گویند که در تابستان هم انجام می‌شود.

سخن آخر

نخل بخشی از محصولات ایران محسوب می‌شود که از دیرباز در این خاک پرورش پیدا کرده. بنابراین دور از انتظار نیست که در کنار پرورش آن، فرهنگ خاصی هم شکل بگیرد. امّا آنچه این درخت را از سایر درختان در فرهنگ ایرانی متمایز میکند، احترام و نگاه ویژه‌ای است که به این درخت می‌شود! درست است در کل در فرهنگ اصیل ایرانی، احترام و نگهداری از گیاهان به شدت توصیه شده امّا اگر به باور مردم مخصوصا مناطق جنوب، دقت کنید متوجه این نگاه متفاوت به نخل می‌شود

روایت یک عکس| یک دوش خنک با تانکر آب

تابستان که از راه می‌رسید کودکان در روستاها برای فرار از گرما به خنکای رودخانه پناه می‌بردند اما اکنون بی‌آبی و خشکی رودخانه سبب شده تن گرما زده خود را با تانکرآبپاش خنک کنند.

 هوا گرم که می‌شود خورشید گرمایش را بر پهنه روستا می‌گستراند و دمای هوا و رطوبت شرجی نفس‌ها را به شماره می‌اندازد تا  طاقت همه طاق ‌‌شود و به دنبال راهی برای فرار از گرما بگردند.

 اینجا تابستان که از راه می‌رسد کسی چمدان نمی‌بندد و خبری از مسافرت به شهرهای سرد و خنک نیست، همه رها شدن از گرما و شرجی به خنکای رودخانه‌ها پناه می‌آورند تا جانی تازه کنند.

 حالا رودخانه‌ها دیگر خروش آن روزها را ندارد و اغلب یا خشک شده و یا، تا زانو آب دارند دیگر خبری از صدای خنده کودکان قد و نیم‌قدی که بدون هیچ ترسی نفس‌های خود را در سینه حبس می‌کردند و برای شنا تا میانه‌ رودخانه می‌رفتند نیست.

اگر چه اکنون کودکان راه حلی  برای تکرار آن  روزها ندارند اما شیرینی این خاطرات هنوز زیر زبانشان مانده است و برای تجدید آن خاطرات منتظر تانکر آبپاش می‌مانند تا زیر شرشر آن تن رنجور و گرما زده خود را خنک کنند.

دیگر نیازی نیست لباس خود را از تن بیرون بیاورند خودشان می‌دانند باید فرصت را غنیمت بشمارند و لذت خنکی را برای لحظاتی حس کنند.

 کافی است قامت خود را کمی خم کنند تا بتوانند زیر لوله تانکر آبپاش که حکم دوش آب را برای آن‌ها دارد قرار بگیرند.

همه چیز به آقای راننده تانکر آبپاش بستگی دارد که چقدر تانکر  خود را حوالی خاطرات این کودکان پارک کنند تا خنده را بر لبان آن‌ها نگه دارد.

 اینجا جفیر است روستایی در 50 کیلومتری جنوب غربی اهواز  و در فاصله ۳۰ کیلومتری شرق میدان نفتی آزادگان، جایی که این روزها بی‌آبی و بی‌برقی درد دیگری به دردهایشان افزوده و مردم برای آب شرب خود و دام‌هایشان باید منتظر تانکرهای سیار بمانند.

جایی که میدان نفتی آن  بـر روی نقشه همـتراز سطـحی به طول  14 کیلومتر و در عرض آن حـدود 7 کیلومـتر است، جایی که قرار است از یک پالایشگاه گاز بهره برداری شود، جایی که آب پایدارشان معطل احداث 13.5 کیلومتر خط لوله توسط شرکت نفت است.

جایی که سهم مردم آن از این همه منابع خداددی محرومیت است تا از نعمت آن شهرهای دیگر آباد شود.

 جفیر، روستایی از توابع بخش هویزه شهرستان دشت آزادگان  است که بالغ بر 60 خانوار جمعیت دارد و اهالی آن به شغل کشاورزی و دامداری مشغول هستند.

این روستا در زمان جنگ یکی از مراکز اصلی هدایت و پشتیبانی عملیات‌ خیبر و بدر بود که  قرارگاه مرکزی هدایت عملیات در این منطقه مستقر بود.

مرجع / فـارس

خوزستان زیبا؛ منظر چشم‌نواز پل‌های اهواز بر فراز کارون

اهواز مرکز استان خوزستان است و رود کارون نیز از میان این شهر می‌گذرد؛ اما گذشتن کارون از میان شهر اهواز موجب شده این شهر به دو بخش تقسیم و پل‌های متعددی روی آن ساخته شود تا رفت و آمد میان دو بخش شهر را آسان کند. وجود ۱۰ دهنه پل زیبا و منحصربفرد توریستی، اهواز را به "شهر پل‌ها" معروف کرده است و آن در جایگاه نخست خاورمیانه به لحاظ داشتن بیشترین تعداد و زیباترین پل‌های رودخانه‌ای قرار داده است. در میان این ۱۰ پل، پل‌سفید یا پل هلالی مشهورترین پل اهواز بشمار می‌آید که به عنوان نماد این شهر نیز شناخته می‌شود. پل‌سفید با قدمتی حدود ۸۵ سال در سال ۱۳۷۸ با شماره ۲۴۹۳ در قهرست آثار ملی ایران نیز به ثبت رسیده است. همچنین پل هشتم یا همان پل کابلی اهواز نیز یکی دیگر از پل‌های زیبای شهر است که در سال ۱۳۹۰ بر فراز کارون ساخته شد. این پل که سازه‌ای شبیه به پل بروکلین نیویورک دارد، بزرگترین پل کابلی خاورمیانه نیز محسوب می‌شود.

مرگ تدریجی حیات وحش در هورالعظیم

بر اثر کاهش بارندگی و سوء مدیریت و عدم اختصاص حقابه هورالعظیم بزرگ‌ترین تالاب ‏ایران و منطقه حال و روز خوشی ندارد. این تالاب که زیست بوم تعداد بی‌شماری از انواع ‏آبزیان و گیاهان تا چهارپایان و دام‌های سنگین است قانونا جزو مناطق حفاظت شده محیط ‏زیست می باشد اما ناباورانه شاهد آن هستیم عده‌ای با ماشین آلات سنگین در حال تسطیح و حتی ‏کار کشاورزی در آن هستند. تالاب هورالعظیم در غرب استان خوزستان در انتهای رود کرخه و ‏در منطقه مرزی شهرستان‌های دشت آزادگان و هویزه استان خوزستان قرار دارد.

تالاب هورالعظیم بزرگترین تالاب استان خوزستان و یادگار تالاب هاب بزرگ بین النهرین است که آب های اضافه و انشعاباتی از رودخانه های دوبرج، کرخه، اروندرود، سابله، نیسان و دویرچ آن را سیراب می کنند. هور در میان شهرستان دشت آزادگان و هویزه قرار گرفت است.
در میان تمام تالاب های جهان تنها تالابی که معیارهای تعریف یک تالاب را به صورت صد درصدی داراست همین تالاب بزرگ هورالعظیم است. هورالعظیم همانطور که از نامش پیداست تالابی وسیع و بزرگ است. تالابی که همین چند سال قبل دو میلیون هکتار وسعت داشت اما روز به روز از وسعتش کاسته شد و حالا 128 هزار هکتار وسعت دارد. این تالاب زیبا درست در مرز ایران و عراق قرار گرفته و یک سوم آن در داخل مرزهای ایران و دو سومش در خاک عراق قرار دارد. از بزرگی و عظمت این تالاب زیبا همین بس که روزگاری یک سوم کل مساحت کشور عراق را در بر گرفته بود و تا نزدیکی های بغداد ادامه پیدا می کرد اما حالا تا حوالی بصره عراق می رسد و وسعت عظیمی از آن از دست رفته است.

هورالعظیم که نوعی تالاب است، منطقه ای پر آب است که در عمیق ترین حالتش دو تا سه متری عمق دارد. نی زارها اولین ساکنان هور هستند که به چشم می خورند. هورالعظیم اکنون چند سالی است تبدیل به منطقه حفاظت شده، و زیستگاه گونه های نادری از پرندگان و البته گیاهان است.

مهدی پدرام خو

سیزدهم تیر ماه سالروز ثبت جهانی محوطه باستانی شوش

پرونده محوطه تاریخی شوش درسیزدهم تیر ماه ۱۳۹۴ شمسی در شهر بن آلمان به ثبت جهانی رسید.

این پرونده پس از مدتها تهیه و تكمیل، و در نشست كمیته میراث جهانی سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد -یونسكو- ارایه شد.
پرونده میراث فرهنگی شوش شامل كاخ شائور، آپادانا، دروازه شرقی، هدیش، شهر پانزدهم، روستای هخامنشی، مسجد جامع شوش و مجموعه بناهای دوره اسلامی، تپه‌های آكروپول و قلعه فرانسوی‌ها است.
باستان‌شناسان فرانسوی كه در دوره قاجار نخستین كاوش‌ها را در این منطقه انجام دادند، بر اساس برآوردهای اولیه ۴۰۰ هكتار از این محوطه‌ را به عنوان عرصه باستانی شوش تعیین كردند اما در بررسی‌ باستانشناسی كه از سوی كارشناسان میراث فرهنگی انجام شد، محوطه باستانی شوش به اضافه حریم آن تا ۸۰۰ هكتار افزایش یافت.
پرونده ثبت جهانی شوش با همكاری اداره كل میراث فرهنگی خوزستان، كارشناسان پایگاه شوش و پایگاه جهانی چغازنبیل و نیز معاونت میراث فرهنگی كشور تهیه شد.
به گزارش ایرنا، شهر باستانی شوش، پایتخت تمدن چندهزار ساله عیلامیان است كه در دوره‌ای نیز پایتخت زمستانی هخامنشیان به شمار می‌رفت.
كاخ شائور متعلق به دوره اردشیر دوم هخامنشی است كه از آن چندین پایه ستون و دیوارهای خشتی به جای مانده است اما شباهت بسیاری به تخت جمشید دارد.
آپادانای شوش نیز قصر زمستانی شاهان هخامنشی بود كه به دستور داریوش بزرگ پادشاه هخامنشی در حدود سال‌های ۵۱۵_۵۲۱ پیش از میلاد در شوش روی آثار و بقایای تمدن عیلامی بنا نهاد شد. دیوارهای كاخ از خشت و ستون‌های آن از جنس سنگ است.
شهر پانزدهم عنوانی است كه پس از كاوش‌های رومن گریشمن باستان‌شناس فرانسوی روی شمال تپه شهر شاهی شوش درباره آن به كار گرفته شد زیرا لایه‌نگاری‌ها در این تپه وجود ۱۵ شهر تاریخی را ثبت كرد كه حاكی از تمدن و شهرنشینی عیلامیان بود.
هر یك از این لایه‌ها یك یا چند دوره تاریخی را مشخص می‌كنند كه لایه‌های پانزدهم تا نهم مربوط به دوران‌های مختلف عیلامی است؛ لایه هشتم مربوط به دوره هخامنشیان است و لایه هفتم به زمان سلوكیان می‌رسد.
لایه ششم و پنجم این شهر متعلق به اشكانیان است و لایه چهارم تمدن ساسانیان را در این شهر ثابت می‌كند و در نهایت لایه های سوم و دوم و اول به دوران اسلامی می‌رسد؛ تپه آكروپل نیز كه قلعه شوش روی آن بنا شده است، دارای ۲۷ لایه باستان شناسی است.
استان خوزستان تاكنون معبد چغازنبیل و سازه‌های آبی شوشتر را در فهرست میراث جهانی سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسكو) به ثبت رسانده است.
با ثبت جهانی محوطه باستانی شوش این اثر در هفت هزار سایت جهانی ثبت می شود و مقصد بسیاری از گردشگران خارجی خواهد بود.

عکس: مهدی پدرام خو

در مراسم افتتاح هفته فرهنگی المپیک باحضور دکتر صالحی امیری

کتاب جام ارجان بهبهان بعنوان نماد کاروان اعزامی ورزشکاران ایران به المپیک رونمایی شد

مراسم افتتاحیه هفته فرهنگی المپیک با حضور دکتر صالحی امیری صبح امروز (شنبه ۵ تیرماه) در محل سالن همایش های سپهر منطقه فرهنگی گردشگری عباس آباد تهران برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی،گردشگری و صنایع دستی خوزستان به نقل از کمیته ملی المپیک ، مراسم افتتاحیه هفته فرهنگی المپیک حضور دکتر صالحی امیری رئیس کمیته ملی المپیک، دکتر سجادی سرپرست کاروان اعزامی ایران به المپیک توکیو، عارف نیا مسئول فرهنگی کاروان اعزامی به المپیک، عبدی افتخاری و مجید کیهانی اعضای هیئت اجرایی، عبدالحمید احمدی معاون فرهنگی و توسعه ورزش همگانی وزارت ورزش، پیمان فخری معاون سرپرست کاروان اعزامی به المپیک و رئیس مرکز نظارت بر تیم های ملی، سید محسن میر مشاور رئیس کمیته و مدیر موزه ملی ورزش، اصغر فرخی مسئول امنیت کاروان و سید محمدحسین حجازی، مدیر عامل منطقه فرهنگی و گردشگری عباس آباد در سالن همایش های سپهر بوستان آب و آتش برگزار شد.

دکتر صالحی امیری رئیس کمیته ملی المپیک در مراسم افتتاح هفته فرهنگی المپیک اظهار داشت: ایام هفته فرهنگی المپیک با انگیزه معرفی فرهنگ ، هنر و ادب ایرانی به ایرانیان و جهانیان است ، ایران فرهنگی بزرگترین سرمایه و مزیت ایران زمین است و اگر قرار است پرچم ایران را برافراشته نگه داریم سرمایه ما فرهنگ ایران است.

وی گفت: جهانیان نباید با هسته ای و نفت ، ایران را بشناسند ، بلکه باید با فرهنگ و ادب بشناسند ، ایران سراسر رمزها و رازهاست که امروز نمونه اش جام ارجان است که از کتاب آن رونمایی شد و جام ارجان بخش ناچیزی است که رونمایی شد و بخش عظیم آن همچنان در زمین نهفته است.

رئیس کمیته ملی المپیک ادامه داد: ایران و فرهنگ ایرانی زیباست ، فرهنگ رودی جاریست که همه ایرانیان از آن سیراب خواهند شد و ما بدون فرهنگ شخصیت، هویت و جایگاهی در ایران و جهانیان نداریم و از این منظر قدردان تلاش همه کسانی که برای فرهنگ ایران زمین تلاش می کنند هستیم .

وی ادامه داد: از تمام کسانی که در مسیر توسعه فرهنگی گام بر می دارند قدردانی می کنیم. ما تلاش کردیم تا تصویر جدیدی از ورزش ایران که فرهنگی است ارائه دهیم و ایران سربلند در حوزه ورزش قهرمانی با اقتدار در توکیو حاضر می شود و ورزش ایران ٢ هویت قهرمانی و فرهنگی دارد.

رئیس کمیته ملی المپیک تاکید کرد: انتخاب شعار کاروان با نام ستارگان ایران زمین و نماد کاروان که جام ارجان است همه بن مایه فرهنگی دارد.

وی ادامه داد : ما تلاش کردیم در المپیک تا تصویر جدید ایران زمین را درکنار ورزش قهرمانی داشته باشیم که آن تصویر ، تصویر فرهنگی ایران است و با همکاری مجموعه های مختلف ، یک پیام را منتقل کردیم که ایران سربلند در حوزه ورزش با اقتدار قهرمانی و اقتدار فرهنگی در توکیو حاضر می شود.

وی گفت انتخاب شعار یک شعار فرهنگی است و جام ارجان انتخاب شد که نشان می دهد تمدن ایران زمین همیشه می درخشد اما ما برای معرفی به جهانیان هزاران جام ارجان داریم.

دکتر صالحی امیری در ادامه با تقدیر از پیشنهاد دهنده نماد جام ارجان به عنوان نماد کاروان اعزامی ایران از دو کتاب "منتخب آثار برگزیده جشنواره شعر و ترانه(ویژه المپیک ۲۰۲۰+۱)" و "کتاب جام نمایش ورزشی ارجان" تالیف اردشیر صالح پور رونمایی کرد.

در این مراسم امین عارف نیا مسئول ستاد فرهنگی کاروان ایران اعزامی به توکیو در سخنانی گفت : المپیک جشنواره ای است که ریشه در تاریخ دارد و رویداد معتبری است که هر چهارسال یک بار برگزار می شود.

وی ادامه داد: ستاد کمیته برنامه های فرهنگی المپیک توکیو برای نخستین بار در قالب فعالیت فرهنگی در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تشکیل شده است.

عارف نیا اضافه کرد : با هدف ترویج فرهنگ غنی ایران از ٢ سال گذشته اقدامات فرهنگی تدوین شده است و از مستندسازی تا طراحی لباس کاروان و برنامه های فرهنگی در ژاپن در دستورکار این ستاد قرار گرفته است.

گاگریو در بختیاری

گاگریو در بختیاری به نام‌های دیگری مانندِ «گوگِریو» و «سُروُو» که مخففِ سرودهٔ عزا است گفته می‌شود. گاگریویا (دونگ دال ) در زبان بختیاری یعنی نوای غمگین.

قدیمی‌ترین گاگریوها به سبک زنانه خوانده می شوند. این سبک از موسیقی بسیار غمگین و سوزناک است که در هنگام سوگواری و مرگ یکی از افراد هر تیره بستگی به جایگاه اجتماعی فرد متوفی خوانده میشود. گاگریو از دو بخشِ گا بمعنی گاه (زمان یا وقت) و گریو به معنی گریه ساخته شده و سرهم به معنای زمان گریه است. گاگِریوها شعر هستند و در دستهٔ اشعار بختیاری جای می‌گیرند. این اشعار عمدتاً در مراسمِ عزاداری بختیاری‌ها و بیشتر توسطِ زنان خوانده می‌شود اما امروزه با گسترش و دگرگونی وضعیتِ اجتماعی و ساخت مساجد و امکاناتِ صوتی، مردان نیز گاهی به خواندنِ گاگریو روی می‌آورند. گاگریوها معمولاً با توجه به خصوصیاتِ فردِ در گذشته و توسط زنان به‌ شکلِ فی البداهه خوانده می‌شوند و معمولاً با تغییرِ نام و کلمات، شعر را بگونه‌ای متناسب با وضعیتِ درگذشته می‌خوانند. مضمونِ این ابیات شرحِ خوبی، مِهر، میهمان نوازی، سوارکاری، تیراندازی، شجاعت و رشادتِ شخصِ درگذشته‌ است. همچنین زنانِ درگذشته نیز به صفاتِ پاکدامنی، مهمان نواری، تلاش در خانه و مضامینی از این دست ستوده می‌شوند.

مضمونِ این ابیات شرحِ خوبی، مِهر، میهمان نوازی، سوارکاری، تیراندازی، شجاعت و رشادتِ شخصِ درگذشته است. همچنین زنانِ درگذشته نیز به صفاتِ پاکدامنی، مهمان نواری، تلاش در خانه و مضامینی از این دست ستوده می‌شوند.

قصه عروسک بومی آبادان

پیام‌هایی از روزگار پیشین برای آیندگان

اسباب‌بازی‌ها نشانی از فرهنگ و نوع زیست ما در طبیعت پیرامونمان هستند. با کنکاش و تحلیل در نوع ساخت و مواد اولیه به‌کار گرفته شده در ساخت آنها می‌توان دریافت که تجربه زیسته سازنده اسباب‌بازی چه بوده است.

عروسک‌ها راویان قصه‌های ناگفته هر دیارند. اسباب‌بازی‌های شهری آبادان نماد کودکی که سال‌ها زیر سایه غول صنعت در آبادان پنهان شده بود و با جست‌وجو در لایه‌های زیرین فرهنگِ گره‌خورده با نفت پیدا شد.

وقتی به عنوان مردم‌شناس به آبادان سفر کردم طی سال‌ها سکونت و زندگی در آبادان به دنبال نشانه‌های کودکی، نشانی از نفت در خاطرات بومیان همراه بود .

اسباب بازی های پِلِیتی

بیشترین پاسخی که در پژوهش شنیده می‌شد این بود: «ما اسباب‌بازی‌های خارجی از استور شرکت نفت می‌خریدیم.» بعد از مدتی به این نتیجه رسیدم که باید از صنعت و تاثیر آن آغاز کرد. طی مصاحبه‌ها نشانه‌هایی از اسباب‌بازی‌های دست‌ساز کارکنان شرکت نفت پیدا شد؛ روروئک، قایق و ماشین پِلِیتی که امروز نمونه‌های آن در موزه کارآموزان به نمایش در آمده است.

عروسک شُلی

یکی از لذات زندگی در کنار رودخانه آب‌تنی بچه‌هاست، بچه ها معمولا در کنار رودخانه با استفاده از گِل مواد اولیه در دسترس عروسک می‌ساختند به نام شُلی. عروسک‌های شُلی پیکرک‌های گلی هستند که کودکان آنها را درست می‌کنند و معمولا از اضافه آن ابزار خاله‌بازی مثل قابلمه و قاشق می‌سازند. از آنجایی که به گویش بومیان آبادان به گِل، «شُل» می‌گویند نامش «شُلی» است. این پیکرک‌‌ها که نمونه‌هایی از آن در موزه شوش نگهداری می‌شود، نشان از قدمت هزاران ساله این نوع از عروسک دارد.

لِعبه عروسکی از نخل

سال‌ها پژوهش مردم‌شناسی درباره فرهنگ آبادان این نشانه‌ها را برایم آشکار کرد. با توجه به موضوع پژوهش که بررسی نقش درخت نخل در باور بومیان بود، به جست‌وجوی تاثیر متقابل محیط زیست و فرهنگ پرداختم. تمامی زندگی مردم روستاهای آبادان با نخل تنیده شده است. نخل عزیز است و عضوی از خانواده محسوب می‌شود.

یکی از نشانه‌هایی که درباره اسباب‌بازی‌های مرتبط با نخل و فرهنگ روستایی پیدا شد، جغجغه‌ای به نام «تیگ تاگا» بود که از سرشاخه‌های درخت نخل تهیه می‌شود و بعد عروسک‌هایی به نام « لِعبه» که از شاخه‌های نخل و پارچه درست می‌شوند یک به یک هویدا شدند، در حالی که نمادی از فرهنگ زندگی روستایی و کشاورزی‌اند.

خاله مهری عروسک‌ساز هنرمند آبادانی یکی از زنان پر تلاش بود که سال‌های سال در بازارچه خود اشتغالی زنان آبادان در خیابان دبستان غرفه کوچکی داشت که در آن عروسک‌های خمیری می‌ساخت. از او درباره اسباب‌بازی‌های کودکی‌اش پرسیدم. او در خاطرات زندگی در روستای تنگه در حاشیه بهمنشیر گفت و عروسک‌هایی که از برگ نخل تهیه می‌شدند که لِعبه نام داشتند. هرکدام از این عروسک‌ها روایت‌گر فرهنگ بومی‌اند.

لِعبه

لِعبه‌ی بی‌بی پوشش روستایی دارد؛ پوشش آن صُب (پیراهن)، شِله (سرپوش) و عصابه که پارچه نماد زنان عزادار است. و عروسک زنان جوان با پوششی از رنگ‌های شاد. از حیرت‌انگیزترین عروسک‌هایی که طی پژوهش با آن روبه‌رو شدم عروسک مردی بود با پوششی مردان جنوب که از گل آذین نخل نر درست شده.

چلّه‌ای

در این مرحله از جست‌وجو کودکی به این دنیا چشم گشود. عروسک نوزاد به نام چلّه‌ای که علاوه بر حضورش بخشی از فرهنگ شفاهی را روایت می‌کند. این عرسک از پارچه درست می‌شود و آن را در گهواره کوچک قرار می‌دهند.

نمکی

نمکی هم عروسک دیگری است. روزگاری که هنوز نفت از دل چاه‌های خوزستان راه به بندر آبادان نکشیده بود مردم جزیره از زمین‌های شوره‌زار نمک استخراج می‌کردند و صادرات نمک به کشورهای همسایه درآمدی بود برای شهر در کنار ترانزیت کالا. حالا پس از سال‌ها خاطرات آن زندگی‌ها و آن مردم در عروسک‌های آبادان پیدا شده است. پدران و مادران عروسکی از نمک می‌ساختند و بالای گهواره نصب می‌کردند تا کودکان را از چشم زخم و بیماری حفظ کند.

اکنون عروسک‌های پیدا شده در طول پژوهش در حال احیا هستند و مراحل ثبت را طی می‌کنند. ثبت آنها ثبت فرهنگ و اعتقادات و تاریخ هر شهر و دیار است. قصه‌های آنها هم در صفحه اینستاگرام عروسک‌های بومی آبادان با نام arousakboomi.abadan روایت می‌شود. قصه عروسک‌های بومی پیام‌هایی از روزگار پیشین برای آیندگان است.

نسرین جودکی